De 44-jarige actrice en mediapersoonlijkheid Collien Fernandes werd in Duitsland het slachtoffer van digitaal seksueel geweld. Ze beschuldigt haar ex-man van het verspreiden van de deepfakes van haar. Ze is in korte tijd het boegbeeld van een protestbeweging geworden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
‘En ik vraag me af, als een man de ‘ballen’ heeft om zijn vrouw digitaal te misbruiken of tegen de muur te slaan, waarom heeft hij dan niet de ‘ballen’ om te zeggen: ja, ik was het?’
Opeens stond Collien Fernandes tóch op de Rathausmarkt in haar geboortestad Hamburg, het grote plein waar donderdagavond zeventienduizend mensen demonstreerden tegen seksueel geweld – in het bijzonder tegen digitaal seksueel geweld: zogeheten deepfakeporno waarvoor foto’s en videobeelden van echt bestaande vrouwen worden misbruikt.
Vanaf het podium vertelt Fernandes de menigte dat ze een kogelvrij vest draagt en politiebescherming heeft, omdat ze vanwege haar oproep tot demonstreren doodsbedreigingen kreeg van tientallen mannen – ‘ja, 100 procent mannen’.
Het is een week geleden dat de 44-jarige actrice en mediapersoonlijkheid haar ex-man, de in Duitsland bekende tv-acteur Christian Ulmen, in het weekblad Der Spiegel beschuldigde van het verspreiden van pornografische deepfakes van haar. Volgens Fernandes beheerde Ulmen jarenlang in haar naam allerlei profielen op sociale media, waarmee hij naaktfoto’s en video’s zou hebben verspreid aan minstens honderd mannen. Fernandes sprak van ‘virtuele verkachting’.
Na de onthulling ontving ze vele doodsbedreigingen van mensen, vaak ter rechterzijde van het politieke spectrum, die haar afschilderen als leugenaarster. Ulmen zelf ontkent de beschuldigingen categorisch, bij monde van zijn advocaten – althans, publiekelijk.
Want tegen Der Spiegel zei Fernandes dat haar ex-man het verspreiden van de deepfakes al op kerstavond 2024 aan haar persoonlijk heeft opgebiecht. Op dat moment had Fernandes al jaren tevergeefs gezocht naar haar geheime online mishandelaar en over die queeste zelfs een gevierde documentaire gemaakt. Al die tijd wist ze niet wie de brenger van haar eigen ongeluk was.
De beweging waarvan Fernandes nu in een paar dagen tijd het boegbeeld is geworden, is inmiddels groter dan haar eigen verhaal alleen. Ook in Berlijn, Hannover, Keulen en talloze kleinere steden gingen mensen de straat op om uiting te geven aan hun frustratie en te pleiten voor het strafbaar stellen van digitaal seksueel geweld.
Het doet denken aan het momentum dat veelvuldig verkrachtingsslachtoffer Gisèle Pelicot vorig jaar ontketende in Frankrijk. De Duitse vertaling van haar bekendste quote, Die Scham muss die Seite wechseln, de schaamte moet van kant wisselen, is deze week te lezen op talloze borden en spandoeken.
‘Waarom zijn het altijd de vrouwen die licht in het donker moeten brengen?’, vraagt Fernandes zich in Hamburg af. ‘Waarom niet de daders?’
Collien Fernandes was al op jonge leeftijd een Promi, een bekende Duitser. De Hamburgse met voorouders uit India, Portugal en Hongarije combineerde als tiener een klassieke balletopleiding met modellenwerk en was achtergronddanseres bij optredens van onder andere Enrique Iglesias. Als presentatrice bij de Duitse muziekzender Viva speelde ze zichzelf vervolgens in de kijker voor rollen in series en speelfilms – niet zelden aan de zijde van haar echtgenoot Ulmen, met wie ze in 2011 trouwde en een dochter heeft.
Het stel was tot hun scheiding vorige zomer onderdeel van de ‘Duitse comedy elite’, zoals de Süddeutsche Zeitung in een commentaar schreef. Fernandes en Ulmen werden regelmatig samen gevraagd voor reclamespots die een geborgen familiegevoel moesten overbrengen. Zo lagen ze in een spotje voor een online-apotheek ooit samen in bed te praten over spijsverteringsproblematiek.
Over seksisme en emancipatiekwesties begon Fernandes zich uit te spreken toen ze moeder was geworden en daarover een tijdlang columns schreef in lifestylebladen en de Süddeutsche Zeitung. In tegenstelling tot de meeste Duitse vrouwen, die na de geboorte van hun kinderen minstens een jaar niet werken, stond zij al een paar maanden weer op de set en in de studio. Haar bespiegelingen over de combinatie van werk en ouderschap leidden tot tendentieuze interviewvragen en leverden haar het stigma van ‘ravenmoeder’ op, een uit de middeleeuwen stammend Duits scheldwoord voor een moeder die haar kind verwaarloost.
Duitsland heeft een moreel-ethisch bijzonder conservatieve culturele onderstroom, in stand gehouden door de politieke dominantie van de CDU/CSU. In vergelijking met een aantal andere West-Europese landen heeft het land weinig gereedschap om digitaal seksueel geweld mee aan te pakken.
Koplopers wat dit betreft zijn Denemarken, waar elke inwoner sinds vorige zomer ‘copyright’ heeft op zijn eigen lichaam en stem, en Spanje, dat officieren van justitie heeft die gespecialiseerd zijn in seksueel geweld tegen vrouwen. Omdat ze samen met Ulmen nog steeds een huis heeft op Mallorca, heeft Fernandes ook daar aangifte gedaan.
Hoewel de regering nu versneld werkt aan een wet om deepfakes strafbaar te stellen, dwaalde kanselier Merz in een reactie op de kwestie Fernandes binnen twee zinnen af naar de oververtegenwoordiging van migranten in de seksuele misdaadstatistieken. Onderwijsminister Karin Prien (CDU) waarschuwde dat de ‘vele onschuldige mannen’ niet uit het oog mogen worden verloren.
Al anderhalf jaar geleden deed Fernandes aangifte van digitaal misbruik tegen een toen nog onbekende dader. Maar het OM in de deelstaat Sleeswijk-Holstein seponeerde de zaak omdat ze meenden onvoldoende aanknopingspunten te hebben. Pas nu, onder druk van de media-berichtgeving en de demonstraties, hebben ze de kwestie weer opgepakt.
‘Duitsland is absoluut dadersparadijs,’ vatte Fernandes de situatie bij Tagesthemen samen.
3 x Collien Fernandes
Tussen 2017 en 2023 speelde het toen nog echtpaar Fernandes-Ulmen in de flauwe comedy Jerks, die werd gedragen door het ‘loserpersonage’ Ulmen, dat zij elkaars exen zijn.
De advocaat die Christian Ulmen nu in de media verdedigt, Christian Schertz, was ook betrokken bij Fernandes’ documentaire over pornografische deepfakes en hekelt daarin het gebrek aan wetgeving.
Christian Ulmen cultiveerde jarenlang een beeld van zichzelf als geëmancipeerde, feministische echtgenoot en vader – ‘een anti-alfaman’, noemde hij het ooit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant