In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Met deze week: waarom blijft het zo leeg op de SP-gang?
Bij de SP is er na de elfde verkiezingsnederlaag op rij iets merkwaardigs aan de hand. Na zulke cijfers ontstaat altijd wel iets van onrust in de achterban of in de fractie.
Nu gebeurt dat bij de SP zelden. Dat valt natuurlijk te prijzen. Alleen het omgekeerde zie je nu ook: er is helemaal geen kritiek op de partij of de partijleiding.
Het lijkt ook wel alsof ze er in Den Haag aan gewend zijn geraakt. Op de SP-gang in het Tweede Kamergebouw was het de dag na de verkiezingen uitgestorven.
Vanuit de partij zelf wordt het verlies weggemasseerd. Partijleider Jimmy Dijk schrijft aan de achterban dat het aantal gemeenteraden waarin de SP is vertegenwoordigd, gelijk gebleven is. "Daar ben ik blij mee", aldus Dijk.
Geen woord over het grotere plaatje. Namelijk dat de partij in 23 gemeenten meer meedeed dan de vorige keer, maar desondanks 65 raadszetels kwijtraakte.
Dat verlies is een feit, erkent SP-partijvoorzitter Lieke van Rossum als ik haar daarnaar vraag. Alleen moet je volgens haar de uitslag vergelijken met de laatste verkiezingen, die voor de Tweede Kamer in oktober vorig jaar.
Meer specifiek de percentages van de uitgebrachte stemmen die naar de SP gingen, omdat je lokaal en landelijk anders niet met elkaar kunt vergelijken.
Ook daar komt de partij niet fraai uit. Want bij de Tweede Kamerverkiezingen in oktober 2025 ging 1,89 procent van de geldige stemmen naar de SP. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van vorige week was dat 1,90 procent.
Van Rossum ziet "aanknopingspunten om verder op te bouwen" en er was bij de laatste verkiezingen "een kentering" zichtbaar.
"We moeten niet doen alsof we glorieus hebben gewonnen", zegt Van Rossum er ook bij. "Ons werk is alleen niet veranderd en dat wordt ook nog steeds gewaardeerd." Alleen komt dat er "tijdens het circus rondom verkiezingscampagnes" niet altijd uit, vindt ze. "We moeten scoren op het moment dat het ertoe doet."
Van Rossum snapt de focus op de verkiezingscijfers niet zo. Zij wil de aandacht leggen op de bezuinigingen in de zorg en de sociale zekerheid van dit kabinet. Dat voelen mensen daadwerkelijk. "Het gaat zo weinig over wat er aan de hand is", zegt ze. "Dus de vraag aan ons waarom het niet lukt? Lekker belangrijk! Er moet iets gebeuren!"
Je werk doen en dan maar hopen dat je er electoraal vanzelf voor wordt beloond klinkt alleen niet als een strategie. En na zo veel nederlagen toch nog spreken van een kentering? Dat lijkt geen logische analyse van wat er de laatste jaren fout is gegaan.
Simon Otjes, hoofddocent Nederlandse politiek aan de Universiteit Leiden, snapt ook weinig van deze houding. "De uitslag voor de SP is dramatisch", zegt hij. "De partij zou zich enorm zorgen moeten maken."
Otjes, die veel onderzoek doet naar lokale politiek, blijft met veel vragen zitten. Soms doet een partij het slecht vanwege ruzie of iets anders aantoonbaars. "Ik weet niet wat de oorzaak nu is. De SP zou het in ieder geval veel beter moeten kunnen doen."
Hij noemt de uitslag in Heerenveen als voorbeeld. Daar halveerde GroenLinks-PvdA, maar de SP profiteerde niet. De partij ging van twee naar één zetel. Otjes: "Er is onvrede over de rechtse plannen van dit kabinet. Over de betaalbaarheid van woningen en de zorg. Dat zijn SP-onderwerpen."
Opvallend en voor de partij zorgwekkend. Want als je niet weet waarom je verkiezingen verliest, kun je er ook niets aan doen.
Binnen de partij wordt wel gesproken over waarom verloren wordt. Alle afdelingen konden eind november na de slechte Tweede Kamerverkiezingen hun zegje doen. Daar kwam van alles voorbij.
Te weinig zichtbaar op TikTok. De negatieve reacties op Dijks 'Bassie-opmerking' richting PVV-leider Wilders. Niet meer weten waar de partij voor staat, te genuanceerd. De oude garde zoals Jan Marijnissen en Tiny Kox meer betrekken. Vraagtekens bij de aanvallen op Wilders. Zijn achterban is immers deels ook die van de SP. "We moeten ons richten op de VVD, kapitaal en de elite", vond de SP in Oss.
Er kwamen nog tig mogelijke oorzaken voorbij. Let wel: dat was allemaal nádat de partij uitvoerig onderzoek had laten doen naar de verloren Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Die aanbevelingen waren al gedeeld met de partijtop.
Volgens Otjes zou de SP het goed moeten doen bij kiezers die economisch links zijn en conservatief op migratie. Maar die kiezers gaan liever naar de VVD dan naar de SP, blijkt uit onderzoek. "Echt schokkend", zegt Otjes daarover.
De SP zegt van de verloren verkiezingen geleerd te hebben. Zo is er volgens de partij een inhaalslag gemaakt op het gebied van sociale media en moet men zich minder richten op de PVV nu die partij niet meer in het kabinet zit. De pijlen moeten gericht zijn op "het kapitaal" en "de heersende klasse."
Ook van het 'Bassie-moment' is geleerd. "Jimmy heeft soms ruimte nodig om in debatten wat te proberen", staat in de evaluatie.
Die imitatie is in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen inderdaad niet teruggekeerd.
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver op de fractiekamer na de gemeenteraadsverkiezingen met een groepje journalisten.
Vraag van een verslaggever: "Waarom hebben jullie geen taart?"
Klaver: "Die taart is er nog niet."
Vraag: "Waarom niet?"
Klaver: "Ik heb een heel specifieke smaak."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen