De Japanse babymakaak Punch werd verstoten door zijn moeder en niet geaccepteerd door zijn omgeving, maar vond troost bij zijn Ikea-knuffel. Online houden miljoenen kijkers zich bezig met zijn lot. Waarom zijn ze zo geïnteresseerd?
Babyaap Punch, een Japanse makaak, werd in juli 2025 geboren in Ishikawa Zoo in Japan. Na een lastige bevalling verstootte zijn moeder hem. De verzorgers van de dierentuin vingen hem op en voedden hem met de hand. Om te voorkomen dat hij zich te veel aan zijn verzorgers zou hechten, kreeg hij van hen een Ikea-knuffel, een oranje orang-oetan, als gezelschap. Begin februari werd geprobeerd hem alsnog bij de volwassen apen onder te brengen. Dat liep anders dan gehoopt.
Op online beelden is te zien hoe de babymakaak agressief wordt weggejaagd als hij een poging doet contact te maken met de andere apen. Op veel gedeelde beelden op X en Instagram blijkt dat hij wordt achtervolgd, rondgesleept en gepest, waarna hij troost zoekt bij zijn knuffel. Net als een menselijke baby knuffelt, speelt en slaapt hij ermee.
Die beelden gingen de wereld over. Via verschillende socialemediaplatforms heeft Punch intussen zo’n veertig miljoen kijkers bereikt. Kijkers wereldwijd delen emotionele reacties op de beelden van het aapje. De hashtag #HangInTherePunch (‘hou vol, Punch’), werd in één klap trending.
Gedragsbioloog Patrick van Veen, gespecialiseerd in de overeenkomsten tussen het sociale gedrag van mensen en apen, verbaast zich niet over de opwinding. ‘Alle zoogdieren geven veel om baby’s. Grote oogjes, relatief lange armen, donshaartjes; dat zijn allemaal dingen die een warm gevoel bij ons oproepen. In het geval van Punch geeft zijn knuffel hem nog een extra menselijk trekje.’
Apen kunnen in de mensenwereld vaker op grote belangstelling rekenen. Het bekendste Nederlandse voorbeeld is Bokito, de aap die in 2007 ontsnapte uit zijn verblijf in Diergaarde Blijdorp, en daarbij een bezoeker verwondde die dacht dat ze een bijzondere band met hem had.
Punch is ook niet de eerste aap die viraal gaat. In 2012 deelden Twitteraars massaal een foto van een ontsnapt kapucijnaapje die in een Ikea in Toronto was beland. In 2016 werd gorilla Harambe doodgeschoten in de dierentuin van Cincinnati na een ongeval met een kind, een geliefd onderwerp van satirische memes.
Door onze biologische verwantschap spreken apen steeds weer tot de verbeelding, zegt Van Veen. ‘De aap is net als de mens een primaat. Hierdoor herkennen we iets van onszelf in apen.’
De bijzondere band tussen aap en mens is een geliefd onderwerp in de popcultuur. Denk aan Tarzan, King Kong, of het kapucijnaapje Marcel in de serie Friends. Maar aan onze liefde voor apen zit natuurlijk ook een keerzijde: In Azië worden apen nog volop gebruikt voor optredens in circussen, straatshows en pretparken. Dierenrechtenorganisaties zoals Peta pleiten ervoor dit soort uitbuiting te verbieden.
Ook Peta is de opwinding rond Punch niet ontgaan. Jason Baker, de voorzitter van Peta Asia, zegt in een verklaring: ‘Wat sommigen ‘schattig’ noemen, geeft eigenlijk een inkijkje in het trauma van een jonge, zeer sociale primaat die worstelt met isolatie en verlies.’
Een andere partij ziet winst. Ikea maakt volop reclame voor de oranje knuffel, die in landen als Japan en de VS al is uitverkocht. Op sites als eBay wordt het speelgoed voor hoge bedragen aangeboden.
Punch gaf de hoop op integratie niet op. Na de eerdere, hartverscheurende beelden, lijkt hij nu toch langzamerhand vrienden te maken. Zo mocht hij op de rug van een oudere aap meeliften, en wordt hij intussen ook door de andere apen verzorgd en geknuffeld. Ondanks de sociale progressie die de babyaap boekt, blijft hij onafscheidelijk van zijn oranje knuffel.
Wat verklaart de aanvankelijke agressie jegens Punch, en de uiteindelijke ommezwaai? Van Veen legt uit dat Punch als Japanse makaak in een matriarchaat leeft, een maatschappelijk systeem waarin de vrouw centraal staat. Nu zijn moeder geen rol meer in zijn leven speelt, krijgt de apenrots iets van een kleuterklas. ‘Iedereen wil een beetje snuffelen, uitdagen en onderzoeken, en erachter komen wie de nieuweling is.’ Wat de knuffel betreft, denkt Van Veen dat het niet lang meer zal duren voordat Punch die niet meer nodig heeft.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant