Tien Rotterdamse bruine cafés kregen eind vorig jaar het predicaat ‘Echt Rotterdams Erfgoed’. Fotograaf Marcel van den Bergh legde vier van die plekken vast.
Door Olaf Tempelman
Fotografie Marcel van den Bergh
Officieel bedienen foto’s maar één zintuig. Toch hebben de meesten van ons weleens ervaren dat er foto’s bestaan die je kunt horen en ruiken, en die zelfs op de lichaamstemperatuur kunnen werken.
Kijk naar deze beelden die Marcel van den Bergh maakte in een reeks Rotterdamse bruine cafés die officieel Rotterdams erfgoed zijn geworden. Het kan je zomaar gebeuren dat je van diverse bezoekers meteen de stemmen hoort, dat je sommigen zelfs meteen luidruchtig vindt. Van anderen lijken lekker of minder lekker ruikende parfums je al van een afstandje tegemoet te komen.
Er zitten foto’s bij waar je het warm van kunt krijgen, er zitten erbij waar je dorstig van kunt worden. Dat sommigen van ons ondanks het rookverbod in de horeca nicotine ruiken, kan komen doordat meerdere gasten die in het verleden binnen rookten nu regelmatig naar buiten lopen.
Weinig fotografen die in hun beelden zo veel sfeer opzuigen als Van den Bergh. Weinig plekken met zo veel sfeer als de tien bruine cafés die eind vorig jaar de status ‘Echt Rotterdams Erfgoed’ in de wacht sleepten.
Aan hun bekroning ging een zoektocht vooraf door een jury van de Stichting Wijkcollectie en het Museum Rotterdam. Een criterium van de jury was dat de cafés ‘de sfeer en de tradities van de stad goed weerspiegelen’, een ander criterium dat ze een belangrijke sociale functie hebben en als cement van gemeenschappen dienen.
Aanleiding voor het project was een motie van de Rotterdamse gemeenteraad van 19 december 2024. Daarin werd gewag gemaakt van zorgen over snel oprukkende modieuze, hippe en postmoderne horeca, en werd opgeroepen om van klassieke bruine cafés Rotterdams erfgoed te maken.
Van den Bergh maakte zijn opwachting in vier van de tien nieuwe erfgoedplekken: Café de Oude Sluis (‘historisch en warm’, in het oordeel van de jury), Café Daktari (‘al meer dan veertig jaar een familiebedrijf’), Café Kleiweg (‘bekend om de biljarttafel’) en Voorheen Companje (‘gastvrijheid en stamgasten’).
‘Met het predicaat Echt Rotterdams Erfgoed onderstrepen we het belang van deze kroegen voor de sociale samenhang in de stad’, aldus Nicole van Dijk van Stichting Wijkcollectie. ‘Ze zijn meer dan plekken om iets te drinken, ze zijn ankers van buurtcultuur en gastvrijheid.’
De ‘spaghettirellen’ in de jaren zestig konden niet voorkomen dat Italiaanse arbeidsmigranten zich thuis gingen voelen in Twente. Olivia Tudor (26) legde de mediterrane Tukkers analoog vast.
Hoezo toenemende polarisatie? Er is een onderstroom in de samenleving die juist wél verbinding, gemeenschappelijkheid en onderlinge solidariteit nastreeft.
Door zijn gehechtheid aan IJmuiden kon fotograaf Harm van de Poel niet om Tata Steel heen. Hij maakte een serie in zwart-wit over wat de hoogovens voor de stad betekenen.
Source: Volkskrant