is columnist van de Volkskrant en werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
Kan schaamte brandstof zijn? Kun je uit vernedering kracht putten? Ik vraag het me af nu het wanstaltige gedrag van Mark Rutte als Navo-chef wel erg in de gaten begint te lopen.
Terwijl we juist zo trots op hem konden zijn. EW zette Rutte nog als ‘Nederlander van het jaar’ op de cover. Hij had de VS binnen de Navo gehouden. Hij had de lidstaten meer laten betalen. Onze Mark, de Trumpfluisteraar. De grote fikser.
Maar die kinderlijke trots dreigt een knauw te krijgen. Want in Nederland wordt goed in de gaten gehouden wat er in de internationale pers ‘over ons’ wordt gezegd en daarin krijgt handige Mark geen complimentjes meer. De typeringen zijn hard. Gezaghebbende commentatoren hebben het over ‘aftreden’. Wat is dat nou?
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat negatieve oordeel heeft zich opgebouwd. Rutte had Trump al ‘daddy’ genoemd. Hij stuurt hem sms’jes – die door Trump prompt worden geopenbaard – waarin hij klinkt als een verliefde tiener. ‘Can’t wait to see you!’ Hij liet geen gelegenheid voorbijgaan om de fascist Trump te prijzen als groot leider. En hij noemde de Navo een vehikel voor de VS om ‘macht uit te oefenen op het wereldtoneel’.
Dit terwijl die VS een Europese lidstaat, Denemarken, met annexatie van Groenland bedreigden.
Dat werd allemaal nog gepruimd als verdedigbare tactiek: houd Trump zoet met vleierij zolang we militair afhankelijk zijn van de VS.
Maar nu juicht Rutte die puinzooi van een oorlog tegen Iran toe. Een oorlog die de Europese Navo-leden helemaal niet wilden, dus namens wie doet hij dat? En dan de manier waarop. Hij keert zichzelf welhaast binnenstebuiten voor de Amerikaanse president. Rutte gaat zover dat hij op een Amerikaanse zender het oorlogsschuwe Amerikaanse volk oproept om Trump in diens strijd te steunen.
Erg onprettig om naar te kijken. En dus klinkt de roep om koerswijziging. ‘Een rechtere rug kan ook op respect van Trump rekenen’, meent de commentator van de Volkskrant. ‘Quatsch!’, noemt Diederik Samsom het idee dat je de VS als onmisbare bondgenoot stroop om de mond moet blijven smeren: ‘Het is duidelijk dat dat niet werkt.’ Ze kennen elkaar goed, Rutte en Samsom. In het vorige decennium hebben ze nog samen de Nederlandse krijgsmacht de nek omgedraaid.
Punt is: niemand weet wat werkt, met Trump. Grilligheid is het wapen van de tiran.
Ik heb geen illusies over Ruttes motieven. In de tijd dat hij de Nederlandse politiek domineerde, heb ik geleerd dat er slechts een paar constanten zijn in zijn gedrag: hij handhaaft zijn eigen positie en geniet van het machtsspel. Voor Game of Thrones-fans – passend nu de echte wereld ook weer in strijdende vorstendommen uiteenvalt: meer Littlefinger dan Varys.
Ik heb op momenten gehoopt dat hij daarom precies de juiste man op het juiste moment op de juiste plaats is. Inmiddels vrees ik het tegenovergestelde. De vraag is: hoeveel maakt dat uit?
Hetzelfde geldt voor het aanstaande logeerpartijtje van het koninklijk paar in het Witte Huis, dat bezwaren oproept. Het roept herinneringen op aan het gênante biertje dat Willem-Alexander en Máxima in 2014 met Poetin dronken tijdens de Olympische Winterspelen in Sotsji, vlak voordat Rusland de Krim zou annexeren. Wanneer het paar straks Melania’s overvloedige gebruik van goudverf staat te bewonderen, draagt het opnieuw bij aan de status van een toegewijd antidemocraat. En ja, dat is schaamtevol.
Maar kijk eens naar de verschillen. Dat biertje met Poetin, dat was alsof iemand vrijwillig aan de rol ging met een willekeurige crimineel. De relatie met Trump is anders, inniger. Hij is onze afperser. Wij hebben ons uitgeleverd aan de Verenigde Staten, of het koningshuis dat nu als nationaal symbool bezegelt of niet.
Die Russische annexatie van de Krim, twaalf jaar geleden, was het laatste zinvolle signaal dat Europa zich met spoed had moeten bewapenen. Dat is niet gebeurd. Dus mogen we nu in onze handen knijpen dat Europa, na bemiddeling van Rutte, Amerikaanse wapens voor Oekraïne kan kopen.
Weerbaarheid vonden we destijds oninteressant. Onder diezelfde Rutte, om het nog minder verteerbaar te maken. Als je nu schaamte voelt bij zijn aanblik of die van het koninklijk paar, besef dan dus dat dat eigen schaamte is. Rutte is ons perfecte spiegelbeeld.
Kijk ernaar. Laat de walging een gat in je waardigheid branden en put er dan de woede en energie uit om nooit, nooit meer als Nederland, als Europa, je lot zo uit handen te geven.
Zoek ergens je trots, maar niet bij Rutte. Niet bij de koning. Zoek trots in onze geschiedenis. In een land met een van de oudste constitutionele tradities ter wereld. Op een continent dat bakermat én hart is van het enige systeem waarin je je leiders kiest en kunt bekritiseren. Luister, voor ze ons ontvallen, naar de laatsten die uit ervaring weten hoe het is om niet in een democratie te leven. Of vraag het vluchtelingen en veteranen, want zij hebben dat gisteren nog gezien.
Koester elke stap die ons onafhankelijker van grootmachten maakt. Samenwerking met Frankrijk voor nucleaire bescherming, met Australië voor handel, met het Verenigd Koninkrijk en Finland voor investeringen in wapens, met de noordelijke landen en Canada in de steun voor Oekraïne.
Besef wat we hebben om voor te vechten en word sterker. Of blijf je kapotschamen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant