Voorverkiezingen In 2024 won Donald Trump ruim in de Texaanse grensstreek Rio Grande Valley. Nu overheersen teleurstelling over zijn economisch beleid en woede over de acties van de immigratiepolitie ICE. In voorverkiezingen dinsdag kan blijken of de Democraten kunnen profiteren.
Nicolas Guerra (links) en Diego Guerra houden hun kippen vast voor de pluimveekeuring bij de Starr County Fair in Rio Grande City, Texas, 25 februari.
Het was al zeker de tiende keer dat medewerkers op een van zijn bouwplaatsen in en rond Harlingen in paniek aannemer Marco Aleman opbelden. La Migra — de vreemdelingenpolitie ICE en agenten van aanverwante diensten — overvalt sinds Donald Trump weer president is telkens bouwvakkers die hier in het zuiden van Texas aan het werk zijn. Onder meer in de stad die begin twintigste eeuw werd vernoemd naar de Friese plaats: Har-lin-djen, zeggen ze hier. „‘Ze hebben het huis omsingeld, we hebben ons verschanst in een kamer’, zei een van mijn vakmannen. ‘Ze hebben iets naar binnen gegooid’”, herinnert Aleman zich het telefoongesprek van eind november. „Een soort traangas.”
Toen Aleman (30) bij het pand aankwam, bleek het omringd door vijftien auto’s zonder officiële logo’s en nog veel meer gemaskerde agenten. „Als jij er niet voor zorgt dat ze naar buiten komen, trappen we de deuren in”, gebood een agent hem. „Ik werd boos. ICE slaat telkens weer toe, nooit met een bevelschrift of een concrete verdenking dat iemand illegaal is. ‘Hoe kun je zo omgaan met mensen die vrezen voor hun leven?’, riep ik.”
Drie maanden later vertelt Aleman er kalm maar vol onbegrip over, op de winderige bouwplaats waar het eind februari al 25 graden Celsius is. Hij laat beelden zien van de schoenafdrukken op de deur die werd ingetrapt en vertelt hoe hij, toen hij de kamer in aanbouw later zelf betrad, last kreeg van prikkende ogen en klieren.
Net als al zijn bouwterreinen is dit woonwijkje in aanbouw afgesloten met ijzeren hekken. Private property staat erop. Het vrijstaande huis met vier slaapkamers is nu zo goed als af. De sierstenen die in november aangebracht hadden moeten worden, zijn door anderen alsnog aangebracht.
Marco Aleman (links), de opzichter van een bouwbedrijf, op een bouwterrein in Harlingen, Texas, 25 februari.
Want de drie mannen die in november werden ingesloten, zijn naar Mexico gedeporteerd. „De papieren van mijn vaste metselaar waren al bij twee eerdere acties gecontroleerd en toen leek alles in orde. Deze derde keer werd hij alsnog opgepakt en uitgezet.” Aleman schudt zijn hoofd: „Hij was veertig, woonde sinds zijn zestiende in de VS, was nooit met justitie in aanraking gekomen, werkte hard en betaalde belasting. En ze hebben hem alsnog uitgezet.”
De razzia’s op bouwplaatsen zijn sinds begin dit jaar iets afgenomen, zegt Aleman — geen Trumpstemmer. Misschien omdat die steeds beter beveiligd zijn, misschien omdat tot Washington is doorgedrongen wat dit ze electoraal kan kosten. „Maar nu zien we dat voertuigen die duidelijk voor de bouw gebruikt worden doelwit zijn. Het houdt niet op.”
Harlingen is een stad met ruim 70.000 inwoners in de Rio Grande Valley: de strook ranches, dorpen en steden langs de rivier die het zuidoosten van de VS van Mexico scheidt. Negen op de tien inwoners van deze streek noemt zichzelf hispanic of latino, bijna alle achternamen zijn Spaans. Sommige families schoten wortel voordat de VS of Mexico bestonden, andere gezinnen bestaan zowel uit mensen die hier legaal als illegaal verblijven.
De Valley is een arm deel van Amerika. De meeste economische activiteit bestaat uit handel met Mexico. De grenspolitie is een van de grootste werkgevers. Om geld te verdienen trekken met name mannen naar de olievelden elders in Texas. Tegelijkertijd leunt de bouw naar schatting voor de helft op immigranten, over werkvergunningen werden zelden vragen gesteld.
Tot de laatste presidentsverkiezingen was deze regio een bolwerk van de Democraten. Maar in november 2024 stemde 52 procent van de kiezers hier op Trump. Zijn belofte om de zuidgrens te sluiten, waar onder president Joe Biden een recordaantal migranten was binnengelaten, vond gehoor. Er werd veel verwacht van zijn economische beleid. Trumps populistische stijl en zijn status van anti-politicus sloegen aan. Ruim een jaar na zijn aantreden overheerst teleurstelling.
The Texas Tribune becijferde dat in de eerste helft van 2025 bijna een kwart van alle ICE-arrestaties in Texas plaatsvond, waar de lokale autoriteiten meewerken met de immigratiepolitie. Het aantal uitzettingen is hier hoger dan in Democratisch bestuurde staten, hoewel officiële cijfers ontbreken. De massa-uitzettingen „voelen als een terroristische aanslag op onze manier van leven”, zegt Mario Guerrero (33), een bouwondernemer in McAllen. Hij denkt dat er in de Valley zeker tienduizend mensen zijn opgepakt. Honderdduizenden mensen leven in angst.
Deze dinsdag vinden nieuwe verkiezingen plaats. Texas houdt op 3 maart als een van de eerste staten voorverkiezingen voor de tussentijdse verkiezingen voor het Congres in november. Die verkiezingen zullen bepalen of de Republikeinen hun meerderheden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden in Washington behouden.
Een luchtfoto van de beginfase van de bouw van nieuwe delen van de grensmuur tussen de Verenigde Staten en Mexico nabij Rio Grande City, Texas, 25 februari.
Mensen in de Rio Grande Valley worden dubbel geraakt door het beleid van Trump: familieleden, vrienden en werknemers worden uitgezet, de importheffingen schaden de economie. Ze voelen zich bedrogen: want Trump zou alleen achter criminele immigranten aangaan, dachten ze.
Een rit langs plaatsen in de Rio Grande Valley als Roma, Rio Grande City en McAllen leert echter dat ontevreden kiezers niet terugkruipen in de moederschoot van de Democratische Partij , maar vooral de politiek nog dieper wantrouwen.
Ooit, toen handel nog draaide om stoomschepen op de Rio Grande, was Roma een stad van belang. De kerk en enkele gerenoveerde, historische gebouwen tonen de grandeur nog. Maar het is al ruim een eeuw geleden dat het spoor werd aangelegd in Zuid-Texas en Roma geen station kreeg. De binnenstad van het plaatsje met 10.000 inwoners kent veel leegstand. De enige ophaalbrug tussen Mexico en de VS is al decennia buiten gebruik.
Toch ontvingen weinig grensplaatsjes in 2023 zoveel bezoekers als Roma. De Rio Grande is hier smal en makkelijk doorwaadbaar, zelfs in winters die niet zo droog zijn als deze. Vissers aan de overkant kijken niet op van de luidruchtige boten van de patrouillerende kustwacht. Voor de grensmuur die zowel ten oosten als westen van Roma verrijst, is hier geen ruimte.
Jaime Escobar, burgemeester van Roma, Texas
”Het is voor mensen in andere delen van het land echt moeilijk voor te stellen hoe onveilig wij ons voelden”, zegt burgemeester Jaime Escobar (47) in het stadhuis. ”Dat wij Mexicaanse roots hebben, betekent niet dat we de criminaliteit en wetteloosheid van de andere kant van de grens niet vrezen.”
Escobar kreeg enige nationale bekendheid toen in 2024 bleek dat hij, zelf vertegenwoordiger van de Democraten, drie keer op Trump had gestemd. De burgemeester is blij verrast hoe snel de grens vrijwel gesloten is. Hij heeft ook kritiek. „Door elke illegaal vogelvrij te verklaren, hakt hij ook hard in in de levens van zijn kiezers. Mijn eigen klusjesman is uitgezet: ik wist niet eens dat hij geen papieren had. Dat breekt mijn hart.” Escobar zal bij deze verkiezingen weer op zijn ‘eigen’ Democraten stemmen.
Bij het stembureau waar in de week voor verkiezingsdag al gestemd kan worden, heeft ook Rossina Garcia (59) de lokale Democraten gesteund. Zij is de partij altijd trouw gebleven, zegt ze: „Alle vier mijn zonen zijn tegen mij ingegaan en hebben op Trump gestemd. Ze hebben spijt en zijn vooral boos op hoe zijn regering discrimineert.”
Ook latinos die in de VS geboren zijn, zijn vaak doelwit van ICE-razzia’s. Het Hooggerechtshof staat de regering-Trump toe op ras te selecteren bij invallen en interventies op straat. „Ik vrees dat ze na deze teleurstelling helemaal niet meer komen stemmen. We hebben het er aan de eettafel maar niet meer over.”
Het is vijf dagen feest in Rio Grande City, een iets groter stadje ten oosten van Roma, waar de trein wel stopt. De jaarlijkse Starr County Fair, een combinatie van een kermis en een veekeuring, trekt mensen uit de wijde omgeving. Veel mensen hier, vaak met een stukje land voor vee, noemen zich conservatief.
Deelnemers houden hun kippen vast tijdens de pluimveekeuring op de Starr County Fair.
Karmen Alaniz met haar zoon op de Starr County Fair in Rio Grande City.
Schooldirecteur Karmen Alaniz (43) zit tussen de koeien te wachten op haar 8-jarige zoon. Ze komt uit een Democratisch nest, maar is in de loop der jaren steeds rechtser geworden, zegt ze. Op Trump heeft ze niet gestemd, omdat ze hem geen goed mens vindt. „Verkiezingen gaan mij meer om de persoon dan de partij”, zegt ze. Wat dat betreft heeft ze, tot haar eigen verdriet, gelijk gekregen. Ze kent kinderen wier ouders gedeporteerd zijn. „Hij rukt families uit elkaar.” Maar dat weerhoudt haar er niet van in de komende verkiezingen weer Republikeins te stemmen.
McAllen is het commerciële hart van de Valley. Een eindeloze strip mall van horeca, winkels en hotels, die draaien op de handel met Mexico.
Alma Perez (39), leidt de lokale afdeling van Texas Latino Conservatives. Ze stemt rechts omdat ze voor een totaalverbod op abortus is. Trump is, mede daarom, niet haar favoriete partijgenoot.
„We dachten te stemmen voor ordehandhaving, maar in plaats daarvan kregen we inhumane acties met excessief geweld. Nu hebben we bloed aan onze handen”, stelt ze. „Hoeveel meer gaat het Congres nog toestaan?” Die vraag staat wat haar betreft centraal tijdens de komende verkiezingen. Wat betreft economie heeft de president te veel beloofd „en te weinig geleverd”. Perez gaat ervanuit dat de Democraten het hier bij de midterms goed zullen doen. Waar ze zelf op gaat stemmen, laat ze nog in het midden.
Ondernemer en makelaar Mario Guerrero is actief voor de South Texas Builders Association. Zijn kantoor is gevuld met golfgadgets en een replica van een grote kampioensriem van een UFC-vechtsportgala: Trumpiaanser wordt het niet. Hij stemde drie keer enthousiast op de president. Nu trekt hij een blik scheldwoorden open als hij het over diens beleid en regering heeft. „Het gaat ze alleen maar om de aantallen. Trump wil per se meer mensen deporteren dan Obama, dus gaan ze voor het laaghangend fruit.”
Mario Guerrero, eigenaar van bouwbedrijf Rich Heritage Construction en hoofd van de branchevereniging South Texas Builders Association, op een bouwplaats in Pharr, Texas, 25 februari.
Maar over de keuze in 2024 is de wroeging betrekkelijk. Op de bouwplaats komt Guerrero zijn vader tegen, Ruben Ruiz (55). Die zegt: „Ken je het fenomeen dat je na het kopen van een auto meteen spijt hebt: buyer’s remorse? Ik heb dat na het stemmen, ik heb voter’s remorse. Spijt van Trump.” Zoveel spijt dat hij achteraf liever op Kamala Harris zou hebben gestemd in 2024? „Nee, nee, dat ook niet. Waarom hebben we geen politici meer die het midden opzoeken? Ik weet nu helemaal niet meer wat we moeten stemmen.”
Texas houdt deze dinsdag als eerste staat voorverkiezingen voor de midterms in november. De Senaatsrace legt in beide partijen een fundamentele strijd tussen radicaal en gematigd bloot. Wie zijn de kandidaten?
De Republikeinse senator John Cornyn.
Ken Paxton, de Republikeinse procureur-generaal van Texas.
Wesley Hunt, Republikeinse Afgevaardigde uit Texas.
De zittende Republikeinse senator John Cornyn (74) gaat al 24 jaar mee in Washington en dat is ervaring die zijn partij steeds minder waardeert. Zeker niet gezien zijn lauwwarme relatie met Trump, die geen steun heeft uitgesproken voor zijn herverkiezing. Cornyn wordt uitgedaagd door Ken Paxton (63), de openbaar aanklager van Texas die politiek dichter bij Trump staat. De wildcard is Afgevaardigde Wesley Hunt (44). Zijn deelname zorgt er waarschijnlijk voor dat in mei een tweede ronde moet worden gehouden.
Jasmine Crockett, een Democratische kandidaat bij de voorverkiezingen voor een senaatszetel namens Texas.
James Talarico, een Democratische kandidaat voor de voorverkiezingen voor een senaatszetel namens Texas.
Bij de Democraten neemt de felle Afgevaardigde Jasmine Crockett (44) het in de voorverkiezingen op tegen de lokale politicus en theoloog James Talarico (36) die zich zo zachtaardig mogelijk opstelt. De vraag in deze strijd is: moet de Democratische kandidaat elke dag ten strijde trekken tegen de regering-Trump, of proberen niet-Democraten aan te trekken die de partij anders te rabiaat vinden?
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet