Kernwapens Dat het kabinet-Jetten niet onwelwillend staat tegenover versterking van Europese nucleaire afschrikking, heeft Ko Colijn verrast. Zeker omdat conventionele afschrikking een goed alternatief biedt.
Franse militairen op een nucleaire onderzeeër
Het kabinet-Jetten staat, zo is te lezen in het coalitieakkoord Aan de slag, „constructief tegenover het versterken van een Europese nucleaire afschrikking”. Twee pagina’s verder staat dat Nederland zich blijft „inspannen voor onze trans-Atlantische band”.
Ko Colijn is emeritus hoogleraar Internationale betrekkingen en mondiale veiligheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Aangezien de Verenigde Staten – zo valt op te maken uit hun nieuwe National Defense Strategy en de toespraak van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio in München – hun handen wel van de conventionele bescherming van Europa willen aftrekken, maar niet van de nucleaire, is die opstelling van het kabinet-Jetten best halfslachtig en zeker niet doordacht.
Tijd voor een plan-B. Het nieuwe kabinet gaat voorbij aan de optie van Europese conventionele afschrikking. Daar wordt concreet aan gewerkt, die raketten zijn of komen er. Vanwege de onzekerheid van de Amerikaanse atoomparaplu moet Europa een alternatief hebben en niet van twee walletjes willen eten.
Minstens drie ‘zichtbare’ zaken onderstrepen het Europese wantrouwen in de VS: Macrons suggestie dat hij het Franse atoomwapen zou kunnen Europeaniseren; dat de Duitsers en andere Europese landen (waaronder Nederland) daarover heimelijk met Macron praten en dat zelfs de Britten hun Brexittrauma enigszins achter zich laten en willen meebeslissen; en last but not least dat de Oekraïne-oorlog Europa wakker heeft geschud nadat de Russen raketten hebben gebruikt die ook op Berlijn of Parijs hadden kunnen ploffen. De Russische raketten waren gelukkig niet geladen met atoomkoppen, maar zijn er wel voor ontworpen. En Trump keek de andere kant op.
Kabinet Jetten zou elke nucleaire optie, dus ook een Europese, categorisch moeten uitsluiten. Dat doet het niet. Journalist Annie Jacobsen beschreef in het boek Nuclear War: a Scenario (2024) wat de desastreuze consequenties van de gekozen nucleaire weg kunnen zijn: wanneer het mis gaat, ligt Volkel en Amsterdam binnen een uur in de as. Nederlandse F-35-piloten moeten opstijgen op zelfmoordmissie naar Russische doelen. Een terugweg is er niet.
Begin maart heeft Macron nog eens een Europese back-up aangeboden. De Franse kernmacht, nu zo’n 290 atoomwapens die in kernonderzeeërs en Rafale-gevechtsvliegtuigen huizen, zou na uitbreiding opgeschoven kunnen worden naar andere Europese landen. Er was geheim overleg met belangstellende landen, zoals Zweden, Denemarken, Duitsland, en de Benelux-landen. De Franse president zou als enige over de rode knop blijven beschikken.
Deze zogenoemde épaulement (letterlijk: verschoudering) zou kunnen betekenen dat er Franse Rafales met atoombommen op Nederlandse vliegbases komen te staan. Strategische kernwapens welteverstaan: Macron wil geen tactische, ‘kleine’ atoomwapens. Willen we dat, en willen we überhaupt nucleaire afschrikking? Of zitten we alleen maar aan tafel en zijn er nog andere, minder dystopische, opties? Ik denk dat er een betere (derde) mogelijkheid is naast de Amerikaanse of Franse nucleaire weg: conventionele, Europese afschrikking.
Het komende kabinet heeft me verrast door in het coalitieakkoord voor de nucleaire weg te kiezen; mijns inziens zeer onverstandig. ‘Aan de slag’ komt neer op ‘naar het slagveld’. Niet aan meedoen, Rob Jetten.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet