Het is een evenaring van het historische dieptepunt van afgelopen jaar: rond de Noordpool ligt in de winter steeds minder zee-ijs.
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Eind maart is traditioneel het moment waarop het zee-ijs rond de Noordpool zijn maximale oppervlak bereikt. Daarna laat de warmte van lente en zomer zich steeds nadrukkelijker voelen, waardoor het ijs smelt, om eind september zijn minimum oppervlakte te bereiken.
Hoewel de ijshoeveelheid zich nu dus op zijn jaarlijkse top bevindt van deze schommelbeweging, zien satellieten opvallend weinig witte sneeuw en ijs. Het oppervlak piekte deze maand op 14,3 miljoen vierkante kilometer ijs, aldus het National Snow and Ice Data Center in de Verenigde Staten.
Dat is zo’n 1,4 miljoen vierkante kilometer ijs minder dan het gemiddelde voor de periode 1981-2010, een krimp van ongeveer twee keer het formaat van Frankrijk. Tevens is het een evenaring van het dieptepunt van vorig jaar rond deze tijd. Dat betekent dat er al twee jaar op rij de minste hoeveelheid winterijs ligt in de Noordelijke IJszee sinds het begin van satellietmetingen naar dit fenomeen eind jaren zeventig.
‘Een zeer zorgelijke ontwikkeling’, zegt Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht. Tegelijkertijd is hij niet verrast: ‘De opwarming van het klimaat gaat door, ook als de maatschappij meer aandacht heeft voor andere kortetermijnproblemen.’
Smeltend zee-ijs zorgt, in tegenstelling tot smeltend landijs, niet direct voor zeespiegelstijging. Zee-ijs drijft immers op water en verplaatst daarbij net zoveel water als het zelf weegt. Toch hebben smeltende sneeuw en ijs op de Noordelijke IJszee wel een flinke impact op het klimaat.
In de winter werkt het pak drijvend ijs volgens Van den Broeke ‘als een soort deksel tussen oceaan en atmosfeer’. Warmte uit de zee kan daardoor niet zomaar de atmosfeer in sijpelen. Ook in de zomer speelt die witte deksel een hoofdrol. ‘Zee-ijs met sneeuw weerkaatst 80 procent van het invallend zonlicht. Water absorbeert juist 90 procent van dat zonlicht.’ Het is een van de redenen waarom de opwarming rond de Noordpool drie tot vier keer zo snel gaat als het wereldgemiddelde.
Van den Broeke vreest voor het scenario dat de Noordelijke IJszee in de zomer nagenoeg helemaal ijsvrij is. ‘Dan krijg je een enorme activiteit van schepen in een ecologisch zeer kwetsbaar gebied.’ Onder wetenschappers circuleren verschillende voorspellingen over wanneer in de wateren boven Noord-Amerika en Eurazië nog maar 1 miljoen vierkante kilometer ijs ligt in de zomer, een getal dat wordt aangehouden om aan te geven dat het gebied dan bevaarbaar is. Volgens de meest pessimistische scenario’s kan het al in 2030 zo ver zijn, andere houden het op 2050.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant