Het is een schande dat UNRWA, ondank zijn cruciale rol bij het helpen van Palestijnen, niet doeltreffend beschermd is door de internationale gemeenschap. Want vele vluchtelingen zullen lijden onder de uitbreiding van de oorlog in Gaza naar de hele regio.
Deze maand eindigt mijn dienstverband als commissaris-generaal van UNRWA, het VN-agentschap dat ruim 75 jaar cruciale diensten in de sfeer van openbare voorzieningen heeft geleverd aan Palestijnse vluchtelingen in het gehele Midden-Oosten.
Terwijl de wereld moeizaam probeert los te komen uit het moeras van Gaza en de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran de hele regio dreigt mee te sleuren, maak ik mij ernstig zorgen over de toekomst van Palestijnse vluchtelingen en van de multilaterale orde als zodanig.
Over de auteur
Philippe Lazzarini is commissaris-generaal van UNRWA. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Na twee jaar van aanhoudende fysieke, politieke en juridische aanvallen – het heftigst in bezet Palestijns gebied – heeft UNRWA een breekpunt bereikt. Dat brengt immense risico’s met zich mee voor de rechten van de Palestijnen en de stabiliteit van de regio.
In december 2023, terwijl de oorlog in Gaza steeds wreder werd, schreef ik aan de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN dat ik in de 35 jaar dat ik in complexe noodsituaties heb gewerkt nooit de dood van 130 medewerkers heb hoeven rapporteren en ook niet heb hoeven voorspellen dat er nog velen zouden volgen. Ik kon me toen niet voorstellen dat het aantal gedode collega’s zou verdrievoudigen – het aantal doden staat nu op ruim 390 – of dat zoveel anderen verwondingen voor het leven zouden oplopen of willekeurig zouden worden vastgehouden en gemarteld.
Honderden vestigingen van UNRWA in Gaza zijn beschadigd of vernietigd. Het Israëlisch parlement heeft wetgeving aangenomen die een eind maakt aan de aanwezigheid van onze organisatie in het bezette Oost-Jeruzalem. Daartoe ingezette middelen omvatten het gedwongen sluiten van scholen en klinieken en het afsluiten van water en elektriciteit bij onze vestigingen.
Het UNRWA-hoofdkwartier in Oost-Jeruzalem is in beslag genomen, geplunderd en in brand gestoken, waarbij hooggeplaatste Israëlische functionarissen de vernieling zowel ter plekke als online hebben gevierd. Een locoburgemeester van Jeruzalem riep op tot het ‘wegvagen’ van UNRWA-medewerkers.
Het is niet te begrijpen dat een onderdeel van de VN zo kon worden afgebroken als UNRWA, in strijd met het internationaal recht en in totale straffeloosheid, waarbij de medewerkers en de Palestijnse gemeenschappen een onaanvaardbaar hoge prijs betalen.
Een goed georganiseerde desinformatiecampagne door de Israëlische regering uit beschuldigingen van inbreuken op neutraliteit in het hele agentschap en beweert dat het agentschap niet meer actief is in bezet Palestijns gebied, terwijl we daar een belangrijke rol vervullen in het brengen van elementaire gezondheidszorg, onderwijs, schoon drinkwater, sanitaire voorzieningen en hygiëne.
Deze kwaadaardige beschuldigingen, die al herhaaldelijk zijn weerlegd, zijn bedoeld om de internationale steun voor het agentschap te ondermijnen. Ze verzwakken de rechten van de Palestijnen bij kwesties rond ieders uiteindelijke status in het Israëlisch-Palestijnse conflict.
UNRWA heeft geen politiek mandaat. Toch zijn het registreren van vluchtelingen en het documenteren van hun historische ontheemding een onvervreemdbaar onderdeel van het beschermen van de Palestijnse rechten in het bepalen van hun uiteindelijke status. Daarom werd het elimineren van het agentschap een uitgesproken doel van de oorlog in Gaza en gaan de pogingen om dat te bereiken nog steeds door.
Vorige week heb ik de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN opnieuw geschreven en er bij de lidstaten op aangedrongen om het personeel en de expertise van UNRWA in te zetten als essentiële instrumenten voor het succesvol uitvoeren van resolutie 2803 van de Veiligheidsraad. Dat zou een herhaling voorkomen van de rampzalige vergissing van het wegsturen van de burgerlijke overheid in Irak in 2003, wat alle vooruitzichten op herstel en duurzame vrede daar om zeep heeft geholpen.
Buiten Gaza is UNRWA onmisbaar bij het beschermen van de rechten van Palestijnse vluchtelingen in de hele regio en bij de aanpak van de langslepende Palestijnse kwestie. Zonder onmiddellijke en stevige politieke en financiële steun zal het agentschap zeer binnenkort echter niet meer levensvatbaar zijn.
Een wanordelijke ineenstorting van het agentschap zal leiden tot meer onveiligheid, waarbij de volledige verantwoordelijkheid voor het leveren van voorzieningen aan Palestijnse vluchtelingen in bezet Palestijns gebied bij bezettingsmacht Israël komt te liggen en Libanon, Syrië en Jordanië als gastlanden een enorme last te dragen krijgen. Het lijden van Palestijnse vluchtelingen, die al generaties van ontheemding en armoede hebben meegemaakt, zal hierdoor verergerd worden.
Het is een schande dat ondanks de cruciale rol van UNRWA, de organisatie niet doeltreffend beschermd is door de internationale gemeenschap. Integendeel, men heeft UNRWA laten verworden tot een secundair strijdtoneel in het Israëlisch-Palestijnse conflict, schuldig totdat onschuld bewezen is. Hoewel degenen die de schandalige acties tegen de UNRWA hebben bevolen en uitgevoerd het meest blaam treft, zou iedereen die beweert het internationale recht te steunen moeten nadenken over zijn verantwoordelijkheid.
De Verenigde Naties zijn opgericht om ‘komende generaties te behoeden voor de gesel van oorlog’. Als we dan nu kijken naar het menselijk leed in bezet Palestijns gebied, in Israël en daarbuiten, zal het bereiken van de doelen van het handvest van de VN meer duidelijkheid en meer principieel leiderschap vergen.
Het totaal falen in het komen tot een effectieve multilaterale en op het internationaal recht gebaseerde reactie op Gaza heeft een oorlog mogelijk gemaakt die buiten alle internationale wettige grenzen valt – een oorlog die zich nu uitbreidt over en voorbij het Midden-Oosten. Dit falen heeft de minachting voor een op regels gebaseerde internationale orde genormaliseerd.
UNRWA bestaat binnenkort wellicht niet meer en dat heeft verwoestende gevolgen voor niet alleen miljoenen vluchtelingen maar ook voor regionale vrede en stabiliteit en voor het op het recht gebaseerde internationale kader waaraan zo hard is gewerkt. We moeten iets doen, niet als het te laat is, maar nu, om een brede coalitie op de been te brengen die vastbesloten is om het internationaal recht overeind te houden en het multilateralisme te verdedigen.
Vertaling: Leo Reijnen
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant