is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Hoewel we al jaren horen dat de kinderopvang bijna gratis wordt, hoor ik mijn leeftijdsgenoten nog altijd erg mopperen. Dat zou snel moeten veranderen; nadat in 2025 de lagere inkomens al veel méér vergoed kregen, krijgen sinds dit jaar inkomens tot €56.412 al 96 procent van de kosten vergoed. In 2027 stijgt de vergoeding verder voor de middeninkomens en in 2029 zou zo’n beetje iedereen dat percentage terug moeten krijgen. Bovendien betaalt de overheid de opvang dan direct, waardoor ouders niet meer hoeven voor te schieten.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Volgens critici krijgen hoge inkomens daarmee te veel voordeel, terwijl zij dat het minst nodig hebben. Dat vind ik een matig argument; allereerst moesten ze er ook het langst op wachten, betalen zij ook het meest belasting en levert het ook méér belastinginkomsten op als zij méér uren gaan werken. Daarnaast geloof ik voor de begrijpelijkheid, uitvoering en draagvlak in een one size fits all-oplossing; in maatwerk is de overheid bewezen slecht.
De grote vraag is echter of de hogere inkomens ook daadwerkelijk méér gaan werken. Dat doen de lagere inkomens vooralsnog namelijk niet; het aantal uren kinderopvang zakte in het tweede kwartaal van 2025 voor het eerst in jaren zelfs even in. Nu viel dat bij lagere inkomens te verwachten door de relatief lage opbrengsten van méér uren en de post-toeslagenaffaire-angst. Hogere inkomens kunnen beter inschatten wat de meeropbrengsten van extra werk zijn en kunnen de opvang makkelijker voorfinancieren.
En toch verwacht ik dat méér opvang niet leidt tot (veel) méér werkuren; hoogstens hoeven oma en opa wat minder vaak op te draven. Ook Nederlanders met een midden- en hoog inkomen willen de luxe van hun deeltijdbanen voor geen goud kwijt. En dat is goed te verklaren; sinds jaar en dag verkoopt de Nederlandse overheid de kinderopvang uitsluitend als een economische oplossing, als een moetje in het kader van de vergrijzing.
Als de overheid de kinderopvang met zo’n economisme en gebrek aan liefde opvat, moet je niet gek staan te kijken dat mensen het intrinsiek niet willen. Zolang de overheid alleen maar hamert op de economische functie van kinderopvang, en de sociale functie (kansengelijkheid) en pedagogische functie (ontwikkeling van kinderen) negeert, blijft de kinderopvang een middel waarmee een berekenende overheid een berekenende burger creëert.
Je mag gerust zeggen dat Nederland weinig zaken slechter heeft aangepakt dan de kinderopvang. De diepe onwil om het onvermijdelijke einde van het kostwinnersmodel te accepteren, leidde tot halfslachtig beleid met allerlei uitwassen als gevolg. Van de toeslagenaffaire tot de dominantie van private equity in de kinderopvang; het is allemaal omdat de meeste Nederlanders diep vanbinnen vinden dat moeders gewoon thuis moeten zijn met de kinderen.
Daarnaast moet in Nederland altijd alles geleidelijk. Zaken moeten opgebouwd en afgebouwd, procentje erbij, procentje eraf. Maar de kinderopvang is geen hypotheekrenteaftrek, een cultuur verander je niet in Excel. Het fundamentele probleem van de Nederlandse kinderopvang is dat uitsluitend de directe meeropbrengsten voor de schatkist centraal hebben gestaan, in plaats van de langetermijninvestering in het kind. En ik voorspel u: juist door die eenzijdige focus wordt zelfs dat karige doel niet gehaald. Wie wil dat Nederlanders méér gaan werken, heeft geen wortel, maar een stok nodig; met vrije tijd valt niet te concurreren.
Het wordt tijd dat Nederland de juiste lessen trekt uit de beschamende geschiedenis, en de kinderopvang voor ieder kind, dus ook die van niet-werkende ouders, toegankelijk maakt en opwaardeert. Alléén met een volwaardige voorschool voor iedereen, zoals minder achterlijke landen kennen, staat de ontwikkeling van kinderen centraal.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.