Mexico
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het is een van de weinige consumptieproducten die wél goedkoper worden onder president Trump: cocaïne. De straatprijs van de poederdrug daalt in de VS, terwijl de gemeten puurheid gelijk blijft en de vraag in veel staten al jaren groeit. Cocaïne verdringt toenemend fentanyl, de synthetische opioïde die Amerikanen vaker links laten liggen wegens het overdosisgevaar. Dit opmerkelijke marktbeeld – dalende prijs bij groeiende vraag – verraadt dat dealers makkelijk aan het product kunnen komen.
Het Cártel de Jalisco Nueva Generación speelde de afgelopen jaren het handigst in op de stijgende Amerikaanse cocaïnevraag en groeide zo uit tot het machtigste drugskartel van Mexico. Sinds vorige week moet de narco-multinational het echter stellen zonder zijn ceo. Nemesio ‘El Mencho’ Oseguera werd gedood bij een arrestatiepoging door het Mexicaanse leger.
De uitschakeling van El Mencho werd door de regering van president Claudia Sheinbaum gevierd als groot succes. Het was een duidelijke breuk met de softere aanpak die haar voorganger en politieke mentor Andrés Manuel López Obrador in 2019 inzette. Hij beloofde juist een einde aan de militaire aanpak die Mexico in 2006 koos en die de drugsoorlog totaal liet ontsporen, omdat grote kartels versplinterden tot tientallen kleinere bendes.
‘AMLO’ wilde de armoede en hoge schooluitval aanpakken, omdat die Mexicaanse jongeren vatbaar maken voor de drugshandel. Maar ook die holistische aanpak van „knuffels, geen kogels” luwde de drugsoorlog (jaarlijks circa dertigduizend doden) niet.
Dat Sheinbaum op het leger terugvalt, is óók een geste aan Trump. Hij verwijt haar dat ze de narco’s niet de baas kan en zinspeelt zelfs op eenzijdig militair ingrijpen tegen kartels en fentanyllabs in Mexico.Dit zou voor het trotse buurland een enorm affront zijn. Sinds de VS vorig jaar begonnen met het opblazen van vermeende drugsbootjes en sinds de gevangenneming van de Venezolaanse president Maduro, moet Sheinbaum dit dreigement echter serieus nemen.
De uitschakeling van El Mencho moet haar boze bovenbuurman even koest houden. Maar de ingreep kan leiden tot wraakacties, waarvan Mexico vorige week al een voorproefje kreeg. Of tot een gewelddadige opvolgingsstrijd binnen het kartel. En dat in een jaar dat Mexico mede-gastland is van het WK voetbal.
Net als het opblazen van drugsbootjes oogt het opjagen van drugsbaronnen daadkrachtig. Maar ruim een halve eeuw nadat de VS hun War on Drugs opdrongen aan de wereld zijn narco’s oppermachtig. Drugsverboden zijn te verdedigen uit volksgezondheidsoogpunt, maar komen in Latijns-Amerika met een hoge prijs. Ze maken de handel zo lucratief dat criminelen iedereen kunnen corrumperen – tot presidenten aan toe.
Mexico moet zijn eigen instituties versterken. Maar door de jarenlange ondermijning van het openbaar bestuur en het witwassen via de echte economie zijn boven- en onderwereld al totaal vervlochten. De criminele economie tussen beide landen is ondertussen circulair: drugs gaan noordwaarts, de winsten vloeien in de vorm van dollars en Amerikaans wapentuig zuidwaarts.
Zoals de dalende Amerikaanse cocaïneprijs laat zien, faalt de War on Drugs. Meer landen verkennen legaliseren of decriminaliseren van (bepaalde) harddrugs als slimmer alternatief. Zolang dit debat niet tot ander beleid leidt, hebben ook westerse drugsconsumenten een verantwoordelijkheid te nemen. Besef dat je lijntje coke elders groot leed veroorzaakt.
Ook overheden aan de ‘vraagkant’ hebben een rol. De VS zouden hun verslavingsproblematiek kunnen bestrijden met betere preventie, voorlichting en beleid rond pijnstillers. Ze moeten hun lakse wapenwetten aanscherpen. Evenals het toezicht op illegale geldstromen – óók die op cryptovaluta, dat Trump afbouwt. Zonder zulke maatregelen is de ‘oorlog tegen drugs’ bij voorbaat een verloren strijd.