Iran De Iraanse parlementsvoorzitter wordt gezien als een mogelijke gesprekspartner voor de regering-Trump, nu andere Iraanse leiders zijn gedood. De voormalige burgemeester van Teheran heeft nauwe banden met de opperste leider, Mojtaba Khamenei. Of Ghalibaf de rol zou kunnen of willen vervullen, is echter onduidelijk.
Mohammad Bagher Ghalibaf afgelopen maand bij een sessie van het Iraanse parlement.
Donald Trump is wel vaker beschuldigd van het verspreiden van ‘fake news’. Maar die beschuldiging komt niet dagelijks in het Engels van hoge Iraanse gezagsdragers. Extra opmerkelijk: de Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf, die de uitspraken van Trump over onderhandelingen met Iran afdeed als nepnieuws, moet volgens een Israëlische bron van nieuwssite Axios juist onderhandelingen gaan voeren met de Amerikanen.
Maandag meldde de Amerikaanse president op zijn sociale mediakanaal dat de VS en Iran tijdens het weekend contact hebben gehad over een mogelijk staakt-het-vuren. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken ontkende dat zulke gesprekken hadden plaatsgevonden. Ghalibaf stelde op X dat het bericht van Trump tot doel had om „de financiële en oliemarkten te manipuleren” en te „ontsnappen uit het moeras waarin de VS en Israël gevangen zitten”.
Binnen Iraanse regeringskringen werd het nieuws dat Ghalibaf onderhandelingen zou moeten voeren, dat was gelekt vanuit de Amerikaanse regering, met verontwaardiging ontvangen. Het Tasnim persbureau, gelieerd aan de elite-eenheid de Iraanse Revolutionaire Garde, sprak van een „politieke bom”, die gedropt zou zijn om gebrek aan saamhorigheid binnen het Iraanse leiderschap te suggereren.
Het Iraanse regime houdt de rangen naar buiten in ieder geval stevig gesloten. De 64-jarige Ghalibaf uitte afgelopen week op de staatstelevisie vijandige taal richting Israël en de VS, de landen die Iran sinds eind februari aanvallen: „We gaan hier niet stilzitten en toestaan dat het zionistische regime [Israël] en de VS een nieuwe orde vestigen.”
Ghalibafs weg naar de theocratische top begon zoals veel van zijn generatiegenoten in de achtjarige Iran-Irakoorlog die een jaar na de Iraanse Revolutie van 1979 uitbrak. Hij maakte carrière als generaal binnen de Revolutionaire Garde, een belangrijke steunpilaar voor het bewind van de islamitische machthebbers. Later werd hij hoofd van de nationale politie, een positie waarin hij opdracht gaf meerdere protesten tegen het steeds repressievere bewind gewelddadig neer te slaan.
Tussen 2005 tot 2017 was Ghalibaf burgemeester van Teheran, als opvolger van de latere president Mahmoud Ahmadinejad. In die functie werd hij veelvuldig in verband gebracht met corruptie, zoals een donatie van 3,5 miljoen dollar aan een door zijn vrouw gerunde stichting. Hij stelde zich tijdens de twaalf jaar als Teherans burgemeester meermaals kandidaat voor het presidentschap, maar werd niet verkozen. In 2020 werd hij voorzitter van de Majlis, het Iraanse parlement.
Ghalibaf heeft een goede band me de nieuwe Iraanse leider Mojtaba Khamenei, die eerder deze maand zijn gedode vader ayatollah Ali Khamenei opvolgde. Uit WikiLeaks-kabels in 2008 bleek dat Mojtaba Khamenei Ghalibaf onder meer tijdens verkiezingen bijstond met advies, financiële steun en contacten in de top van het leiderschap. Nu Khamenei opperste leider is, is de positie van Ghalibaf binnen het Iraanse regime een stuk invloedrijker – ook omdat veel andere prominente politiek en militaire leiders de afgelopen maand zijn gedood.
Tijdens de oorlog in juni vorig jaar, die twaalf dagen duurde, speelde de voormalige generaal al een belangrijke rol in de planning van de oorlog. En toen Trump aan het begin van de huidige oorlog dreigde energiecentrales aan te vallen, was Ghalibaf degene die publiekelijk dreigde als vergelding energiecentra in de regio aan te vallen – wat later ook veelvuldig gebeurde.
Hoewel de Amerikaanse regering publiekelijk niet over Ghalibaf wilde uitwijden, zou Trump met hem vergelijkbare plannen kunnen hebben als in Venezuela met Delcy Rodríguez. Zij verving de gekidnapte leider Nicolás Maduro na de Amerikaanse aanvallen op het Zuid-Amerikaanse land. Zij moet werken aan verbetering van de bilaterale betrekkingen tussen Venezuela en de VS.
Of Ghalibaf degene is die namens het gehavende Iraanse regime concessies zou kunnen en willen doen jegens de VS en Israël, is de vraag. „Zelfs als hij geneigd zou zijn de grenzen te verkennen, zouden Irans militaire establishment en de bredere veiligheidselite hem vrijwel zeker in toom houden”, stelt Ali Vaez, analist van de International Crisis Group tegenover nieuwssite Politico.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet