Hilversum heeft een obsessie met kijkcijfers. Tv-recensent Alex Mazereeuw blikt in Kijkkunde maandelijks terug op de opvallendste trends. Deze maand: waarom is het ooit zo spraakmakende Ranking the Stars nu ‘kijkcijferhorror’, en wanneer verdient een programma dat stempel?
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Wanneer is een televisieprogramma ‘op’? Het juiste moment wordt in de praktijk zelden herkend. Programma’s gaan meestal eindeloos door, en stoppen lang niet altijd op het hoogtepunt. Samen met de kijker, tot de (kijkcijfer)dood ons scheidt.
Misschien is dat ook wat we zien bij Ranking the Stars, deze maand wekelijks te zien op de zaterdagavond van RTL 4. Het programma is al decennialang een vaste waarde, drijvend op het altijd scorende idee van lijstjes. In dit geval gebeurt dat dan met vragen als: wie heeft het wildste verleden?, wie heeft het hoogste IQ?, of wie heeft de meeste bedpartners? Dat format werkte, ook bij gewone stervelingen op feesten en partijen, omdat het nu eenmaal altijd genoeg reuring, vermaak en ruzie oplevert.
Maar als we het programma zelf nu moeten ranken, levert dat voor de zenderbazen van RTL bepaald geen fraai beeld op. Het nieuwe seizoen schommelt ergens tussen de 200- en 300 duizend kijkers, met als negatieve uitschieter de kijkcijfers op 14 februari, toen slechts 194 duizend mensen inschakelden. Nu was er op die avond natuurlijk stevige concurrentie van de liefde en de Winterspelen, maar hoopgevend is het niet.
Televizier noemde het een ‘kijkcijferdieptepunt’, en Tina Nijkamp sprak van ‘kijkcijferhorror zoals we allang niet meer hebben gezien op de Nederlandse tv’. Een kijkcijferdieptepunt is één ding, maar kijkcijferhorror? Dan moet je het doorgaans heel bont maken, zeker als een programma al twintig jaar op televisie is.
In het idioom van de kijkcijfertaal wordt de term ‘kijkcijferhorror’ toch vooral vaak ingezet voor nieuwe programma’s die dramatisch van start gaan. Dat gaat dan bijvoorbeeld over vooraf flink gehypete programma’s als De nix-factor, De volgers, GoedNieuws Vandaag, en, recenter, Teun op de Biblebelt en RTL Tonight. Deze kijkcijferhorror is het equivalent van een voorspelbare horrorfilm: het laat ons vrij koud, en we schrikken er niet echt van, omdat we nu eenmaal nog geen band met het programma hebben kunnen opbouwen.
Die kijkcijferhorror wordt een stuk pijnlijker zodra het ooit grote en populaire programma’s ten deel valt. Als Zomergasten in 2024 met een van de uitzendingen slechts 122 duizend kijkers trekt, komt de term meermaals terug. In 2025 moest De reünie, ook ooit een zeer succesvol format, eraan geloven, met kijkcijfers van ver onder de half miljoen.
Hier voelt de term ‘horror’ dan toch een stuk beter op z’n plaats. Wat nog niet bestond, heeft geen referentiekader, maar programma’s als Zomergasten (die rond de miljoen kijkers trokken met onder anderen Mark Rutte en Eberhard van der Laan) en De reünie (jarenlang een kijkcijferkanon met 1,5 tot 2 miljoen kijkers) hebben dat wél. Bij Ranking the Stars is dat niet anders: zo trok de openingsaflevering van de vorige editie (inclusief uitgesteld kijken) nog 1,6 miljoen kijkers.
Het lijkt vooral ook een combinatie van factoren, omdat er bij deze editie veel kritiek is op het deelnemersveld. Vooruit, er zitten nog wat grote namen in het programma, met naast Patty Brard onder anderen Hans Klok en Mart Hoogkamer, maar naast hen treffen we ook mensen als Marjan Strijbosch, Teun Föhn, Brigitte Schepers, Koen Pieter van Dijk en ‘Sjorleone’. Wie zelden tot nooit realitytelevisie kijkt, heeft vermoedelijk geen idee.
Was het programma vroeger een soort roast waarin redelijk prominente BN’ers elkaar eens lekker ongegeneerd gingen afkraken, is het nu meer een programma dat tegen de klippen op probeert ‘viraal’ te gaan met spraakmakende momentjes. Maar hoe geforceerder dat wordt, hoe tenenkrommender. Zo sprak realityster Sjorleone in een van de recente uitzendingen over zijn ‘verborgen talent’ (als u zit te eten, sla de volgende zin gerust over): ‘Als ik naar de wc ga en er zitten restjes poep, kan ik die er heel goed uitplassen.’
Zo bezien lijkt het gezellige potje pesten langzaam veranderd in lege afzeiktelevisie, en dat past dan weer steeds minder bij wat televisiekijkers het liefst zien op hun zaterdagavond. Want als we kijken naar wat doorgaans wél scoort op de zaterdagavond, zien we toch vooral gezinsvriendelijke programma’s als Wie is de mol, Even tot hier, Beste zangers en The Winner Takes It All.
Voor presentator Paul de Leeuw is het extra lullig, daar hij de laatste jaren vaker verbonden was aan programma’s die flopten, zoals Hotel Hollandia, Pauls nummer 1 show en Busje komt zo). Nog even en er lijkt sprake van een kijkcijfervloek, maar met De Leeuw komt het uiteindelijk vast weer goed: vanaf eind maart maakt hij voor Omroep Max Een vergetelijk mooie reis, waarin hij met dementerende bejaarden op reis gaat naar Benidorm. Dat lijkt toch een stuk beter te passen bij de noden van de kijker.
Het verhaal van de kijkcijferhorror is hier uiteindelijk vooral een verhaal van formatroest, deelnemersarmoede en andere weekendbehoeften van de kijker. Als Ranking the Stars nog toekomst heeft, dan toch vooral op de streamingdiensten, waar platte reality vaak wél goed aanslaat (kijk naar Videoland, waar programma’s als House of Villains en Echte meisjes in de jungle een prima eigen leven leiden zónder op televisie te hoeven komen).
Soms is een televisietijd gewoon geweest. Van het stempel ‘kijkcijferhorror’ kom je in de praktijk zelden af.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant