Gemeenten slaan alarm over de zorg voor jongeren met de zwaarste problemen nu goede alternatieven voor de gesloten jeugdzorg achterblijven. De een-op-eenbegeleiding die steeds meer van deze jongeren krijgen, is vrijwel net zo onvrij als de gesloten jeugdzorg. Dat alternatief is bovendien peperduur.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
Vandaag biedt een aantal gemeenten en zorgorganisaties uit Friesland hierover een petitie aan bij de Tweede Kamer. Het probleem is het gevolg van de afbouw van de gesloten jeugdzorg. De overheid wil jongeren niet langer in instellingen opsluiten, omdat duidelijk is dat bijvoorbeeld suïcidale of als onhandelbaar beschouwde jongeren hiervan alleen maar slechter worden. Maar het lukt nog onvoldoende om goede alternatieve zorg voor deze moeilijkste groep jongeren te ontwikkelen, ziet ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
Volgens een inventarisatie van het programma Zembla gaat het inmiddels om zo’n vierhonderd jongeren die bijvoorbeeld op een vakantiepark verblijven. Daar zouden zij 24 uur per dag begeleid moeten worden, maar in de praktijk worden zij vaak alleen bewaakt. De rechtbank in Noord-Nederland oordeelde eerder deze maand over zulke zorg aan een 13-jarige in een vakantiehuisje dat deze zorg ondermaats was en niet voldeed aan de Jeugdwet.
De inspectie is kritisch op de noodoplossing waar veel gemeenten nu naar grijpen: deze jongeren, met wie zij zich geen raad weten, 24 uur per dag een-op-een te laten begeleiden. ‘Dat is zeer vrijheidsbeperkend en ongewenst’, aldus een inspectiewoordvoerder.
Rotterdam trok vorig jaar aan de bel over deze methode. ‘Kun je bij deze jongeren nog wel spreken van jeugdzorg en behandeling, of zijn we met de een-op-eenzorg de maatschappij aan het beveiligen tegen jongeren met problemen?’, vroeg wethouder Ronald Buijt (Leefbaar Rotterdam) zich toen af.
De kosten voor gemeenten zijn bovendien enorm. Smallingerland heeft bijvoorbeeld twee jongeren in haar gemeente in een-op-eenbegeleiding, wat jaarlijks 1 miljoen euro per jongere kost.
Rotterdam heeft vorig jaar deze methode laten onderzoeken door jeugdzorgdeskundige Peer van der Helm. Uit dit onderzoek blijkt hoe schadelijk de een-op-eenbegeleiding voor een jongere kan uitpakken. Ze raken steeds verder geïsoleerd op de plek waar ze continu in de gaten worden gehouden door begeleiders. Vaak gaan ze niet meer naar school.
Omdat zij niet met leeftijdsgenoten kunnen omgaan, raken zij achter in hun ontwikkeling. Ze worden er volgens de onderzoekers hulpeloos van en leren niet de vaardigheden om problemen op te lossen en zelfredzaam te worden.
De vraag is waarom er nog geen goede alternatieven zijn ontwikkeld, nu al een paar jaar duidelijk is dat de gesloten jeugdzorg in 2030 moet zijn afgebouwd. Gemeenten en zorgorganisaties zijn hiervoor gezamenlijk verantwoordelijk, maar het gaat moeizaam. Onder meer omdat alternatieven voor de gesloten jeugdzorg – zoals kleinschalige, meer open woonvormen – in de regel duurder zijn en gemeenten al geld tekortkomen op de jeugdzorg.
Maar ook omdat zorg voor deze specifieke groep heel moeilijk is, zegt een woordvoerder namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). ‘Wij hebben de hulp van het Rijk nodig.’
Minister Mirjam Sterk (Jeugd) zegt in gesprek te zijn met de gemeenten en de sector. De bedoeling is volgens haar dat jongeren sneller de juiste zorg krijgen en gemeenten minder geld kwijt zijn aan noodoplossingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant