Staking Het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA houdt de bezuiniging op de lonen van rijksambtenaren van het vorige kabinet in stand. Ambtenaren legden dinsdag uit protest het werk neer. Meer acties zijn al aangekondigd.
Rijksambtenaren op de Koekamp in Den Haag tijdens de 24-uursstaking om een loonsverhoging af te dwingen.
Demonstreren tegen de overheid en staken, dat is niet erg vanzelfsprekend voor veel rijksambtenaren. „Ik ben eigenlijk ontzettend zenuwachtig”, zegt ambtenaar Maaike de Bruin dinsdag vanaf een podium tegen zo’n tweeduizend collega’s. „Ik ook”, zeggen meerdere mensen in het publiek tijdens de demonstratie van vakbond FNV op de Koekamp bij het Malieveld in Den Haag.
Wendy Clerx van Rijkswaterstaat is een van de ambtenaren die hun werk hebben neergelegd tijdens de landelijke staking. „In de zeventien jaar dat ik ambtenaar ben, heb ik amper meegemaakt dat we landelijk tegen onze werkgever demonstreerden. Dat geeft aan hoe hoog het ons zit.”
Het gaat allemaal om de zogeheten ‘nullijn’. Het nieuwe kabinet geeft rijksambtenaren dit jaar geen salarisverhoging en geen inflatiecorrectie, met minder koopkracht als gevolg. Met een staking van 24 uur hopen rijksambtenaren door het hele land dat het kabinet tot een ander inzicht komt. Want, zo klinkt het op de Koekamp: zonder ambtenaren geen overheid.
De nullijn werd al in het vorige coalitieakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB geïntroduceerd. Het Centraal Planbureau (CPB) schreef destijds in de doorrekening ervan dat de nullijn minder zou opleveren dan gedacht: geen besparing van 600 miljoen euro, maar van 300 miljoen.
Bovendien zou de besparing maar tijdelijk effect hebben en die zou na enkele jaren zelfs ,,nihil” zijn, volgens het CPB. Om banen bij de overheid aantrekkelijk te houden, moet het loon namelijk niet al te veel verschillen van banen in de marktsector.
De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA houdt de nullijn in stand, door geen geld uit te trekken om deze bezuiniging terug te draaien. Het past ook in het streven van de nieuwe coalitie, net als die van het vorige kabinet, naar een kleinere overheid.
Rijksambtenaren op de Haagse Koekamp die actie voeren om een loonsverhoging af te dwingen.
Marcelle Buitendam, bestuurder van FNV Overheid, spreekt van een „valse start” voor kabinet-Jetten. Niet alleen door de nullijn, maar ook vanwege de plannen om de AOW-leeftijd versneld te verhogen.
Volgens Buitendam gaat het niet alleen om geld, maar ook om waardering. „De ambtenaren worden geschoffeerd door de overheid, door de mensen voor wie ze het allemaal doen”, zegt ze. „Het kabinet heeft grote ambities, maar dat zien we in de beloning niet terug. Sterker nog, er komen steeds meer taakstellingen bij. En dan durven ze de ambtenaren in deze dure tijd ook geen normale betaling te geven. Dan ben je wel een beetje van gisteren.”
Ook andere ambtenaren, die vanaf het Koeveld langs de Tweede Kamer en meerdere ministeries trekken, spreken dinsdag van een gebrek aan waardering. Voor Sander van der Eijk, twintig jaar ambtenaar bij de Raad van Cultuur, voelt de nullijn als een „dikke middelvinger”. „Terwijl ambtenaren zoveel mogelijk maken in de samenleving”, zegt hij.
De zorgen en reacties van ambtenaren zijn „begrijpelijk”, reageert een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, dat gaat over de cao-onderhandelingen. Maar „het eerlijke verhaal” is wel dat de nullijn is afgesproken in het coalitieakkoord, en is ingeboekt voor 2026, zegt zij.
Daartegenover staat bijvoorbeeld het voorstel van de coalitie om de salarissen in 2027 met 3 procent te laten stijgen, vervolgt de woordvoerder. Het ministerie blijft verder „bereid om het gesprek over de cao te voeren”, op korte termijn staat een „kennismakingsgesprek” met de vakbonden gepland.
De demonstrerende rijksambtenaren verwachten geen snelle oplossing, blijkt op het Koeveld. Bulent Yilmaz, werkzaam bij de Belastingdienst, ziet het „somber” in. „Ik hoop dat de politici ons horen en snel een oplossing bieden, maar ik denk niet dat vandaag de laatste actie was.”
Voor 14 april staat inderdaad de volgende grote stakingsdag op het programma, georganiseerd door de vier betrokken vakbonden, tenzij het kabinet en de bonden voor die tijd een akkoord bereiken. Zo nee, dan gaat volgens FNV-bestuurder Buitendam die dag „het land plat”. „Dan zullen ze in het Haagse meemaken dat je met ons niet hoeft te spotten.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen