Internationaal Strafhof Een juridisch advies in het onderzoek naar vermeend seksueel misbruik door hoofdaanklager Karim Khan is uitgelekt. Of hij mag aanblijven, beslissen de lidstaten.
Hoofdaanklager Karim Khan van het International Strafhof, begin 2025 bij een bijeenkomst van de Veiligheidsraad van de VN in New York.
Het Internationaal Strafhof in Den Haag dreigt grip te verliezen op een onderzoek naar hoofdaanklager Karim Khan. Hij werd in mei 2024 door een directe medewerker beschuldigd van seksueel misbruik. Een half jaar later begonnen de Verenigde Naties een onderzoek. In december leverde de VN een rapport in bij de lidstaten die toezicht houden op het Strafhof. Die vroegen drie rechters om advies.
Maar in het staartje van het traject lekte een gevoelige tussenstap uit.
Afgelopen weekend meldde online nieuwsmedium Middle East Eye dat volgens de rechters niet is aangetoond dat Khan zich schuldig heeft gemaakt aan „wangedrag of een schending van zijn plichten”.
Het medialek komt op een precair moment. De rechters geven advies, hun conclusies zijn niet bindend. Zij spraken geen betrokkenen en deden zelf geen onderzoek. De lidstaten die toezicht houden op het Strafhof beslissen of er maatregelen tegen Khan moeten worden genomen. Zij hebben behalve het advies ook inzage in het onderliggende VN-rapport en duizenden pagina’s feitenmateriaal. Daarin zou volgens meerdere bronnen van NRC wel degelijk een feitelijke basis liggen voor beschuldigingen. De Britse krant The Guardian schrijft dat de VN adviseren om „gepaste maatregelen” te overwegen.
Maandag kwam het Bureau van de ASP, het bestuursorgaan dat toezicht houdt op het Strafhof, opnieuw bijeen. In een intern bericht aan alle medewerkers van het Strafhof, in handen van deze krant, deelde voorzitter Päivi Kaukoranta haar „zorgen” over het medialek: „Er zijn nog geen beslissingen genomen en er mag geen belang worden gehecht aan recente speculaties in de media.” De ASP reageert niet op vragen van NRC.
NRC deed vorig jaar onderzoek naar mogelijke misstanden bij het Strafhof. De naaste medewerker van Khan, een 38-jarige advocaat, beschuldigde hem van maandenlang seksueel misbruik. In zijn huis in Den Haag, op dienstreizen en in zijn kantoor bleef hij aandringen op seks. Haar relaas wordt ondersteund door documenten, verklaringen van collega’s en appberichten die ze over het misbruik verstuurde voordat de gebeurtenissen publiek werden.
Khan ontkent de beschuldigingen, hij noemt ze „volstrekt onwaar”. Zijn Britse advocaten schrijven: „Onze cliënt heeft zich nooit schuldig gemaakt aan seksueel wangedrag van welke aard dan ook. Hij ontkent categorisch dat hij ooit iemand seksueel heeft misbruikt, lastiggevallen of mishandeld, zijn gezag heeft misbruikt of zich schuldig heeft gemaakt aan dwang of ongepast gedrag.” In afwachting van het VN-onderzoek deed de hoofdaanklager in mei 2025 tijdelijk een stap terug.
Het VN-bureau voor Intern Toezicht interviewde tientallen betrokkenen, vraaggesprekken die soms meerdere dagen duurden. Onderzoekers bezochten het Strafhof en het kantoor van de hoofdaanklager om beweringen te controleren. Er werden honderden pagina’s appberichten en e-mails overlegd. In de zomer van 2025 stapte een tweede vrouw naar voren die Khan van seksueel wangedrag beschuldigt. The Guardian tekende haar relaas op.
Voorzitter Kaukoranta benadrukt in haar bericht aan Strafhofmedewerkers afgelopen weekend dat niet de rechters, maar de lidstaten de „bevoegde besluitvormer” zijn. „De zaken zijn complex en het Bureau werkt er hard aan om op de juiste wijze en zonder vertraging een besluit te nemen, met volledig respect voor het recht op een eerlijk proces en de privacy van alle betrokkenen.”
In oktober verklaarde de voorzitter: „Het Hof hanteert een nultolerantiebeleid ten aanzien van verboden gedrag, zoals intimidatie, waaronder seksuele intimidatie, discriminatie en machtsmisbruik.”
Als het Bureau vaststelt dat er sprake was van wangedrag, krijgt Khan dertig dagen om te reageren. Als het Bureau besluit dat Khans positie onhoudbaar is, moeten de 125 lidstaten daarmee in meerderheid instemmen.
Er staat veel op het spel. Het Strafhof vaardigde in 2024 een arrestatiebevel uit voor de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Dat leidde tot ongekende internationale druk. De Verenigde Staten vaardigden sancties uit tegen onder meer de hoofdaanklager. Voor- en tegenstanders van het hof gingen met de beschuldigingen van seksueel misbruik aan de haal. Netanyahu beweerde dat Khan het arrestatiebevel gebruikt als bliksemafleider. „Hij zou de aandacht afleiden van de aanklachten tegen hem, door Israël en mij vals te beschuldigen van oorlogsmisdaden.”
Ook VN-rapporteur voor de mensenrechten in de Palestijnse gebieden Francesca Albanese maakt de beschuldigingen politiek. „Het pro-Apartheidskamp probeert hem [Khan] uit zijn functie te ontzetten”, twitterde ze afgelopen weekend. „Degenen die opkomen voor gerechtigheid moeten ervoor zorgen dat deze poging mislukt.”