is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Volgens onderzoekers is vogels kijken goed voor de hersenen. Intussen worden die vogels zelf bedreigd door domheid.
Dat vogels kijken je leven kan verrijken, wist ik toevallig al een tijdje. Dat het ook een goede hersengymnastiek is en het seniorenbrein fit houdt, werd afgelopen week beweerd door Amerikaanse onderzoekers in het Journal of Neuroscience. Specifieke hersengebieden die een rol spelen bij waarnemen, aandacht en geheugen zijn bij ervaren vogelaars complexer van structuur en tijdens het vogels kijken ook actiever dan bij beginners, zo schreven zij.
Als ik het niet dacht.
En als het niet ook een beetje onzin is. NRC besteedde driekwart van het paginagrote bericht aan relativering van het onderzoek: elke causaliteit ontbreekt. Het een volgt niet vanzelf uit het ander. Mogelijk worden vogelaars vogelaar omdát hun hersenen al wat anders in elkaar zaten, zei een niet-betrokken hersenexpert. En het kon ook nog komen doordat vogelaars meer bewegen, vaker buiten komen of minder stress hebben. Tot zover de wetenschap (en de journalistiek, die desondanks gretig het persbericht naronkte).
Maar laten we het geloven. Zoals ook jagen op peperdure Pokémonkaarten vast goed is voor de cognitieve ontwikkeling. Of breien en borduren – de beoefenaars mogen immers geen steekje laten vallen, ook mag er geen los zitten. Even nagezocht, en verrek: breien blijkt goed voor het brein, volgens Zweeds onderzoek.
De vogelkijkonderzoekers stelden in wezen dus vast wat hersenwetenschappers al veel langer weten (het zullen toch geen vogelaars zijn?): alles wat je met aandacht doet, is goed voor het brein. Voor de opbouw van de cognitieve reserves, om met hersenwetenschapper Erik Scherder te spreken: ‘Hoe hoger jouw cognitieve reserve, hoe meer je daar je leven lang een beroep op kunt doen. De fase van 0 tot 30 is dus een waanzinnig belangrijke periode, waarin je niet uit moet zijn op gemakzucht. Kies juist voor uitdaging!’
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Daar staan krachten tegenover die ons dommer maken. Krachten die ons van de vogels beroven bijvoorbeeld, die we dan dus minder kunnen zien. Onlangs publiceerde Life Eurokite, een organisatie ter bescherming van de rode wouw in Europa, een crime report over vergiftiging van roofvogels. Tussen 2013 en 2024 zenderde de organisatie in 24 Europese landen 3.554 roofvogels. Daarvan zijn er 1.623 overleden. 320 kwamen om door vergiftiging met carbofuran, een stof die sinds 2008 is verboden in de EU. In Nederland kwamen in de onderzoeksperiode 12 gezenderde roofvogels om. 7 rode wouwen bleken vergiftigd, in de provincies Gelderland, Limburg en Overijssel.
Voor sommigen zijn vogels en natuur als voor Won Yip. De horecatycoon ging in een interviewtje met Het Financieele Dagblad deze week even rabiaat recht(s) door zee, hij serveerde zijn stellingen op een bedje van simplisme. Zoals over het stikstofvraagstuk: ‘Kap zo’n natuurgebied kaal en start met bouwen.’
Ook elders regeert de domheid al bijna. Europese milieuorganisaties als WWF en BirdLife Europe verzetten zich deze weken met een petitie tegen Europese plannen om natuur- en milieuwetten te herzien. Niet om natuur beter te beschermen, maar om te voorkomen dat bescherming andere belangen in de weg zit. Zoals bij de aanleg van hoogspanningsverbindingen en energie-infrastructuur op kwetsbare locaties waar onder meer vogels hun plek vinden. Of in het geval van pesticiden, waarbij regelgeving over waterkwaliteit de enthousiaste gebruikers alleen maar dwarsboomt. ‘Voor vogels betekent minder bescherming minder veilige plekken. Minder kansen om te broeden. Minder kans om hun trek te volbrengen’, schrijft Vogelbescherming Nederland. Dus tabee grote stern, strandplevier en patrijs.
Het is nog niet bewezen, maar zulke plannen kunnen leiden tot kortsluiting in het brein. Dat kan leiden tot blijvende domheid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant