De oorlog in het Midden-Oosten heeft nu al verstrekkende gevolgen voor de Nederlandse economie. Zo zal de inflatie dit en komend jaar uitkomen boven de 3 procent, en mogelijk nog hoger.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Met die prognose kwam De Nederlandsche Bank (DNB) dinsdag bij de presentatie van het jaarverslag. DNB heeft drie economische scenario’s die de Europese Centrale Bank vorige week presenteerde, doorgerekend voor Nederland. De eerste is een actuele versie van de najaarsraming van vorig jaar. Voor deze nieuwe voorspelling rekende DNB met de olie- en gasprijzen van 11 maart, op basis waarvan de inflatie op 3 procent zou uitkomen.
Ook deze raming is nu al achterhaald, erkende DNB-president Olaf Sleijpen op een persconferentie. ‘Zouden we deze nu herhalen, dan zouden we boven de 3 procent uitkomen.’
Als het conflict langere tijd aanhoudt, met een olieprijs van ruim 100 dollar per vat, dan neemt de inflatie nog verder toe, tot 4 procent dit jaar, en zelfs 5 procent volgend jaar. Tegelijkertijd zal de economie waarschijnlijk niet meer groeien, of zelfs licht krimpen. Sleijpen: ‘Dan is er zeker een risico op stagflatie.’
Bij een langdurig conflict gaan consumenten minder uitgeven en bedrijven minder investeren en exporteren. De werkloosheid zal oplopen, en ‘het consumentenvertrouwen krijgt een knauw’, schrijft DNB.
Vooral mensen met een laag inkomen zijn hiervan de dupe, omdat zij relatief een groter deel van hun inkomen kwijt zijn aan energie. In het ongunstigste geval zijn de lage inkomens straks 6 procent van het huishoudbudget kwijt aan energiekosten. Dat is overigens nog altijd ongeveer een procentpunt minder dan in 2022.
Maar, denkt Sleijpen, ‘de kans dat de inflatie zich sneller door de rest van de economie zal verspreiden is groter dan vier jaar geleden’. ‘Toen kwamen we uit een lange periode van lage inflatie, en moesten we er nog aan wennen. Nu zullen bedrijven sneller hun prijzen aanpassen, en zullen bonden eerder een hogere looneis op tafel leggen.’
Volgens de DNB-president is het daarom extra belangrijk dat het kabinet ‘gezonde overheidsfinanciën’ nastreeft (extra uitgaven wakkeren de inflatie alleen maar verder aan) en niet overhaast tot ongerichte compensatiemaatregelen overgaat. ‘Ook sociale partners moeten hun verantwoordelijkheid nemen met een verstandig loonbeleid.’
De oorlog in het Midden-Oosten is zeker niet de enige bedreiging voor de Nederlandse economie. Ondanks een keurige 1,9 procent groei in 2025, ziet DNB een heel rijtje ’donkere wolken aan de horizon’ die het samen ‘code oranje’ maken.
De handelstarieven, de toegang tot infrastructuur, grondstoffen en diensten die landen als drukmiddel gebruiken: deze economische integratie ‘wordt nu als wapen gebruikt’ en leidt ‘tot fragmentatie van de wereldeconomie, meer onzekerheid en een verhoogde kans op schokken’.
En dan zijn er nog fundamentele problemen als de stikstofcrisis, de woningnood, cyberdreiging, de vergrijzing, en de Europese achterstand op AI-gebied.
DNB pleit daarom voor snelle actie, weerbaarheid en meer Europese integratie: de belemmeringen die ondernemers ondervinden om overal in Europa aan de slag te gaan of hun spullen te verkopen, zouden gelijkstaan aan een importheffing van 67 tot 95 procent. Hef die belemmeringen op, en het leidt tot meer economische groei en meer investeringen.
Als landen dwarsliggen, dan is ‘een Europa van verschillende snelheden te overwegen’, vindt DNB. Nederland zou dan een van de koplopers moeten zijn, bijvoorbeeld op het gebied van gezamenlijke defensie-uitgaven. ‘Dat betekent een stukje nationale soevereiniteit inleveren. (...) Daar is politieke moed voor nodig. Maar daar krijgen we een sterker en meer weerbaar Europa voor terug.’
In Nederland moeten politici snel de stikstofcrisis oplossen, de netcongestie aanpakken en de woningmarkt vlottrekken. Het afschaffen van de hypotheekrente-aftrek hoort daar nadrukkelijk bij, vindt DNB.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant