Het kabinet trekt de komende jaren de portemonnee voor de asielopvang en WIA-uitkeringen, omdat de kosten in totaal miljarden hoger uitvallen dan verwacht. Als Nederland ook nog te maken krijgt met een economische schok door de oorlog in het Midden-Oosten, kan het financieel krap worden.
De voorjaarsnota werd vrijdag naar de Tweede Kamer gestuurd. Normaal gesproken is het alleen een bijstelling van de lopende begroting (2026),maar omdat het kabinet-Jetten net is aangetreden is het ook een financiële vertaling van het coalitieakkoord.
Het beeld ziet er niet rooskleurig uit. Het begrotingstekort loopt dit jaar op tot 2,5 procent van het bbp. Voor volgend jaar gaat dit zelfs richting 2,9 procent. Dat is nog maar nipt onder de grens van 3 procent die binnen de EU is afgesproken.
De zakken zijn dus niet zo diep, want het kabinet wil zich aan de begrotingregels houden. Bovendien zijn eventuele steunmaatregelen om de economische klappen van de oorlog in het Midden-Oosten niet meegenomen in het plaatje.
"Het beeld zal eerder verslechteren dan verbeteren", is daarom de waarschuwing van minister Eelco Heinen (Financiën).
Uit de voorjaarsnota blijkt dat er dit jaar 285 miljoen euro meer nodig is voor de WIA-uitkeringen dan eerder gedacht. Voor 2031 worden de extra kosten zelfs geraamd op ruim 1 miljard euro extra.
De stijgende kosten zijn grotendeels te verklaren door de hogere instroom. Er vallen steeds meer mensen uit vanwege psychische klachten. Ook moeten steeds meer mensen wachten op een beoordeling vanwege een tekort aan keuringsartsen.
Ook voor de opvang van vluchtelingen en statushouders is meer geld nodig. De verwachte instroom is namelijk hoger dan eerder gedacht. Het geld dat de coalitie voor de komende jaren heeft begroot is dus niet genoeg. Ook is er meer geld nodig voor de opvang van Oekraïners.
Asielminister Bart van den Brink deed donderdag ook een klemmend beroep op gemeenten om noodopvang te realiseren, omdat er een tekort aan asielplekken is. Noodopvang kost meer geld dan reguliere opvang. Ook het plaatsen van statushouders in hotels is duur.
Verder zijn er nog een aantal kleinere tegenvallers. De laatste jaren was er bijvoorbeeld sprake van tegenvallende opbrengsten bij het afpakken van crimineel vermogen, omdat er geen grote schikkingen worden getroffen. Voor de komende jaren wordt deze inkomstenbron dus naar beneden bijgesteld.
Maar in de voorjaarsnota zitten ook een onverwachte meevallers. De uitgaven aan de zorg worden structureel ruim 800 miljoen lager geschat. Voor dit jaar gaat het zelfs om zo'n 1,2 miljard euro.
Dat betekent overigens niet dat de geplande bezuinigingen van tafel verdwijnen. De zorgkosten stijgen de komende jaren door onder meer vergrijzing en hoger zorggebruik. Het kabinet wil deze stijgende kosten dempen.
Ook vallen de belastinginkomsten dit jaar hoger uit, omdat de economie iets harder groeit dan verwacht.
De Kamer debatteerde deze week met het kabinet over de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. De prijzen aan de pomp zijn flink gestegen en ook de energierekening valt hoger uit. Een deel van de Kamer wil de accijns op brandstof verlagen, maar een meerderheid volgt vooralsnog de terughoudende lijn van het kabinet.
Het kabinet is nog voorzichtig met het nemen van maatregelen, omdat de situatie nog wel eens veel erger kan worden. Minister Eelco Heinen (Financiën) wil, als het nodig blijkt, het liefst gericht de mensen en bedrijven helpen die het hardst geraakt worden. Het kabinet werkt momenteel aan een overzicht met steunopties.
Dat overzicht moet binnen een maand naar de Kamer, zodat het bij het debat over de voorjaarsnota kan worden meegenomen.
Source: Nu.nl algemeen