is econoom en publicist.
Het kabinet-Jetten heeft iets goed gedaan. Dat mag ook weleens in de krant. Niet door iets te doen, maar door iets na te laten. In de Tweede Kamer gingen stemmen op om, ook in navolging van andere Europese landen, iets te doen aan de gestegen energieprijzen, van prijsplafonds tot accijnsverlaging. Maar de ministersploeg van het minderheidskabinet hield deze week dapper voet bij stuk en weigert vooralsnog maatregelen te nemen. Chapeau!
Maar waarom dan? En komt er een moment waarop het kabinet wél maatregelen zou moeten nemen? En welke dan? We gaan kijken.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Niemand weet hoelang deze energiecrisis gaat duren noch hoe diep ze zal zijn. Het verloop ervan is (vooral) afhankelijk van het gedrag van de Verenigde Staten, Israël en Iran, en daar heeft de Nederlandse regering geen invloed op. Wat de energieprijzen zijn over een week, een maand, een jaar? Geen idee. Iets deftiger: er is veel onzekerheid over het toekomstige prijsverloop van olie en gas.
Is er nu een urgent prijsprobleem? Wel als je luistert naar het gemekker van mensen die afrekenen bij het tanken, en sommige Kamerleden, maar in werkelijkheid niet. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceerde toevallig deze week nieuwe gegevens over de inkomens van huishoudens. Vorig jaar steeg het gemiddelde huishoudinkomen met 2,7 procent, en dat is gecorrigeerd voor inflatie. Een fractie van dat gestegen inkomen is vooralsnog voldoende om het verschil in benzine en dieselprijs met vorig jaar te overbruggen.
Als er geen urgent probleem is én er veel onzekerheid bestaat over de toekomst, kan een kabinet maar het beste op zijn handen blijven zitten.
Dit kan veranderen als de crisis lang aanhoudt en de prijzen ook stevig gaan doorwerken in de energierekening van komende winter. Dan breekt het moment aan om in actie te komen. De accijns op benzine en diesel verlagen? Huishoudens korting geven op de energiebelasting? Neen! Vergeet de prijsmaatregelen die de energielasten voor alle huishoudens verlagen. Die zijn duur, dom én onrechtvaardig.
Duur omdat Nederland nu eenmaal 8,4 miljoen huishoudens telt, en elke 100 euro per huishouden de schatkist dus 840 miljoen euro kost. Dom omdat de energieconsument één en dezelfde persoon is als de belastingbetaler. Dom omdat de hogere prijzen aan de pomp en de thermostaat bijdragen aan zuiniger gebruik van schaarse energie – de hoge prijzen werken als het soort douchemuntjes dat u misschien kent uit het leger of van de camping. Hoge prijzen, korter douchen. Onrechtvaardig, ten slotte, omdat de hoogste inkomens de meeste energie verbruiken en door zulke maatregelen dus de meeste overheidssteun ontvangen.
Nee, als er dan maatregelen genomen moeten worden, dan uitsluitend in de vorm van inkomenssteun voor de huishoudens met de laagste inkomens. Geen prijssteun dus, maar maandelijks extra inkomen. Zoals econoom Maarten Pieter Schinkel (van de Universiteit van Amsterdam) het in de Volkskrant van vrijdag zei: ‘Dat is geen populair voorstel. (...) Maar huishoudens die zuinig met hun energie omgaan houden meer van die compensatie over dan huishoudens die dat niet doen.’
Zulk beleid, inkomenssteun voor de armste huishoudens, is doelgericht, efficiënt en rechtvaardig. De rest van de huishoudens zal simpelweg moeten accepteren dat, bij gelijke energieconsumptie, de koopkracht (iets) wordt aangetast. Laten we vooral hopen dat het zover helemaal niet komt. Het beste beleid is toch vrede in het Midden-Oosten.
Reageren? E-mail: frank@frankkalshoven.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant