is econoom en publicist.
Het kabinet-Jetten, dat deze week is aangetreden, krijgt van de drie coalitiepartijen, D66, CDA en VVD, inhoudelijk vier hoofdopdrachten. We keken eerder naar de topprioriteit bouwen en wonen, een thema waarop de coalitie vooral kansen mist, en naar het stikstofbeleid, dat misschien succesvol kan worden, maar alleen als provincies het vuile werk opknappen voor Den Haag. We sluiten af met de laatste twee hoofdonderwerpen: ‘klimaat en groene groei’ en de ‘sterkste economie van Europa’.
Het contrast tussen deze twee onderwerpen had niet groter kunnen zijn. Inzake klimaat en groene groei wil de coalitie dat het kabinet stevig doorpakt, en het reserveert hiervoor groot geld. De sterkste economie van Europa – ik had even gemist dat dit een diep verlangen was van de Nederlandse kiezer, maar alla – is vooral (maar niet alleen) blabla.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? E-mail: frank@frankkalshoven.nl.
Hoe dat zo? Nou, dat zit ’m niet zozeer in de tekst van het coalitieakkoord – die is op beide onderwerpen even welbespraakt. Maar de financiële bijlage bij het coalitieakkoord is even saai als helder.
De coalitie trekt groot geld uit voor de elektrificatie van de industrie, stimulering van duurzame energieproductie en, los hiervan, het stimuleren van de aanleg van windparken op zee. Vooral in de jaren 2031 tot 2035 slaat de coalitie hier groot geld op stuk, te weten zo’n 5 miljard euro per jaar.
Bij de doorrekening van het coalitieakkoord door de planbureaus (CPB en PBL) komt het klimaatbeleid er dan ook best goed vanaf. ‘Het maatregelenpakket van de coalitie realiseert meer reductie van broeikasgasemissies dan in het basispad’, concluderen de rekenmeesters. Dat basispad is de ontwikkeling zonder nieuw kabinetsbeleid. Waakzaamheid is wel geboden, want ‘om op koers te blijven voor de realisatie van de klimaatdoelen in 2050 zal er wel aanvullend beleid nodig zijn’, aldus de planbureaus.
Maar wie op het onderwerp ‘sterkste economie van Europa’ naar maatregelen zoekt in de financiële bijlage, is gauw klaar. Alle mooie woorden die erover worden opgeschreven in het coalitieakkoord, hebben (bijna) geen effect op de rijksbegroting. Praatjes vullen geen gaatjes.
De coalitie doet wel iets. Het drietal wil een nieuwe financiële instelling in het leven roepen die beloftevolle bedrijven moet helpen doorgroeien. Het startkapitaal (3- tot 5 miljard euro) hiervoor komt wel op de staatsbalans (en telt mee voor de staatsschuld), maar drukt niet op de jaarlijkse overheidsbegroting.
Verder is het, vrees ik, vooral een pr-verhaaltje. Jetten, Bontenbal en Yesilgöz schrijven ronkend dat ‘het verdienvermogen onder druk staat’ en vinden daarom: ‘Economische groei is een van onze belangrijkste missies.’ Maar de planbureaus concluderen na lezing van de voorgenomen maatregelen doodleuk: ‘De bbp-groei blijft gemiddeld ongewijzigd ten opzichte van het basispad’ – wat me een terechte conclusie lijkt.
Dus? Wie voorafgaand aan de formatie had voorspeld dat het middenrechtse kabinet-Jetten waarschijnlijk vooral zou uitblinken in klimaatbeleid, was hartelijk uitgelachen. En toch is dit de conclusie. Van de vier door de coalitie zelfbenoemde hoofdthema’s is dit het enige waar (klimaat-)doelen bereikt worden door concrete overheidsmaatregelen, ondersteund met harde belastingeuro’s.
Ik wil graag positief zijn. En ik wens het kabinet natuurlijk het allerbeste. Maar als je het jezelf makkelijk maakt tijdens de formatie (door geen normale meerderheidscoalitie te smeden maar er een centrumrechts onderonsje van te maken), dan ga je, vind ik, tegelijkertijd de morele verplichting aan om een strak akkoord af te leveren: strak geformuleerde doelen met voldoende concrete maatregelen om die doelen te realiseren. Dan is een score van één op vier kernthema’s wel erg mager.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns