De Europese aardappelmarkt staat onder zware druk door een combinatie van recordoogsten en een teruglopende vraag. Waar aardappelen normaal gesproken een stabiele agrarische basis vormen, is de situatie nu omgeslagen: het aanbod is zo groot dat prijzen zijn ingestort en zelfs onder nul zijn gezakt. Voor telers betekent dat een uitzonderlijke situatie waarin zij in sommige gevallen moeten betalen om hun oogst af te zetten. Vooral in Nederland en omringende landen stapelen de overschotten zich op, met gevolgen voor de hele keten van boer tot verwerker.
Negatieve prijzen op de markt
De markt voor voeraardappelen laat momenteel opvallende cijfers zien. Volgens DCA Market Intelligence, gebaseerd op data van PotatoNL, ligt de prijs tussen de -1 en -2 euro per 100 kilo. Dat betekent dat afnemers geld toe krijgen om aardappelen over te nemen. In Nederland alleen al wordt het overschot geschat op 500.000 tot 600.000 ton.
Aanbod groeit, vraag blijft achter
De scheve verhouding tussen vraag en aanbod is niet plots ontstaan. In de afgelopen twee jaar hebben akkerbouwers in landen als Nederland, België, Duitsland en Frankrijk hun productie uitgebreid. Tegelijkertijd is de vraag juist afgenomen. Dat heeft meerdere oorzaken:
Volgens sectoreconoom Jelmer Schreurs (ABN AMRO) raakte de markt al eerder uit balans door goede oogsten en tegenvallende vraag. Opvallend is dat consumenten hier weinig van merken: de prijs van bijvoorbeeld friet blijft grotendeels gelijk.
Alternative bestemmingen voor overschotten
Omdat er simpelweg te veel aardappelen zijn, zoeken telers naar andere manieren om hun oogst te verwerken. Steeds vaker worden aardappelen gebruikt voor:
Daarnaast spelen ook stijgende transportkosten een rol. Die maken het nog minder aantrekkelijk om aardappelen af te zetten, waardoor telers soms moeten bijbetalen.
Opslag loont steeds minder
Hoewel aardappelen relatief lang houdbaar zijn, wordt bewaren financieel minder interessant. Zonder zicht op prijsherstel kiezen veel telers ervoor om hun voorraad sneller af te bouwen en kosten voor koeling en opslag te vermijden. Niet iedereen beschikt bovendien over faciliteiten om grote hoeveelheden langdurig te bewaren.
Europese overschotten lopen op
De omvang van het probleem is aanzienlijk:
In totaal gaat het dus om miljoenen tonnen aardappelen die geen directe bestemming hebben.
Verschillende aanpak per land
Europese landen zoeken ieder hun eigen oplossing voor het probleem:
Voorlopig lijkt een snel herstel van de markt niet in zicht, waardoor de druk op telers aanhoudt.
Wat vind jij: moeten overheden ingrijpen om dit soort overschotten te voorkomen, of hoort dit gewoon bij de vrije markt?
Source: Fok frontpage