De manosphere is niet te bestrijden met betere argumentatie en ontmaskering, maar met betere kansen voor worstelende jongvolwassen mannen.
Recent verschenen twee documentaires die een kijkje achter de schermen geven van de manosphere en zijn volgers. In Inside the Manosphere volgt Louis Theroux een aantal manfluencers. Hij vindt mannen die online succes, dominantie en spierkracht demonstreren. Niet om een ideologie te verkopen, maar vooral om producten aan de man te brengen. Achter die façade blijkt veel onzekerheid en onverwerkt jeugdtrauma te zitten. In Men of the Manosphere van de BBC komen juist de volgers aan bod, en ook daar zien we eenzame jongens met een moeilijke jeugd, vaak zonder vader.
Ondertussen is er groeiend bewijs dat de manosphere echte schade aanricht: van ongezonde opvattingen over vrouwen tot een aantoonbare link met geweld en radicalisering. Het publieke debat reageert voorspelbaar: met afkeuring, met ridiculisering, of met de poging aan te tonen dat wat deze mannen zeggen gewoon niet klopt. Begrijpelijk, maar het lost niets op. Om een serieus alternatief te bieden moeten we beter begrijpen op welke vraag de manosphere eigenlijk een antwoord geeft.
Wouter van den Bos is universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De traditionele ankerpunten van mannelijke identiteit zijn grotendeels weggevallen zonder dat er iets voor in de plaats is gekomen. Richard Reeves laat in zijn boek Of Boys and Men (2022) zien dat jongens en mannen in westerse samenlevingen systematisch achterblijven in onderwijs en op de arbeidsmarkt. Daarnaast heeft twee derde van de jonge mannen in de Verenigde Staten het gevoel dat niemand zich bekommert om hoe het met hen gaat, zo blijkt uit het Equimundo-rapport State of American Men (2025).
Daarbovenop komen gedeelde zorgen over bestaanszekerheid: economische onzekerheid is inmiddels de grootste zorg van Europese jongeren, laat de Eurobarometer Youth Survey (2024) zien. De manosphere geeft een antwoord op die onzekerheid, maar lost haar niet op: hij vertaalt structurele problemen naar een nooit eindigende persoonlijke opdracht tot zelfoptimalisatie.
Maar de manosphere is niet alleen een antwoord op economische onzekerheid; er spelen ook specifieke onzekerheden in deze levensfase. Adolescentie is de periode van identiteitsontwikkeling waarin drie drijfveren sterk naar de voorgrond komen: de behoefte aan autonomie, competentie, en om ertoe te doen. De manosphere spreekt deze behoeften direct aan met een duidelijk pad naar status en erkenning door middel van dominantie en traditionele genderrollen, competentie via spierkracht en autonomie door financiële onafhankelijkheid.
Voor jongeren die in hun directe omgeving geen kansen zien om deze behoeften te vervullen, is die aantrekkingskracht van de manosphere heel sterk. Morele afkeuring, ridiculisering of beargumenteren dat wat er gezegd wordt niet klopt, gaat dan niet helpen. Je concurreert niet met een rationele ideologie, maar met een relatie die in basisbehoeften voorziet.
Die behoeften zelf zijn echter niet het probleem, ze bieden ook kansen. Adolescentie is ook de periode waarin nieuwe capaciteiten voor empathie, zorg en verbinding tot ontwikkeling komen. Zo blijkt uit onderzoek dat jongeren die de kans krijgen om positief bij te dragen aan iets buiten zichzelf een sterker gevoel van verbondenheid en hoger welzijn ontwikkelen.
Ook het ontwikkelen van autonomie kan juist plaatsvinden in verbinding, in tegenstelling tot de specifieke interpretatie van autonomie als onafhankelijkheid die we sterk terugvinden bij de manosphere. Als laatste is er ook een positief traject voor het ontwikkelen van competentie. In plaats van gericht te zijn op prestatie, waarbij eigenwaarde voortdurend wordt afgemeten aan anderen, is er meesterschap, waarbij je jezelf vergelijkt met wie je gisteren was en kwaliteit zoekt in het doen zelf.
Adolescentie is een cruciale vormende periode. Iemand die de manosphere volgt, ontwikkelt een andere motivatie-architectuur dan wie leert dat hij ertoe doet door voor anderen te zorgen, ergens aan bij te dragen, of ergens goed in te worden. Het is daarom van groot belang om een omgeving te creëren waarin jongeren zich positief kunnen ontwikkelen. Plekken waar jongens gewaardeerd worden, maar ook daadwerkelijk iets kunnen bijdragen, kunnen falen en kunnen verbeteren.
Dit begint thuis. Maar ook op school, in de buurt en op de sportclub liggen kansen. Positieve rolmodellen spelen hier een belangrijke rol. De manosphere is niet te bestrijden met betere argumenten. Hij is te bestrijden met betere kansen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant