Documentaire ‘Mijn woord tegen het mijne’ volgt de behandeling van mensen die stemmen horen. Psychiater Dirk Corstens en zijn team behandelaars praten niet alleen met de patiënt, maar ook met de stemmen in diens hoofd.
René hoort meerdere stemmen, met als belangrijkste Henk.
Mijn woord tegen het mijne. Regie: Maasja Ooms. Lengte: 113 minuten.
Je ziet Tamira veranderen als de kwade stem in haar hoofd de controle overneemt. Eerder bewoog ze in haar stoel en ontdook ze de blik van psychiater Dirk Corstens. Nu kijkt ze strak in zijn ogen. „Ik ga daar geen antwoord op geven!”, zegt ‘de stem’ uitdagend als-ie gevraagd wordt waarom hij Tamira teistert. Corstens reageert: „Dat vind ik nogal laf.”
Het zijn fascinerende, bijna ongeloofwaardig Hollywood-achtige beelden uit documentaire Mijn woord tegen het mijne. Psychiater Corstens en zijn team gaan daarin rechtstreeks in gesprek met zowel patiënten als de stemmen waardoor ze geplaagd worden. De film toont drie jaar aan sessies met meerdere stemmenhoorders. Alleen zij komen in beeld, van Corstens en behandelaren hoor je enkel de stem.
Sommige hoofdpersonen horen één stem, anderen meer dan tien, „een soort samenleving”. Bijna allemaal zijn ze er bang voor. De stemmen dreigen soms, schreeuwen of proberen aan te zetten tot zelfmoord. In het geval van Brigitte, een vrouw die al decennia stemmen hoort, lukte dat bijna. „Da’s lachen”, zegt de kwade stem Hypno daarover. „Dan is ze helemaal in paniek.”
Het doel van deze unieke behandeling is niet per se om de stemmen te laten verdwijnen, schrijft Corstens op de website van zijn Stichting Weerklank, maar eerder om de last weg te nemen. De techniek ligt in het verlengde van ‘voice dialogue-therapie’, een methode uit de jaren zeventig waarbij therapeuten het gesprek aangaan met ‘deelpersoonlijkheden’ van de patiënt: de innerlijke criticus, corrector, het kind.
Corstens past dit toe op mensen die daadwerkelijk regelmatig interne persoonlijkheden horen, zo’n 2 tot 4 procent van de bevolking. Dat zijn lang niet allemaal mensen met een psychose, of zelfs een psychiatrische aandoening, het komt ook vaak voor bij mensen die getraumatiseerd of depressief zijn. Zo hoopt Corstens te ontdekken wat de stemmen willen en waarom ze ontstonden. Vaak is een stem geboren uit noodzaak, blijkt tijdens zeer aangrijpende momenten in de film, in situaties die zo ondragelijk waren dat er ‘iemand anders’ nodig was.
Ingewikkeld is dat stemmen vaak niet willen dat er over ze wordt gepraat. Tamira’s stem schreeuwt en bedreigt haar wanneer ze vertelt wat ze hoort. „Iedereen weet dat je een leugenaar bent!” Of: „Ik weet je te vinden.” Als ze Corstens tóch over hem vertelt, zie je de ontlading: het besef dat ze meer macht heeft dan ze dacht.
Mijn woord tegen het mijne voelt soms ongemakkelijk. Je voelt je een voyeur, ook al gaven de hoofdpersonen én hun stemmen toestemming om te filmen. De stijlkeuzes van regisseur Ooms vergroten dat onbehagen soms. Spookachtige tonen en gillende zangkoren zwellen af en aan, opnames van de hoofdpersonen thuis ogen grauw. De sessies van de jonge Jamie, die 19 stemmen hoort, worden geïllustreerd door griezelige schilderijen: gezichten verwrongen in een schreeuw, een oog met tanden. Het geeft de film een horrorachtige sfeer.
De intentie daarachter is nobel: Ooms wil de hoofdpersonen als ‘normale mensen’ tonen én tegelijkertijd de constante dreiging van een stem benadrukken. Maar het voelt af en toe als ongepaste dramatisering, zeker gezien Corstens missie om de angst voor stemmen juist te verminderen.
Soms zijn patiënten zelfs gehecht aan de stemmen, die ooit hun redding waren. Bij René klinken ze nu heel ver weg, maar hij wil best nog wel een keer contact met ze maken. „Ik vind het af en toe heel rustig in mijn hoofd. En dat ben ik niet gewend.”
Denk je aan zelfdoding? Neem 24/7 anoniem en gratis contact op met 0800-0113 of chat op 113.nl.