Media In drie decennia groeide een kleine door Amy Goodman gepresenteerde, linkse radioshow uit tot een kritisch programma met miljoenen kijkers en luisteraars wereldwijd.
Amy Goodman in augustus vorig jaar bij het protest Jews Say: No More voor Trump Tower. De vreedzame demonstratie was gericht tegen het Israëlische geweld in Gaza.
Toen Mumia Abu-Jamal in 1997 vanuit de dodencel in de VS op de radio zijn verhaal wilde delen over het leven in de gevangenis, bleek dat niet zonder risico. Dat risico was niet voor Abu-Jamal zelf, maar voor de boodschappers van zijn bijdrage. Het radioprogramma Democracy Now! zag hoe twaalf radiostations waarop het uitzond de uitzending vlak voor publicatie afbliezen. Abu-Jamals bijdrage zou „ongepast” zijn. Democracy Now! vond het verhaal van Abu-Jamal belangrijk en zond het via andere kanalen alsnog uit. Abu-Jamal was lid van de Black Panthers, een militante burgerrechtenbeweging, en is veroordeeld voor de moord op een politieagent. Hij ontkent iets met de moord te maken te hebben.
De weigerende radiozenders waren in handen van de met publiek geld gefinancierde Temple University in Philadelphia. Academici, studenten en persvrijheidsverdedigers voerden massaal actie tegen het besluit om de uitzending af te blazen. In de jaren die volgden verscheen Abu-Jamal meermaals in de uitzendingen van Democracy Now!. Een internationale campagne zorgde er in 2011 voor dat Abu-Jamals doodstraf na dertig jaar werd omgezet naar een levenslange gevangenisstraf.
Het is een van de vele verhalen uit de rijke, activistische geschiedenis van het linkse Democracy Now!, een dagelijks online-, televisie- en radionieuwsprogramma dat maandag zijn dertigste verjaardag vierde in New York. Onder leiding van voorvrouw Amy Goodman schoven onder anderen burgerrechtenicoon Angela Davis, zangeres Patti Smith en de Palestijnse auteur Mosab Abu Toha aan om het jubileum luister bij te zetten.
In 1996 begon Democracy Now! met uitzendingen rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Het kleine programma behandelde allerlei onderwerpen waar mensen in hun dagelijks leven mee te maken kregen. Ook na de verkiezingen bleek er een „grote behoefte aan authentieke stemmen”, concludeerden Goodman en twee co-auteurs in een boek ter gelegenheid van het twintigjarige jubileum. Bij de mainstream tv-stations was het volgens haar „hetzelfde handjevol experts (…) dat de wereld aan ons uitlegt maar er zo weinig van begrijpt.”
Bij de presidentsverkiezingen vier jaar later ondervond vertrekkend president Bill Clinton hoe Democracy Now! journalistiek bedreef. Hij dacht even in te bellen om mensen op te roepen te stemmen. Vervolgens onderwierp Goodman hem aan een half uur durend vragenvuur, onder meer over Amerikaanse steun aan Israël en invloed van het grote geld in de Republikeinse en Democratische Partij. Dat was hij blijkbaar niet gewend, hij viel tegen haar uit en noemde haar vragen „vijandig en agressief”.
Democracy Now! is Amy Goodman en Amy Goodman is Democracy Now!. Haar journalistieke opvatting vormt de kern van het programma, dat zich in dertig jaar met een klein team ontwikkelde tot een platform dat dagelijks op zo’n 1.500 radio- en tv-stations programma’s uitzendt. Het dagelijkse nieuwsbulletin bereikt online wekelijks honderdduizenden kijkers en luisteraars. Democracy Now! is onafhankelijk van grote donoren of staatssteun en wordt mogelijk gemaakt door donateurs, van fondsen tot kijkers en luisteraars. Die onafhankelijkheid is volgens de journalisten cruciaal om kritisch te kunnen opereren en stemmen uit de marge aan het woord te laten.
In de documentaire Steal This Story, Please!, deze week te zien op het Movies That Matter Festival in Den Haag, vertelt Goodman uitgebreid over haar werkwijze. Het journalistieke zaadje werd bij haar geplant bij de familiekrant die haar broer Dave maakte, waarin de eigen familie en de buitenwereld kritisch onder de loep werden genomen. Van haar ouders en opa, een orthodox-joodse rabbi, leerde Goodman om alles te bevragen. In haar journalistiek wil ze thema’s behandelen die dichtbij mensen staan, altijd vragen stellen en niks voor zoete koek slikken.
In de documentaire is zien hoe Goodman in 1998 de samenwerking van de Amerikaanse oliereus Chevron met het dictatoriale regime in Nigeria blootlegt. Met haar collega Jeremy Scahill reist ze naar de Niger-delta, waar ze van bewoners horen hoe oppositie tegen de activiteiten van Shell en Chevron met bruut geweld de kop in wordt gedrukt. Als ze aan de poort van Chevron staat om wederhoor te halen en gevraagd wordt wie ze vertegenwoordigt, zegt ze: „Amerika”, en laat haar paspoort zien. De poort gaat open en het bedrijf erkent dat het militairen vervoerde, die daarna lokale activisten doodschoten die hun leefomgeving wilden beschermen.
Goodman wil laten zien wat er in naam van de Amerikaanse bevolking gebeurt, of dat nu dichtbij huis is bij ICE-protesten of ver weg in Israël en Palestina. Ze slaagt er altijd in de juiste vragen te stellen, zo vertellen haar collega’s in de documentaire. Het contrast met meer mainstream media zoals de grote kabel-tv-stations, die vaak afhankelijk zijn van toegang tot bijvoorbeeld het Witte Huis of andere machtscentra, is groot en wordt in de documentaire duidelijk aangezet. In plaats van bekende talking points van politieke analisten, brengt Democracy Now! originele analyses en duiding bij grote nieuwsontwikkelingen.
Goodman observeert hoe de huidige Amerikaanse president Donald Trump ondanks zijn continue aanvallen op de media heel goed begrijpt dat hij de media ook hard nodig heeft. En dat spektakel daarbij helpt. „Hij kan in zijn met goud vergulde mansion in New York of Florida blijven zitten”, zei ze in 2016 tegen nieuwszender Al Jazeera „Waarom krijgt hij een ongefilterde pijplijn naar iedereens brein?”
De media vormen voor Goodman „een enorme keukentafel die zich over de wereld uitstrekt”. Die keukentafel op een moreel juiste wijze inrichten zou de belangrijkste taak van iedere journalist moeten zijn. Volgens Goodman behoren journalisten de „meest belangrijke onderwerpen van het moment te bespreken: oorlog en vrede. Leven en dood. Alles minder dan dat bewijst een slechte dienst aan een democratische samenleving.”
De film Steal This Story, Please! is woensdag en vrijdag te zien op het Movies That Matter Festival in Den Haag.
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s