Ontwikkelingssamenwerking Westerse landen, waaronder Nederland, snijden in ontwikkelingsbudgetten. Volgens de topman van het VN-Ontwikkelingsprogramma UNDP, de Belgische oud-premier De Croo, is „ontwikkeling de ultieme pre-emptive strike”.
Alexander De Croo, directeur van het VN-Ontwikkelingsprogramma, maandag in Den Haag.
De Belgische oud-premier Alexander De Croo geeft sinds december leiding aan het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP). De afgelopen twee jaar verloor zijn organisatie een vijfde van zijn budget, onder meer omdat de VS en Europa in hun ontwikkelingssamenwerkingsuitgaven snijden. NRC interviewde De Croo maandag in Den Haag, waar hij was om kennis te maken met de Tweede Kamer en premier Rob Jetten (D66).
„Het wereldwijde debat wordt gedomineerd door conflict en migratie. Dat zijn terechte bezorgdheden, maar eigenlijk is het grotendeels een symptoomdiscussie. Het onderliggend probleem is grof genomen een gebrek aan ontwikkelingsinvesteringen in landen waar extreme armoede is en waar bevolkingsgroepen geen opportuniteiten krijgen.
„Ontwikkeling is de ultieme pre-emptive strike, in militair jargon. Die doe je om een conflict te voorkomen. Ontwikkeling is dus deel van de veiligheidsagenda. Dat is becijferd: voor één dollar die je investeert in ontwikkelingswerk, vermijd je 103 dollar aan kosten achteraf. Voor elke dollar die we binnenkrijgen gaat 91 procent naar het veld.”
„Het is nooit goed te meten hoe een oorlog is vermeden, je kan niet meten wat níét gebeurd is. Maar neem Irak: vijf miljoen Irakezen keerden terug naar hun lokale gemeenschappen en honderdduizenden banen zijn gecreëerd. Niet vanwege zwaar militair ingrijpen, maar omdat bijvoorbeeld onderwijs en zorg zijn hersteld nádat IS is verslagen. Mensen willen uiteindelijk niets liever dan hun leven opnieuw opbouwen. Dat klopt ook intuïtief.”
„Dat in een democratie verschillende meningen zijn, respecteer ik. Het is heel normaal dat een donorland zegt: ik wil dat investeringen mijn belang dienen. UNDP toont aan dat investeringen goed zijn voor donorlanden.”
„Daar ben ik van overtuigd.”
„Wat ik zie, is dat de nieuwe regering taalgebruik hanteert dat pro-multilateralisme is. De nieuwe minister-president is nu al half Europa afgereisd.”
„Nederland móét investeren in defensie en diplomatie. Dat gebeurt ook, en met kleine ontwikkelingsinvesteringen kan je dat verhaal véél sterker maken.
„Maar ik heb ook in de nationale politiek gezeten. Als je te maken hebt met hoge energieprijzen en drastisch meer wil investeren in defensie, begrijp ik dat je keuzes moet maken. Ik denk dat het strategisch gezien niet de juiste keuze is om te snijden in ontwikkelingsinvesteringen, maar ik zie wel waar het vandaan komt.
„Van de instabiliteit in de wereld kun je makkelijk zeggen: dat is ver van mijn bed, dat raakt mij niet. Maar wat gebeurt, waar ook ter wereld, staat heel snel aan je achterdeur.”
„Bijvoorbeeld omdat migratiestromen snel op gang komen. Dat hebben we ook gezien met de Syrië-crisis, dat was maatschappelijk gezien heel lastig.”
Door de Syrische burgeroorlog in 2015 kwamen ruim een miljoen vluchtelingen naar de Europese Unie. In Nederland en andere Europese landen heeft dat geleid tot een verharding in het asieldebat.
„De oorlog in Iran zal er nu al toe leiden dat dit jaar vier miljoen mensen in de Arabische wereld in armoede gestort worden.
„Bovendien voelt Nederland als handelsland de oorlog. De brandstofprijzen hakken in de portemonnee. Ook daarom moeten we terug naar een wereld waarin regels de machtigen der aarde in bedwang houden. Er wordt weleens kritiek gegeven op de VN. Die zou niet relevant zijn…”
Alexander De Croo tijdens een bezoek aan Gaza-stad op 16 februari.
„‘Weleens’ is een understatement”, lacht De Croo. „Ik zie natuurlijk ook dat de Veiligheidsraad volledig geblokkeerd is. Dat komt omdat de Permanente Vijf [de VS, Rusland, China, het VK en Frankrijk, die vetorecht hebben en daarmee elk militair ingrijpen illegaal kunnen maken, red.] een ongelofelijk voorrecht hebben. Daar hangt ook een verantwoordelijkheid aan. Als zij die niet pakken, heeft dat invloed op het ganse functioneren van de VN.
„Maar de VN is meer dan die Veiligheidsraad. De ontwikkelingspijler, waar wij in zitten, die blijft actief. Ik zou de komende vijf jaar mijn beklag kunnen doen over het snijden in de budgetten, maar dat gaat niet veel oplossen.”
„De afgelopen twintig jaar is kindersterfte jaar na jaar afgenomen, en wereldwijd gehalveerd. De mensheid heeft nog nooit zoiets gezien. Vorig jaar stéég de kindersterfte weer. Simpelweg omdat we minder vaccinaties zetten in sub-Sahara Afrika, omdat er minder budget was. Die besparingen van de afgelopen twee jaar kosten mensenlevens.”
„Men zegt: vluchtelingen moeten in de regio worden opgevangen. En dat gebeurt ook. Het overgrote deel van de Syrische vluchtelingen is opgevangen in Libanon, Jordanië en Turkije. Nu is Syrië zich aan het stabiliseren, wij spelen een grote rol in het opbouwen van het ambtenarenapparaat en de zorg, en nu kunnen mensen terug.”
„Het aantal mensen in extreme armoede is de voorbije vijfentwintig jaar gehalveerd.” De Croo voegt tussen neus en lippen toe: „Dat is een onwaarschijnlijk succesverhaal, maar bon: we hebben de neiging om blind te zijn voor wat goed gaat.
„Om migratie daarna te voorkomen moeten landen verder doorgroeien: een middenklasse opbouwen, verkiezingen organiseren, stabiliteit creëren.
„Voor Europeanen is dat cruciaal, want de Afrikaanse bevolkingsgroei wordt gigantisch, 2,4 miljard mensen op een gegeven moment. Zorgen dat opportuniteit in Afrika zich realiseert, is een manier om irreguliere migratie te vermijden.”