De consternatie in Noorwegen is groot nu duidelijk wordt hoe innig de contacten waren tussen zedendelinquent Jeffrey Epstein en twee Noorse diplomaten met een enorme staat van dienst. Een reconstructie aan de hand van honderden sms’jes en e-mails.
Door Jeroen Visser
Op 19 maart 2019, vijf maanden voor zijn dood, stuurt Jeffrey Epstein zijn advocaat Darren Yndike een e-mail met als onderwerp ‘Nummers in geval van problemen’. De mail bevat een lijst met zeven mensen om te bellen in geval van nood. Onder hen een Slowaakse oud-minister van Buitenlandse Zaken en de topjurist van investeringsbank Goldman Sachs. Op het lijstje staan ook twee Noorse diplomaten, ‘Terje’ en ‘Jagland’.
Als de Amerikaan zijn hulpconnecties opsomt, stapelen de problemen zich al op. Enkele maanden eerder heeft de Miami Herald onthuld dat Epstein bij zijn veroordeling voor prostitutie met een minderjarige in 2008 een opmerkelijk voordelige deal heeft gekregen. Tientallen meisjes hadden destijds tegen rechercheurs verteld dat ze door Epstein waren verkracht of aangerand. De jongste was 14. Door de deal hoefde hij slechts 13 maanden de cel in. Tijdens zijn detentie mocht hij zes dagen per week naar kantoor.
In februari 2019 oordeelt een rechter dat de deal onwettig is, omdat de rechten van slachtoffers erdoor zijn geschonden. Het is een kwestie van tijd voordat de strafzaak wordt heropend. Epstein hoopt dan op hulp van de twee Noren.
Bill Gates, Terje Rød-Larsen, Jeffrey Epstein, Boris Nikolic (een medewerker van Gates) en Thorbjørn Jagland op een ongedateerde foto.
Thorbjørn Jagland is op dat moment secretaris-generaal van de Raad van Europa, die toeziet op naleving van de mensenrechten, Terje Rød-Larsen is directeur van het International Peace Institute (IPI) in New York, een adviesorganisatie die nauwe banden heeft met de Verenigde Naties. Met name Rød-Larsen is een spil in Epsteins netwerk. Zijn naam komt 9300 keer voor in onlangs vrijgegeven documenten uit de zaak-Epstein. De naam Jagland duikt 2200 keer op.
De e-mails en sms’jes tussen de Noren en Epstein laten zien hoe de Amerikaanse miljardair te werk ging. De Noren geven hem informatie en toegang tot sleutelfiguren in de diplomatieke en financiële wereld. Hij helpt hen met financieel advies en strooit met cadeaus. Er zijn geen aanwijzingen dat de Noren iets te maken hadden met het misbruik van jonge meisjes.
Jeffrey Epstein (links) en Terje Rød-Larsen tijdens een etentje, met een vrouw die door het Amerikaanse ministerie van Justitie van alle blaam gezuiverd is.
De schok over de vriendschap tussen de zedendelinquent en de prominente Noren echoot nog altijd na in Noorwegen. Media vlooien dagelijks door de drie miljoen documenten op zoek naar nieuwe details. Jagland bekleedde veel belangrijke functies in Noorwegen, inclusief het premierschap, en Rød-Larsen stond ondanks een belastingschandaal bekend als een succesvol diplomaat. Waarom lieten deze vooraanstaande Noren zich in met Epstein?
Rød-Larsen en zijn vrouw Mona Juul zijn lang de sterren van het Noorse ministerie van Buitenlandse Zaken. Ze zijn begin jaren negentig betrokken bij de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO, die leiden tot de Oslo-akkoorden. Juul wordt later ambassadeur, Rød-Larsen ondersecretaris-generaal bij de VN. In 2005 wordt hij directeur bij het IPI. De Noor is voortdurend op reis en kent alles en iedereen in de diplomatieke wereld.
Mona Juul overhandigt haar geloofsbrieven als ambassadeur van Noorwegen aan de Britse koningin Elizabeth, in gezelschap van haar echtgenoot Terje Rød-Larsen, 2014.
Anthony Devlin/Getty
Onduidelijk is wanneer hij en Epstein kennismaken. Zeker is dat Juul, dan de Noorse VN-ambassadeur – hem in 2007 voor het eerst ontmoet in New York. In 2011 – twee jaar nadat Epstein is vrijgekomen – hebben de twee elkaar duidelijk gevonden. Rød-Larsen en Epstein mailen, sms’en en bellen elkaar voortdurend.
In maart 2011 is het stel met hun twee kinderen te gast op Epsteins Caribische eiland Little Saint James, waar veel van het misbruik heeft plaatsgevonden. Na het bezoek schrijft Rød-Larsen: ‘We vonden het allemaal geweldig. De kinderen waren extatisch (de fourwheeldrives maakten het meeste indruk).’
