Lezersbrieven Nog één uitsmijter over de Boekenweek, en verder schreef u ons over queer in de dierenwereld en sociale media tijdens de gemeenteraadsverkiezingen.
In hun opiniestuk van 18 maart bestempelen Hanneke Hendrix en Nynke de Jong het Boekenweekessay van Doortje Smithuijsen als te randstedelijk en een gemiste kans voor het CPNB. Ik zie dat anders.
Het essay weet een punt te maken dat ik lang in mijn onderbuik voel: een oudere generatie die opwaarts kon bewegen dankzij de wederopbouw, socialer beleid en een economische piek en een jongere generatie die met dezelfde insteek een compleet ander speelveld betreedt. De lat ligt even hoog, maar de vloer is weggevallen.
Het is dus wél een generatiediagnose, weliswaar beschreven vanuit een bepaalde stedelijke middenklasse. Een karikatuur van haar eigen wereld. Wie daar doorheen leest, vindt wel degelijk een universeler verhaal over generationele verschillen en klasse. Deze karikatuur is het specialisme van Smithuijsen. Ze kan ook niet anders. Dit is de enige demografie waar ze spot mee kan drijven. En dat doet ze pijnlijk goed. Ik proestte mijn filterkoffie uit van het lachen en kreeg mijn zuurdesembrood soms niet goed doorgeslikt van ongemak. Als ze dit zou doen met een andere bevolkingsgroep, wordt haar schrijfstijl snel minachting.
De kritiek op het CPNB vind ik ook wat slecht onderbouwd. Een randstedelijk perspectief is geen klein deel van de samenleving. Het beslaat bijna de helft van de bevolking. Iets wat zichtbaar wordt als je bij de kaart van de verkiezingsuitslagen klikt op ‘aantal inwoners’. De Randstad herbergt ook veel boekenwinkels. Het zou mij niet verbazen als ze ook de grootste afzetmarkt is voor een dergelijk essay. Dat de buurvrouw van Hendrix er nog nooit van gehoord heeft, bevestigt dat.
Smithuijsens essay krijgt veel kritiek, terwijl het lekker wegleest en een scherpe blik werpt op hoe klasse en generaties een aandeel hebben aan huidige problemen als de woningcrisis. Eentje die wat genuanceerder is dan de bouwen, bouwen, bouwen-retoriek uit het opiniestuk.
Hoeveel zelfspot er ook bij komt kijken; een randstedelijk-geprivilegieerde essayist wekt blijkbaar een bepaalde afgunst op in de provincie. Een vooringenomen houding die het onmogelijk maakt om je open te stellen voor de belevingswereld van een ander. Iets waar juist een boek of een essay voor bedoeld is. Als randstedelijke millennial ben ik juist ook erg benieuwd naar het provinciale perspectief. Ik moedig Hendrix en De Jong dan ook aan dat essay gewoon te schrijven. Met of zonder CPNB.
Jari Smits Cruqius
Het dierenrijk is veel diverser dan we in het algemeen denken, staat in Seksuele diversiteit in het dierenrijk is doodgewoon (20/3). Heel interessant en goed te beseffen dat ons binaire en heteronormatieve beeld van de natuur bijgesteld moet worden. Bij het lezen kwam echter wel een kanttekening bij mij op: we kunnen de natuur niet als maatstaf nemen voor wat moreel acceptabel is, noch vóór, of tégen genderdiversiteit. Doen we dat wel, dan is dat een naturalistische dwaling.
De wens om te weten wat ‘natuurlijk’ is wordt breed gedeeld. We verkiezen natuurlijke kleurstoffen boven kunstmatige en natuurlijk gedrag van huisdieren boven onnatuurlijk gedrag. De Britse filosoof George Edward Moore (1903) stelde echter dat zulke redeneringen voorbeelden zijn van de zogenoemde naturalistische dwaling: een beroep op de natuur als ongeldig argument om ‘goed’ te definiëren. Want wat doen we met een aangeboren neiging tot agressief gedrag of een aangeboren neiging tot promiscuïteit? Ook voorbeelden uit het verleden, zoals het sociaaldarwinisme, laten zien dat de naturalistische dwaling problematisch kan zijn.
Hoewel voor- en tegenstanders van queer tot compleet verschillende standpunten komen over de ‘natuurlijke’ staat van gender, willen ze allebei weten wat die staat is. Het NRC-stuk ademt deze geest van de naturalistische dwaling. „De natuur is queer en queer is natuurlijk”, zegt Maya van As. En: „Als de natuur on iets kan leren, is het om jezelf en elkaar niet te veroordelen”, zegt Charlotte Vermeulen. Hoe begrijpelijk deze reacties ook zijn, het antwoord op de vraag wat natuurlijk is, is irrelevant voor morele rechtvaardiging – of afwijzing – van genderdiversiteit.
Duur K. Aanen Hoogleraar evolutiebiologie Wageningen Universiteit
Dank voor de heldere analyse in het stuk Wat drijft Israël? Dit zijn de motieven voor de oorlogen in Iran en Libanon (19/3). Het toont de moedeloos makende uitzichtloosheid van dit gewelddadige Israël in Palestina voor die hele regio. Eigenlijk wacht deze analyse nog op een finaal inkoppertje.
Niet betrokken is het moreel bedenkelijke fundament waarop de staat Israël in 1947/48 is opgetrokken. Hoe je het ook wendt of keert, de Palestijnen zijn niet schuldig aan de Europese pogroms, noch aan de Europese Holocaust. Toch betalen zij al tachtig jaar de rekening voor die Europese gruwelijkheden met de verdrijving van hun land en met de uitroeiing van hun volk door Israel c.s. Met de nadruk op c.s. want zonder de niet aflatende steun van veel Europese landen en de VS, zou het nooit zo ver gekomen zijn.
Frank Klok Hilversum
„Een asielzoeker met grotere kans op asiel mag eerder beginnen met werken”, aldus NRC (20/3).. Werken is inderdaad beter dan wachten. Maar het zou nog véél beter zijn wanneer bij kansrijke asielzoekers eerst naar competenties wordt gekeken. In het huidige integratie- en participatiebeleid ligt nog veel te veel het accent op zo snel mogelijk geld verdienen. Steeds meer statushouders hebben daardoor een (deel)tijdbaan beneden hun niveau en blijven daarin hangen. Onbenut talent is een onderschat probleem voor de betrokken statushouder en een gemiste kans voor onze samenleving.
Ignace Schretlen Rosmalen
In de analyse over de winst van FVD bij de lokale verkiezingen maakt NRC nergens melding van de doorlopende, keiharde campagne die FVD over sociale media heeft uitgestort (20/3). Het kan niet anders dan een grote rol gespeeld hebben. Dat buiten beschouwing laten is niet alleen naïef, het laat ook de blinde vlek zien van de ‘oude media’ voor het fenomeen dat de politiek, wereldwijd, domineert, met alle funeste gevolgen van dien.
Sam Nemeth Amsterdam
Ehsan Jami stelt dat elk systeem grenzen kent wat betreft absorptievermogen (21/3). Een land kan open grenzen hebben, of een uitgebreide verzorgingsstaat, maar niet beide in onbeperkte vorm tegelijk. Dat moet de koopman in de Nederlander aanspreken, toch? Steije Hofhuis gooide daar eerder nog een cultureel sausje overheen (19/9). De Nederlandse cultuur verdient namelijk bescherming, niet omdat ze superieur is, maar omdat dit Nederland is; de enige plek waar de Nederlandse cultuur kan bestaan. En dat moet dan de dominee in de Nederlander aanspreken, toch? Ik zie deze pleidooien als een waarschuwing, dat de Nederlandse koopman en dominee het niet langer pikken, dat de eigenheid van hun Nederlandse omgeving, de stam waartoe zij behoren, dreigt te verdwijnen. Met als gevolg dat aan de nieuwkomers steeds minder plek wordt gegund. De verkiezingsuitslagen laten al decennia zien, dat steeds meer mensen de door Jami voorgelegde keuze al lang hebben gemaakt.
Een deel daarvan heeft wel degelijk een superieur mensbeeld van zichzelf. Maar een ander deel heeft echt angst voor het doembeeld van het verdwenen dorp van Wim Sonneveld. Die laatste groep wil gerustgesteld worden. Die laatste groep wil gerustgesteld worden. Niet door de overheid, want daarin is het vertrouwen al lang zoek. Maar door de nieuwkomers zelf. Het is de plicht van de nieuwkomers zich bewust te zijn van de angst die leeft bij de ander. Maar nog veel meer om samen met die ander over die angst te praten.
Ricky Turpijn Den Haag