Een klacht van gepensioneerd longarts Wanda de Kanter over vapedealers op Snapchat leidde er mede toe dat de Europese Commissie onderzoek gaat doen naar de app. Wat gebeurt er op dat vrolijk ogende platform? En waarom daar? ‘Techbedrijven volgen het tobacco playbook.’
is techverslaggever van de Volkskrant.
Toen het supermarkten verboden werd rookwaar te verkopen, dreigden overal tabaksshops uit de grond te schieten. ‘Werkelijk iedereen zou zo’n winkel kunnen openen, ook naast scholen’, aldus gepensioneerd longarts Wanda de Kanter. Met haar stichting Rookpreventie Jeugd lobbyt ze voor een vergunningstelsel. ‘Maar nu blijkt dat ruim 40 procent van de rokende jongeren hun vapes en sigaretten via Snapchat koopt.’
Dat cijfer komt uit onderzoek van een groep Nederlandse artsen die zich heeft verenigd onder de naam ‘Vapen jouw keuze’. Om erachter te komen hoe die verkoop eraan toegaat, zetten zij een panel op met vijftien jongeren van 13 tot 18 jaar. Die voerden ieder zestien zoekopdrachten uit in hun eigen Snapchat-app, met onder meer zelf aangedragen zoektermen als snabba (het Zweedse tabaksproduct snus) en gerroes (sigaretten). Gemiddeld vonden zij 55 dealers per persoon. Ook nadat Snapchat op hun verzoek maatregelen zou hebben getroffen.
‘In vijftien minuten heb je veertig brommertjes en fatbikes voor je deur staan’, vat De Kanter samen. ‘En die hebben naast vapes en sigaretten ook drugs, waardoor kinderen daar gemakkelijk mee in aanraking komen. Het is gewoon een dealersplatform.’
Met die bevinding stapte ze afgelopen zomer naar de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Die startte een onderzoek. Donderdag kondigde de Europese Commissie aan dat dit onderzoek wordt opgeschaald naar Europees niveau: de ACM wordt onderdeel van een bredere onderzoeksgroep.
Het Europese onderzoek gaat lang niet alleen over roken, maakte de Europese Commissie donderdag bekend. Snapchat zou minderjarigen ook blootstellen aan kinderlokkers en ronselaars voor criminele activiteiten.
In de servicevoorwaarden staat dat gebruikers minimaal 13 jaar moeten zijn, maar Snapchat controleert dat niet, schrijft de Europese Commissie op basis van vooronderzoek. Ook zou content niet worden aangepast op minderjarige gebruikers. Bovendien zou de app zijn ontworpen volgens zogenoemde ‘dark patterns’, die gebruikers ongemerkt aansporen tot bepaalde handelingen. Het melden van misstanden schijnt ingewikkeld te zijn. Als vervolgonderzoek die vermoedens bevestigt, kan Snapchat een boete tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet krijgen.
‘Wij zijn heel blij met deze escalatie’, zegt De Kanter, die zich noodgedwongen heeft ontpopt tot Snapchat-specialist. ‘Ik merk dat media het nieuws over het Europese onderzoek aanschrijven op Snapchat als ofwel ‘pornohub’ ofwel vapeparadijs. Maar dit gaat over meer dan alleen roken of ronselen: het gaat over techbedrijven die geen verantwoordelijkheid nemen voor wat er op hun platforms gebeurt.’
Snapchat is het uitgelezen platform voor criminelen omdat de app het makkelijk maakt om privégesprekken met vreemden aan te gaan, zegt De Kanter. Gebruikers krijgen bijvoorbeeld suggesties om contacten van contacten toe te voegen.
‘Ik richt me al twintig jaar op de trucs van de tabaksindustrie en zie daardoor dat techbedrijven het tobacco playbook volgen. Ze hebben net zulke diepe zakken en richten zich ook op de kwetsbaarheden van kinderen.’ Tijdens haar masterclasses over de tabakslobby besteedt ze tegenwoordig ook aandacht aan techbedrijven.
‘Het verschil zit ’m in de houding van volwassenen tegenover deze producten. Het wordt al snel als betuttelend gezien om kinderen weg te houden van Snapchat. We gebruiken immers allemaal sociale media. Terwijl we het er wel allemaal over eens zijn dat we kinderen moeten beschermen tegen verslaving en drugsdealers.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant