De kenners van de Volkskrant voorspellen alvast de uitslag en hebben zelf ook hun favorieten. Plus: de spraakmakendste momenten uit bijna honderd jaar Oscargeschiedenis, van de klap van Will Smith tot protest tegen racisme. Wat staat ons zondag te wachten?
Door Bor Beekman, Floortje Smit en Rob van Scheers
Fotografie Getty Images
Illustraties María Jesús Contreras
One Battle after Another
Sinners, met een record van 16 (!) nominaties, zou een originele winnaar zijn, met die mix van horror en zwarte muziek in het racistische Amerika van de jaren dertig. Maar de film van (en over) het jaar is toch het ambigue en fijnzinnige One Battle after Another, dat de actuele (nood)toestand van het land belicht: een komische actiethriller over linkse terreur, rechtse repressie en de door beide uitersten van het spectrum gedeelde wapenfetisj. Mét de hoop dat een volgende generatie Amerikanen het toch iets beter zal doen. Vrolijk stemmend wel, dat Hollywood zo veel budget heeft geïnvesteerd in twee peperdure blockbusters zónder vooraf ingecalculeerd publiek.
Menigeen dacht dat het zo van tevoren was bedacht, maar de hoek die Will Smith in 2022 aan presentator Chris Rock uitdeelde was toch echt spontaan. Rock had een opmerking gemaakt over Smiths echtgenote, Jada Pinkett Smith, en die viel niet in goede aarde bij de acteur. Hij stormde het podium op en deelde een rake klap uit. De opmerking ging over Pinketts kaalheid, die het gevolg is van een ziekte.
Paul Thomas Anderson met One Battle after Another
Soms is een regisseur aan de beurt. En omvat de regie-Oscar niet enkel één titel, maar een hele berg films. Ook dat pleit voor Anderson, de cineast die in zijn oeuvre de bouwstenen van zijn (jonge) land beschouwt, van die typisch Amerikaanse sektarisch-religieuze verdwazing (The Master) tot de oliekoorts (There Will Be Blood) en de mores van de porno-industrie (Boogie Nights). Mocht de Academy de belangrijkste categorieën (beste film en beste regie) verdelen, in de nek-aan-nekrace tussen Sinners en One Battle after Another, dan graag deze trofee voor Anderson.
In 1981 werd Martin Scorsese door de FBI uit de zaal geplukt. John Hinckley Jr. had president Reagan neergeschoten en zei geïnspireerd te zijn door Scorsese’s Taxi Driver. De regisseur moest mee om een verklaring af te leggen. ‘Ja, maar ik ben met Raging Bull in de race voor beste regie en beste film.’ ‘Nah’, antwoordde de FBI. ‘We hebben het even voor je nagevraagd, Ordinary People van Robert Redford gaat beide beeldjes pakken.’
Michael B. Jordan in Sinners
Filmidool Timothée Chalamet wás de topfavoriet, maar waar zijn zotte en alomtegenwoordige Marty Supreme-campagne goed uitpakte aan de kassa, stemt de Academy toch het liefst op een hoofdrolspeler met cachet of gravitas. Michael B. Jordan dus, voor die heerlijk tegen zichzelf opboksende dubbelrol als de tweeling Smoke en Stack in Sinners. Maar niets reikte afgelopen jaar dieper dan het ingetogen charisma van Wagner Moura in The Secret Agent. De Braziliaan lijkt op papier minder kansrijk, want slechts één niet-Engelstalige winnaar ging hem voor: Roberto Benigni (La vita è bella).
Een knotsgekke, megalomane campagne met oranje zeppelins en pingpongbalhoofden: de Amerikaanse acteur Timothée Chalamet zet met zijn unieke, onvermoeibare promotie voor Marty Supreme een nieuwe standaard voor filmmarketing.
Als filmmakers zelf met een politiek statement komen, wordt het soms grimmig. Ze doen dat in 45 seconden precies, want zo kort mag een speech tegenwoordig duren. Vervolgens zet het orkest onverbiddelijk in. Memorabel was 1973. Marlon Brando won de Oscar voor beste acteur met The Godfather, maar hij besloot de uitreiking te boycotten. Dat deed hij uit protest tegen de wijze waarop Hollywood door de jaren heen inheemse Amerikanen had afgebeeld, en hij verwees ook naar de actuele opstand in het reservaat Wounded Knee.
Jessie Buckley in Hamnet
De oerschreeuw van een moeder die haar 11-jarige zoon verliest: daartegen is niemand bestand en zeker de sentimentele Academy niet. Jessie Buckley is bovendien een ontwapenende actrice die je alles gunt, en met rouwdrama Hamnet kreeg ze voor het eerst écht de kans te laten zien wat ze kan. Pech voor Rose Byrne, die de rol van haar leven speelt als doordraaiende moeder in If I Had Legs I’d Kick You, een film die te weerbarstig is om stemmers voor haar te winnen.
Actrice Jessie Buckley won onlangs al een Golden Globe voor haar hoofdrol in Hamnet, en nu ligt ze ook op koers voor een Oscar. Collega’s prijzen de Ierse (36), die voor haar rollen even snel van voorkomen wisselt als van accent, om haar intense, overtuigende acteerwerk.
Sean Penn in One Battle after Another
at stijve loopje. Die zenuwtrek rond de mond. Sean Penns vertolking van de opgefokte militair Lockjaw in One Battle after Another is op het randje van kitsch, en volgens sommige critici erover. Maar het is wél een showy rol die stemmers opvalt.
Aan de andere kant: Penn hééft al twee Oscars, en voor de toch betere Zweedse veteraan Stellan Skårsgard (Sentimental Value) is het überhaupt zijn eerste nominatie. Hetzelfde geldt voor oudgediende Delroy Lindo (Sinners). Die gun je het dan toch een pietsje meer, en misschien redeneren de Oscarstemmers ook wel zo.
Heftiger was 1978. De Engelse actrice Vanessa Redgrave kreeg het aan de stok met de Jewish Defense League. Uit woede over een pro-Palestijnse documentaire die ze had geproduceerd werd haar beeltenis in brand gestoken. Redgrave won het beeldje voor beste bijrol in het oorlogsdrama Julia en haalde tijdens haar speech fel uit: ‘Ik wil de Academy bedanken voor de moed om niet te zwichten voor een stelletje zionistische oproerkraaiers.
Amy Madigan in Weapons
Minst gelopen koers van deze Oscaravond. Wordt het Teyana Taylor, als de schietende strijder Perfidia Beverly Hills uit One Battle after Another? Of toch Wunmi Mosaku, die in Sinners de vampiers met amuletten op afstand houdt? Met haar verfijnde spel als gekwetste dochter in Sentimental Value geldt de Noorse Inga Ibsdotter Lilleaas ook als serieuze kanshebber. Maar dan is er de comeback van Amy Madigan (75), als de doodenge tante (met Roald Dahl-heksenpruik) van het enige níét vermiste scholiertje in de horrorhit Weapons. Zij wint.
In 1999 kreeg regisseur Elia Kazan zijn ere-Oscar. De helft van de zaal gaf hem een staande ovatie, de andere helft bleef demonstratief zitten omdat ze zijn getuigenissen voor de House Un-American Activities Committee uit 1952 nog niet waren vergeten. Mede daardoor kwam een groep vermeende linkse filmmakers op de zwarte lijst en konden zij niet meer in Hollywood werken.
Ryan Coogler met Sinners
De scenarioprijzen kunnen keurig worden verdeeld over de kandidaten die nek-aan-nek gaan als beste film, dus dat zal gebeuren. Sinners hoort ook te winnen in deze sterke categorie: de film is een ingenieuze genremix van een maker met een compleet eigen stem, een vampierfilm die ook gaat over uitbuiting en veerkracht van zwarte Amerikanen en die hun culturele invloed viert en terugclaimt. Klein slagje om de arm: het kritische, sterke script van de Iraniër Jafar Panahi (It Was Just an Accident) is ook kanshebber, en de stembussen sloten een week na de aanval op Iran. Onvoorspelbaar of dat invloed heeft gehad.
Reputaties veranderen continu. In deze rubriek kijken we hoe de betekenis van denkers en kunstwerken, van schrijvers en hun personages kantelt en evolueert. Deze keer: vampiers.
Op 23 maart 2003 vervloekte documentairemaker Michael Moore – winnaar met Bowling for Columbine – president George W. Bush vanwege de invasie in Irak die net was begonnen. In 2009 brak Sean Penn een lans voor het homohuwelijk toen hij ‘beste acteur’ pakte met de biopic Milk. En in 2011 ontstak documentairemaker Charles Ferguson (van Inside Job) in woede: ‘Drie jaar na de verschrikkelijke financiële crisis die werd veroorzaakt door massale fraude is er nog steeds niet één financiële topfiguur afgevoerd naar de gevangenis, en dat deugt niet.’
Paul Thomas Anderson met One Battle after Another
Bugonia, Hamnet, Frankenstein en Train Dreams? Fijn rijtje medegenomineerden, maar ze maken geen schijn van kans. De meest zekere bekroning van de avond is die van de scenarist Paul Thomas Anderson, met zijn losse bewerking van de jarennegentigroman Vineland van Thomas Pynchon voor de film One Battle after Another. Let op de speech: dit is pas de eerste verzilverde nominatie voor de 55-jarige cineast, op een totaal van 14 (!) nominaties.
‘Boos links’ – terroristische actiegroepen die strijden tegen de staat – is in de VS al decennia een dankbaar onderwerp voor filmmakers. Zo gek is het dus niet dat One Battle after Another zo griezelig actueel is: alle ingrediënten waren er al. Een duik in de filmgeschiedenis.
Sentimental Value
Zowel The Secret Agent als Sentimental Value is ook genomineerd voor beste film. Maar Sentimental Value heeft sowieso veel nominaties (9) en is precies exotisch genoeg, maar niet té. Vergeleken met het opwindendere The Secret Agent is het een overzichtelijk psychologisch familiedrama, met een knipoog naar de internationale filmwereld, fraai gespeeld door geliefde en bekende steracteurs. De Noren kunnen hun speech gaan schrijven.
De Beatles die niet meer met elkaar praatten, maar nog wel samenwerkten: het inspireerde regisseur Joachim Trier tot zijn film Sentimental Value. ‘Dat er meer gaande is dan alleen de woorden waarmee we elkaar kwetsen: dat idee wilde ik loslaten in een film.’
Klimaatverandering (Leonardo DiCaprio), gelijke beloning voor vrouwen in Hollywood (Patricia Arquette), alle mogelijke issues kwamen voorbij. Acteur en komiek Chris Rock maakte in 2016 met een hilarische opening gehakt van het gebrek aan inclusiviteit bij de Academy: #OscarsSoWhite.
The Perfect Neighbor
Geheel opgetrokken uit beeldmateriaal van politie-bodycams, beveiligingscamera’s en telefoons van omstanders, toont The Perfect Neighbor de aanloop naar een gruwelijk ontsporend buurtconflict. De documentaire van Geeta Gandbhir demonstreert, van heel dichtbij, hoe het Amerikaanse zelfverdedigingsrecht een dodelijke mix faciliteert van angst en racisme. Het moet gezegd: de échte beste documentaire van het jaar is toch de eveneens (deels) met bodycams gefilmde Oekraïense loopgravenfilm 2000 Meters to Andriivka. Maar die werd – het is schandalig – niet eens genomineerd.
Golden uit KPop Demon Hunters
Het ‘mooiste’ (= meest commerciële) liedje wint altijd, maar I Lied to You uit Sinners laat zien wat een song echt kan betekenen voor een film. Het begint als een bluesnummer, en slingert vervolgens jazzy langs Jimi Hendrix-gitaren, Afrikaanse percussie, Chinese opera en hiphop. Het is de kern van een magische, tijdoverstijgende scène, in één take, die op een emotioneel niveau alles vertelt wat Sinners duidelijk wil maken over de transcendente kracht van muziek. Maar goed, van K-pop wint niemand het.
Zondag vindt de 98ste editie plaats, en gegeven de toestand in de VS onder Trump en de oorlogen om ons heen kan het grote speculeren beginnen. Met One Battle after Another (13 nominaties) leverde Paul Thomas Anderson dé politieke film van het jaar af. Hij lijkt er de man niet naar om grootse uitspraken te doen (‘Ik ben een filmmaker, geen politicus’), maar wellicht houdt hij iets onder de pet. Ryan Coogler dan? Met Sinners (16 nominaties) dook hij in de lang genegeerde zwarte wortels van de Amerikaanse populaire muziek, ook nogal een item.
Francine Maisler voor Sinners
Leuk, een nieuwe categorie bij de Oscars! Maar dat maakt het meteen moeilijk voorspelbaar wat ‘goede casting’ is volgens de stemmers. Moet een casting director simpelweg de bekroonde acteurs hebben gekozen? Nieuw talent hebben gevonden? Het perfecte ensemble hebben samengesteld? Inclusief gewaagde keuzen voor onervaren acteurs in bijrollen? De genomineerden scoren allemaal op zeker twee punten; Cassandra Kulukundis (One Battle after Another) vinkt ze allemaal af. Maar Francine Maisler (Sinners) is geliefder als eerste winnaar: langere carrière, meer regisseurs in haar portfolio en een breder netwerk.
De Oscaravond is zondag vanaf 23.30 uur, te beginnen bij de gang over de rode loper, te zien op FilmBox, met aansluitend de uitreiking in het Dolby Theatre in Los Angeles. FilmBox is te zien bij twaalf providers, waaronder Ziggo, KPN en CANAL+. Speciaal voor deze uitzending stelt Ziggo de FilmBox open voor alle Ziggo-televisiepakketten. De presentator van het gala is Conan O’Brien.
Source: Volkskrant