Bij verschillende partijen kregen niet de lijsttrekkers maar de nummers twee de meeste stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. In veel gevallen gaat het om een vrouw. Wie mag dan plaatsnemen in de raad, als er maar één zetel is?
‘Kunnen we even bellen?’ Dat appje ontving Sandra Drost, nummer twee op de SP-lijst in Zwolle, vrijdag van de lokale lijsttrekker Brammert Geerling. De voorkeurstemmen waren geteld, en wat bleek? Drost had er 825 gekregen, Geerling 774.
Een ingewikkelde uitslag, want de SP verloor bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen een van haar twee zetels in de Zwolse raad. Daarnaast is het beleid van de SP dat de kieslijstvolgorde de zetelverdeling bepaalt.
De partij hield rekening met veel scenario’s, zegt Drost. Twee zetels behouden, verdwijnen uit de raad, ‘maar hier hadden we nooit aan gedacht.’
Een flink aantal partijen komt na de verkiezingen van vorige week met één zetel in de gemeenteraad. In zulke gevallen krijgt een lager geplaatste kandidaat soms meer stemmen dan de lijsttrekker, en mag die plaatsnemen in de raad.
Zo haalden de nummers twee van Volt in De Bilt, Soest, Zeist en Houten (gemeenten waar Volt goed is voor één zetel) meer stemmen dan hun lijsttrekkers. Ook de nummers twee van Tilburg013 in Tilburg en van Student en Starter in Utrecht streefden hun lijsttrekkers voorbij.
Al die nummers twee in kwestie zijn vrouw. Er is dus waarschijnlijk een verband met kiezers die bewust op een vrouw stemmen. Politieke vertegenwoordiging van vrouwen blijft immers achter: van alle gemeenteraadskandidaten was slechts 32,6 procent vrouw.
Een progressieve partij als Volt is op deze uitslag voorbereid, legt Julia Hamel uit. Hamel, verkozen voor Volt in Houten, kreeg achtentachtig stemmen meer dan lijsttrekker Rob Cortjens en kreeg dus de zetel. ‘Gendergelijkheid op de lijst staat in onze statuten, en veel fracties werken met een co-lijsttrekkerschap om te tonen: als je op de vrouw stemt, gaat zij het doen.’
In Houten was er echter geen co-lijsttrekkerschap. Dus volgde er een gesprek met Cortjens, waarin hij moest erkennen dat hij zelf ook al twintig jaar op de eerste vrouw stemt. Hamel: ‘Hij feliciteerde me, en zei: jij zou mij gaan steunen als commissielid, en ik zou de raad in. Nu doen we het gewoon andersom.’
Soms kwam de uitslag ook ongelegen, zoals bij Loise van Dijk, nummer twee van de Utrechtse partij EenUtrecht, die meer stemmen kreeg dan lijsttrekker Gert Dijkstra.
‘Ik dacht gelijk: hoe zorg ik dat die zetel bij Gert terechtkomt?’, zegt Van Dijk. ‘Deze partij is zijn kindje. Daarnaast heb ik een eigen bedrijf dat goed loopt, waardoor ik het lastig alleen kan doen.’ Van Dijks zetel gaat uiteindelijk dan ook naar Dijkstra.
En Sandra Drost in Zwolle? Die pleegde een telefoontje naar ‘landelijk’, waarvan de strekking was: als jullie er samen uitkomen, dan is het allemaal goed.
‘Ik zei eerlijk tegen Brammert: ik wil het heel graag, maar vind het rot voor jou’, vertelt Drost. Uiteindelijk kon ze rekenen op Brammerts begrip, die na twaalf jaar de raad verlaat.
Drukverlagend werkt de uitslag in elk geval niet. Drost: ‘Ik wil extra hard werken. Ik mag Brammert, maar ook al die mensen die op mij stemden, niet teleurstellen.’
Source: Volkskrant