Lezersbrieven U schreef ons over Banksy, over samenwerking van Defensie en universiteiten en over gratis ov.
In het commentaar van maandag verdedigt NRC de ontmaskering van Banksy (23/3). De argumentatie komt er kortweg op neer dat alle (graffiti)kunstenaars gelijk behandeld moeten worden, want ze moeten gelijk bevraagd kunnen worden en dankzij zijn anonimiteit verdient Banksy geld. Jammer voor de kunstliefhebbers, die in het commentaar onder de streep schertsend worden gekwalificeerd als „religieuze wezens”.
Juist dat religieuze is echter iets om trots op te zijn en te bedienen. Filosoof Rüdiger Safranski beschreef de Romantiek als een voortzetting van religie met esthetische middelen. Romantiek, ontstaan als tegenreactie op de rationaliteit van de Verlichting, centreert het gevoelsmatige, waar mystiek, verwondering en verbinding in huizen. In onze verder bewonderingswaardige nieuwsgierigheid en zucht naar kennis en controle worden we weliswaar slimmer, maar ontnemen we ons de betovering van het niet-weten. Terwijl die zo belangrijk is in de kunst en daarmee de verhalen die we elkaar vertellen.
Want wat is een film, zonder suspense? Wat muziek zonder opbouw en ontlading? Wat is liefde, zonder de spanning van het onbekende? Met beschikbaarheid en onmiddellijkheid maken we het ongewone gewoon. En nu is een breed geliefd, politiek veilig en verbindend mysterie, gewoon een willekeurige man uit Bristol.
Allemaal leuk voor de scoop, maar als je de kikker ontleedt, sterft hij in het proces. De onthulling van Banksy is daarmee vooral een zoveelste, doodsaaie onttovering van de wereld, in een tijd dat we juist betovering nodig hebben.
Oscar Donck Amsterdam
In haar column stelt Josette Daemen de groeiende rol van de krijgsmacht in het hoger onderwijs aan de kaak (De universiteit is er niet voor de staatsveiligheid, 24/3). Haar kritiek staat niet op zichzelf. Vanuit wetenschappelijke kringen klinkt steeds meer weerstand tegen de toenemende zichtbaarheid van Defensie op onderwijsinstellingen. Deze zorg is begrijpelijk: de krijgsmacht en de academie zijn totaal verschillende instituties met eigen waarden en werkwijzen. En het gemakkelijke weerwoord uit sommige Defensiekringen dat de krijgsmacht juist (academische) instituties beschermt tegen dreigingen van buitenaf en daarom elke kritiek onterecht is, doet geen recht aan de realiteit. Militarisering heeft in het verleden wel degelijk geleid tot minder ruimte voor kritische stemmen en open dialoog.
Toch is de huidige kritiek op de samenwerking tussen Defensie en het hoger onderwijs ook opmerkelijk. Het lijkt regelmatig te getuigen van een a priori-afkeer van alles wat met Defensie of krijgsmacht te maken heeft. Ook doet het niet helemaal recht aan hoe de samenwerking tussen Defensie en universiteiten vorm wordt gegeven. De krijgsmacht moet opereren in een complexe, snel veranderende wereld, waarin geopolitieke spanningen oplopen en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. Daarom heeft de organisatie veel kennisbehoeften. Hiervoor is wetenschappelijke onderzoek nodig en dat onderzoek moet zonder externe beïnvloeding uitgevoerd worden, want zonder die voorwaarde zou er geen bruikbare kennis uit naar voren komen.
Het debat over de rol van Defensie in de academie is uiteindelijk niet gebaat bij simpele stellingnames. We kunnen Defensie angstvallig buiten de deur houden, maar juist door de organisatie een meer zichtbare plek te geven in de samenleving kunnen we het publieke debat voeren over de rol, taken en grenzen van onze krijgsmacht.
Jori Kalkman Universitair Hoofddocent Nederlandse Defensie Academie & Wageningen Universiteit
Twee gemeentes eisen van het COA dwangsommen (23/3), omdat het opvanglocaties langer open laat blijven dan afgesproken. Eerder deed de gemeente Westerwolde (Ter Apel) dat ook succesvol.
Begrijpelijk, want afspraak is afspraak. Dat het COA flink in de knel zit, komt niet door de dienst zelf, maar door andere gemeentes die maar blijven uitstellen of zelfs weigeren, binnen de eigen grenzen een azc te regelen. Dat is tegen de spreidingswet.
Daarom stel ik voor dat het COA op zijn beurt alle gemeentes die nog steeds geen azc hebben, volwaardig wat betreft het aantal verplichte plaatsen, een dwangsom laat opleggen per niet geplaatste op te vangen vluchteling/asielzoeker. De hoogte? Hardenberg verlangt 55.000 euro per dag voor een plek voor 700 mensen, zo’n 79 euro per persoon, per dag. Dit lijkt me een prima bedrag om van al die gemeentes te eisen, ingaande 1 april. Zonder maximum, want die azc’s zijn gewoon nodig, net als parken en sportvelden. Eens kijken, hoelang men dan nog uitstelt.
Marcel van Kampenhout Zaandam
De crises in Oekraïne en het Midden-Oosten leggen een zware druk op de energieprijzen. Voorstellen om de tijdelijk de prijzen te bevriezen of een nieuw noodfonds voor energie op te richten, krijgen niet de steun van de Nederlandse Bank, die meent dat in tijden crisis de regering de hand op de knip moet houden.
Er is een alternatief perspectief mogelijk: richt je niet op het verlagen van brandstofprijzen, maar op het aantrekkelijker maken van het openbaar vervoer.
Dit is al succesvol gedaan in Duitsland. In de zomer van 2022 konden reizigers voor 9 euro per maand onbeperkt door heel Duitsland reizen. Het experiment werd later opgevolgd door het Deutschland-Ticket waarmee voor een lage vaste prijs van het hele regionale vervoer gebruik gemaakt kan worden gemaakt.
Elke vorm van prijssteun – of die nu naar brandstof of naar openbaar vervoer gaat – komt uit dezelfde staatskas. Het verschil is dat een korting aan de pomp vooral een kortetermijnmaatregel is, terwijl investeren in betaalbaar openbaar vervoer structurele voordelen kan opleveren.
Mark Sluiter Meppel
Ons koningspaar gaat binnenkort, op uitnodiging, bij Trump op bezoek en brengt de nacht door in het Witte Huis – ’s middags bij het diner schuift Jetten aan (24/3). Hoe halen ze het in hun hoofd om deze meedogenloze despoot met een bezoek te vereren en dat het koningspaar ook nog eens bij hem gaat overnachten? Dit is ontluisterend en getuigt van weinig moreel besef. Als je op deze manier Nederland bij hem op de kaart wil zetten, snap je het niet. Bij Trump gaat eigenbelang boven alles. Hij kan Nederland gunstig gezind zijn en een week later Nederland laten vallen als als een baksteen, als hem dat beter uitkomt.
Lex Woertman Zevenaar
Correctie (26/3 11:40) In een eerdere versie stond dat Banksy uit Brighton komt. Dat moet Bristol zijn. Hierboven is dat aangepast.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet