Op de A12 en A1 aan de grens met Duitsland is het fileleed vorig jaar met 50 procent toegenomen. De vertragingen zijn grotendeels het gevolg van Duitse grenscontroles. Meerdere grensgemeenten laten aan NU.nl weten die controles beu te zijn.
Duitsland begon in september 2024 met controles aan de grens met Nederland. Volgens de Duitse autoriteiten moeten die bijdragen aan de binnenlandse veiligheid en illegale immigratie tegengaan. Maar de controles leiden tot verkeersoverlast aan de grens.
Uit cijfers van de ANWB over heel 2025 is te zien hoe de filezwaarte bij de grensovergangen van de A12 en A1 gemiddeld met de helft is toegenomen ten opzichte van een jaar eerder. Filezwaarte is een combinatie van de lengte en duur van de files.
Vooral op de A12 werd vaker en langer siltgestaan. "De gemiddelde extra reistijd op de A1 en A12 is zo'n 10 tot 15 minuten. En bij vakantie-uittochten loopt het wat meer op", zegt Heleen de Geest van de ANWB. "We hebben de indruk dat vooral buiten de spits intensief wordt gecontroleerd. Tijdens de spits valt de vertraging mee."
Maar in grensgemeenten gaat de onrust verder dan alleen vertragingen op de snelwegen. Ze klagen over sluipverkeer, gevaarlijke verkeerssituaties en ongevallen. Burgemeester Mark Boumans van het Gelderse Doetinchem trok begin maart aan de bel na een kettingbotsing bij de grensovergang bij Babberich.
Boumans richtte zich in een LinkedIn-post in het Duits tot de Duitse autoriteiten. "De controles veroorzaken aanzienlijke verkeershinder in onze kleine steden en dorpen en leiden tot ernstige ongelukken zoals die van vandaag", schreef hij. Hij zei de grenscontroles te begrijpen in het kader van het terugdringen van migratie. "Maar het negeren van de negatieve gevolgen is simpelweg niet langer acceptabel."
Uit een rondvraag van NU.nl blijkt dat dit sentiment ook in meerdere andere grensgemeenten heerst. Montferland, dat vlak bij de grensovergang van de A12 ligt, krijgt volgens een woordvoerder klachten over geluid, uitstoot, verkeersdrukte en onveilige situaties voor fietsers en voetgangers.
Dat komt doordat automobilisten de files op de snelweg proberen te vermijden en via kleine wegen Duitsland inrijden. Op piekmomenten heeft de gemeente al wegen moeten afsluiten. Ook zijn paaltjes geplaatst om bermen te beschermen en is eenrichtingsverkeer ingevoerd om drukte te weren. "Op een enkele dag ontstond er file in het dorp waardoor de bereikbaarheid voor de hulpdiensten in het gedrang kwam", zegt de woordvoerder.
Ook in het iets verderop gelegen Zevenaar klagen inwoners over leefbaarheid en verkeersveiligheid. "Weggebruikers merken het stilstaande verkeer soms te laat op. Dit heeft de afgelopen periode al meerdere keren tot ongelukken geleid", zegt een woordvoerder. De gemeente heeft haar bezorgdheid al gedeeld met Rijkswaterstaat en de Duitse autoriteiten.
In het Overijsselse Losser spelen dezelfde problemen bij de grensovergang van de A1. "Er staat bijna altijd file en er zijn ernstige ongevallen gebeurd, waarvan drie met dodelijke afloop", laat die gemeente weten. "Een snelle route richting Duitsland is geen snelle route meer."
De woordvoerder van Losser zegt dat mensen mopperen over de overlast en dat er veel sluipverkeer over de binnenwegen gaat. De gemeente heeft ook werkzaamheden aan een brug moeten uitstellen omdat ze door de controles geen goede omleidingsroute kunnen aanbieden.
Welke gemeenten precies overlast ondervinden, hangt sterk af van de specifieke verkeerssituatie. Zo zeggen Dinkelland en Tubbergen - die plaatsen liggen iets ten noorden van Losser - weten juist geen hinder te zien. Ook in het Gelderse Berkelland, waar alleen kleine grensovergangen zijn, is er weinig van te merken. "De situaties die in andere regio's soms tot hinder leiden, zoals lange wachtrijen, omleidingen of zichtbare politie-inzet, spelen hier simpelweg niet", zegt een woordvoerder.
Bij de A7, die de provincie Groningen en Duitsland met elkaar verbindt, staan volgens de ANWB slechts "sporadisch" files. Ook bij de A37 bij het Drentse Zwartemeer is de impact beperkt. Daar zijn wel diepe sleuven in het asfalt gefreesd, waardoor het verkeer wordt gedwongen trager te rijden in de aanloop naar de Duitse grenscontroles.
De onvrede wordt wel breed gedragen, ziet de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). "Gemeenten moeten extra maatregelen nemen om het sluipverkeer tegen te gaan, met extra kosten tot gevolg", laat een woordvoerder van burgemeester Marjon de Hoon-Veelenturf van de gemeente Baarle-Nassau weten. Ze is ook voorzitter van het VNG-netwerk Grensoverschrijdende Samenwerking.
Logistieke bedrijven en kleine ondernemers in de grensregio lopen volgens Hoon-Veelenturf economische schade op. Ze heeft asielminister Bart van den Brink eind februari gevraagd of hij in gesprek wil gaan met zijn Duitse collega.
Duitsland had in die maand laten weten de grenscontroles met zeker een half jaar te verlengen. Ook de Nederlandse Koninklijke Marechaussee controleert soms inkomend verkeer uit Duitsland. Die controles lopen zeker nog tot 8 juni 2026, maar lijken tot veel minder hinder te leiden dan de Duitse controles.
De marechaussee antwoordt geen uitspraken te doen over operationele keuzes op de vraag hoe de hinder van de Duitse controles aan Nederlandse zijde wordt ingeperkt. De dienst houdt ook geen cijfers bij over filevorming en incidenten door Duitse controles aan de grens.
Source: Nu.nl algemeen