‘Ik waardeer je vriendschap enorm’, antwoordt Epstein. ‘Dat is wederzijds’, schrijft de Noor.
Ondanks zijn veroordeling weet Epstein zijn netwerk met prominenten flink uit te breiden. Ideologie speelt geen rol: de miljardair is een allesvreter die even makkelijk correspondeert met de linkse intellectueel Noam Chomsky als de rechtse ideoloog Steve Bannon.
Vriendschap en zaken lopen door elkaar. Een dag na de vakantie op het eiland vraagt Epstein aan Rød-Larsen: ‘Kun je me de exacte data geven wanneer hamed s qatar in New York is?’, waarbij hij waarschijnlijk doelt op de premier van Qatar, Hamad bin Jassim Al Thani. ‘Ik pas mijn schema erop aan. Mijn suggestie is om me steeds met gelijkgestemden in contact te brengen. Dan komt er vanzelf een oplossing.’ Waarvoor een oplossing moet komen, is niet duidelijk.
Rød-Larsen helpt grootinvesteerder Epstein ook met zakelijke deals. Volgens de Noorse omroep NRK zorgt hij ervoor dat Epstein in 2013 een ontmoeting krijgt met Ariane de Rothschild, directeur van investeringsbank Edmond de Rothschild. Ook met haar bouwt Epstein een vriendschappelijke en een zakelijke band op. De Amerikaan krijgt een contract voor ‘strategisch advies’ en ‘vermogensplanning’. In 2015 ontvangt hij ruim 21 miljoen euro van de investeringsbank, zo blijkt uit een rekeningafschrift.
Bij een andere deal, met mediamagnaat Mortimer Zuckerman, lijkt Rød-Larsen mee te profiteren. Volgens een concept-overeenkomst over ‘vermogensbeheer’ krijgt Epstein 17 miljoen euro en Rød-Larsen 850 duizend euro. In de documenten zit geen definitief contract en het is onduidelijk of de deal is doorgegaan.
In 2013 leent Epstein zijn vriend 110 duizend euro. Twee jaar later maakt de Amerikaanse miljardair nog eens 210 duizend euro over, zo blijkt uit een afschrift. Persoonlijk en zakelijk gewin lopen soms door elkaar: Epstein doneert ook honderden miljoenen aan het IPI.
Daar blijft het niet bij. In 2018 kopen Rød-Larsen en Juul een appartement van 335 vierkante meter van de Noorse scheepsmagnaat Morten Skaugen. Wat opvalt, is dat de koopsom van 1,2 miljoen euro ver onder de marktwaarde ligt. Uit e-mails blijkt dat Epstein, die Skaugen ook al jaren kent, de zakenman onder druk zet. ‘Ik trek het touw langzaam aan’, schrijft Epstein aan de advocaat van Rød-Larsen. Skaugen, wiens bedrijf in financiële moeilijkheden verkeert, gaat akkoord omdat hij af wil van de ‘beschamende situatie’, mailt hij. Niet duidelijk is waarmee Epstein hem precies onder druk zet.
‘Je bent mijn beste vriend en een superzeldzaam goed mens’, schrijft Rød-Larsen in 2017 aan Epstein.
De Noor doet wat terug door regelmatig informatie te delen, over benoemingen, reisschema's en plannen. ‘Ik heb je een e-mail gestuurd. Kijk er even naar’, mailt hij. ‘Ik heb gisteren uitgebreid gesproken met de directeur van de Wereldbank. Ze komt naar Luxemburg en Genève. Ze willen een trustfonds oprichten. Ze vertelde me dat Saoedi-Arabië na Japan het voorzitterschap van de G20 overneemt en de Wereldbank heeft gevraagd om daarbij te helpen.’
Epstein profiteert ook van het diplomatieke netwerk van Rød-Larsen. Zo wordt hij voorgesteld aan een andere Noor, Børge Brende, tussen 2013 en 2017 minister van Buitenlandse Zaken en vanaf 2018 de directeur van het World Economic Forum in Davos. Ook Brende en Epstein worden vrienden.
De grootste trofee die Rød-Larsen voorzet is evenwel Thorbjørn Jagland, die in zijn functie als secretaris-generaal van de Raad van Europa regelmatig wereldleiders als Angela Merkel en Vladimir Poetin ontmoet. Ook is hij voorzitter van het comité dat jaarlijks de Nobelprijs voor de Vrede uitreikt.
Rød-Larsen en Jagland kennen elkaar al decennia uit de Noorse Arbeiderspartij. Toen Jagland premier was (1996-’97), benoemde hij Rød-Larsen tot minister van Planning. De diplomaat moest na 35 dagen aftreden nadat bekend was geworden dat hij de belasting had ontweken. Het smetje stond zijn verdere carrière niet in de weg: drie jaar later ging hij aan de slag bij de VN.
Epstein ontmoet Jagland voor het eerst in 2013, in zijn woning in Straatsburg. Daarna gaat het snel. Datzelfde jaar is de secretaris-generaal te gast bij Epstein voor een diner met Bill en Melinda Gates (en Rød-Larsen).
Het jaar erop nodigt Epstein Jagland en zijn vrouw en twee kinderen uit naar zijn eiland. Jagland zelf moet de reis afzeggen vanwege de Oekraïne-crisis. De rest van zijn gezin reist naar de villa van Epstein in Miami. Drie jaar later komt het hele gezin nog eens. Omdat Epstein griep heeft, worden de Jaglands ondergebracht in een vijfsterrenhotel. ‘We hebben al vooruitbetaald, dus alles is geregeld...!!’, schrijft Epsteins assistent. Epstein lijkt ook twee doktersrekeningen te hebben voldaan voor Jagland en zijn vrouw. Ook vraagt Jagland de Amerikaan garant te staan voor een lening voor de aankoop van een woning in Oslo.
‘We hebben een geweldige vriendschap. Ik geef hem les in de financiële basis, hij leert mij over pragmatische politiek’, schrijft Epstein in juni 2015 aan Chomsky over Jagland.
Epstein schept in zijn netwerk nogal eens op over wie hij allemaal kent. Met Jagland is dat niet anders. ‘Het hoofd van de Nobelprijs voor de Vrede komt op bezoek. Kom je ook?’, schrijft hij aan Kathy Ruemmler, voormalig juridisch adviseur van president Barack Obama en later topjurist bij Goldman Sachs (en een van zijn zeven hulpconnecties). Precies hetzelfde schrijft hij aan Steve Bannon, tech-baas Peter Thiel en de Britse zakenman Richard Branson.
Epstein wil af en toe iets terug. Zo vraagt hij Jagland in juni 2018 een ontmoeting te regelen met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. Jagland belooft het door te geven aan Lavrovs assistent. Op een ander moment bemiddelt hij voor de Senegalese politicus Karim Wade, die wordt vervolgd voor corruptie. ‘Omdat hij een Frans paspoort heeft, vroeg ik me af of hij zijn zaak bij jullie rechtbank zou kunnen voorleggen’, vraagt Epstein, doelend op het Europese Hof voor de Mensenrechten. Jagland is welwillend, maar de zaak blijkt daar niet geschikt voor.
Over (misbruik van) vrouwen gaat het zelden. Alleen Jagland zegt, na een bericht dat hij samen met zijn vrouw op vakantie gaat: ‘Ik kan het niet alleen maar met jonge vrouwen doen, zoals je weet.’
WEF-directeur Brende refereert een keer aan de Amerikaanse president Donald Trump, dan bezig aan zijn eerste termijn. ‘Zag net je vriend POTUS’, sms’t Brende aan Epstein. ‘Check of je je portemonnee nog hebt’, grapt de Amerikaan terug.
Eind juni 2019 ziet Epstein de Noren voor het laatst, in Parijs. ‘DINNER w/Terje & Thorbjoern’, staat in zijn agenda. Bij terugkomst in de Verenigde Staten wordt hij gearresteerd.
Uit de documenten blijkt niet of Epsteins advocaat zijn hulpconnecties raadpleegt. Ze kunnen in ieder geval weinig voor hem doen. Epstein wordt aangeklaagd voor seksuele uitbuiting van minderjarigen en mag niet op borgtocht vrij. Twee maanden later pleegt hij zelfmoord. Twee dagen ervoor heeft Epstein de laatste versie van zijn testament ondertekend. Edward, de zoon van Rød-Larsen, erft 4,2 miljoen euro.
Als een Noorse krant in 2020 op basis van stukken uit het Epstein-dossier onthult dat het IPI donaties van de Amerikaan heeft ontvangen, moet Rød-Larsen ontslag nemen. Na de nieuwste onthullingen, deze maand, klaagt de Noorse autoriteit voor economische delicten Jagland en Rød-Larsen aan voor corruptie.
De Noorse oud-premier Thorbjørn Jagland is aangeklaagd voor ‘grootschalige corruptie’ wegens zijn banden met Jeffrey Epstein. In de VS leidden de onlangs vrijgegeven documenten uit het dossier van de Amerikaanse zedendelinquent tot de val van een topadvocaat uit de regering-Obama.
De vriendschap met Jeffrey Epstein bracht Andrew Mountbatten-Windsor al vaker in verlegenheid vanwege seksueel misbruik door de wijlen miljonair. Toch lijken het nu vooral de zakelijke banden met Epstein die hem in het vizier van justitie hebben gebracht.
De arrestatie van Andrew Mountbatten-Windsor, voorheen prins Andrew, komt niet als een totale verrassing. Zijn vriendschap met Jeffrey Epstein, en zijn leugens daarover, kan er zelfs toe leiden dat hij uiteindelijk in de cel belandt. Hoe kwam het zo? Een koningsdrama in vijf akten.
Source: Volkskrant