is verslaggever en columnist van de Volkskrant en schrijft veel over (sociale) media en emancipatie.
Op de autoradio vertelde een reclamestem mij dat ik in 2026 niet meetel zonder passief inkomen. Die ochtend was nét mijn actieve inkomen op mijn rekening gestort, en de gedachte dat het bedrag in de loop van de maand niet zou groeien maar krímpen moest mij kennelijk deprimeren.
Ik bliepte mezelf door een draaideur, en eenmaal ingelogd zag ik een Instafilmpje van influencer en OnlyFansmodel Famke Louise, die aankondigde dat ook zij ons binnenkort de ontsnappingsroute zal wijzen, weg van de vernederingen van een arbeidscontract.
Met een enkele Instagrampost verdient zij een jaarinkomen, zei Famke. Een baan? Ouderwets. ‘Vroeger’, zei ze, ‘was geld gekoppeld aan uren werken.’ De mensen van vroeger baalden natuurlijk ontzettend, want zo kon je wel aan het werk blijven, maar goddank: ‘nu is geld gekoppeld aan aandacht’.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat klopt: ik zag Famke Louise een keer in een filmpje in hotpants haar oprit stofzuigen. Iedereen kan zoiets leren, zei Famke Louise, en het mooie is: ‘Je hebt geen talent nodig.’ Hier hing een cursus met 95 procent korting in de lucht, maar er was ook iets vrolijks aan dit filmpje.
De influencercursus is door de jaren heen van snelrijkroutes als manifesteren en crypto geëvolueerd tot deze nieuwe, kale kern: professioneel aandacht trekken met maakt niet uit wat.
Dat laat ten eerste zien dat het helemaal niet meer zo makkelijk is om een jaarinkomen te verdienen met een postje – anders deed ze dat wel – maar het is ook een teken dat we zijn aanbeland bij de smeulende eindtijd van het oude influencerrijk. En er was deze week een ander signaal: een Amerikaanse rechter oordeelde dat Meta en YouTube verslavend zijn – té goed in aandacht trekken, dus.
Om zo verslavend te worden, werden algoritmen steeds minder bepaald door de kijker zelf en minder gericht op de influencers met wie je ooit een parasociale band had: algoritmen sturen jóú, naar alles wat je boeit.
Influencers uit de oudheid begonnen de afgelopen jaren te klagen: het werd moeilijker hun volgers te bereiken en influencend dezelfde kost te verdienen. Ze moesten steeds glamoureuzer, grootser en gekker doen, of anders commercieel bijbeunen: leuren met webwinkellinkjes, cursussen ‘word als ik’ geven, of doorsluizen naar een nieuwe pagina met erotische, net niet pornografische beelden.
Het is eigenlijk allemaal vervat in de carrière van Famke Louise, die na haar bestaan als YouTubevlogger, muzikant en influencer OnlyFansmodel werd, en straks waarschijnlijk cursuskoopvrouw.
Ja, je kunt nog altijd leren hoe je als het schuim in de slurrie naar boven kunt drijven met iets opvallends, zoals het stofzuigen van je oprit. Zo is op TikTok al weken een miljoenenpubliek te porren voor filmpjes waarin stout, single fruit het met elkaar aanlegt op #FruitLoveIsland – de door AI gegenereerde Bananito gaat met Appelina, geloof ik.
Influencers zijn dus ook prima te vervangen door AI; dat is eigenlijk nog efficiënter ook.
Het ecosysteem van sociale media verslindt zijn contentmakers intussen als een 19de-eeuwse tapijtweverij haar arbeiders. Maar om er nog wat van te maken, moeten cursuskoopvrouwtjes en -heertjes het beeld volhouden dat zíj het systeem bulderlachend zijn ontvlucht, en in ledigheid Mai Tais drinken terwijl de sukkelaars werken ‘om de baas rijk te maken’.
Je hoopt dat jongvolwassenen er dwars doorheen prikken en gaten op de arbeidsmarkt gaan vullen, maar ja: wie helpt ze op weg als overal de passiefinkomendroom klinkt?
Het actieve inkomen is hard aan een glow-up toe, maar dat is makkelijk gezegd als betrekkelijke bofferd, wier hypotheekrenteaftrek straks weer omhooggaat. Ook het nieuwe kabinet gaat de belofte dat werk weer moet lonen niet waarmaken, een eigen huis is voor veel jonge mensen verder uit beeld dan ooit. Persoonlijk zou ik met dat vooruitzicht ook naar snelgeldsprookjes en filmpjes van vreemdgaande bananen kijken en zeggen: ik doe niet meer mee.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns