Door zijn gehechtheid aan IJmuiden kon fotograaf Harm van de Poel niet om Tata Steel heen. Hij maakte een serie in zwart-wit over wat de hoogovens voor de stad betekenen.
Door Olaf Tempelman
Er zijn eigentijdse zwart-witfilms en -fotoseries waarbij kijkers zich afvragen waarom er niet voor kleur werd gekozen – in het geval van Black Snow van de IJmuidense fotograaf Harm van de Poel (1984) zullen weinigen de keuze betwisten. Het is het zwart-wit dat deze beelden onmiddellijk doet beklijven en het is het zwart-wit dat ze onmiddellijk samenhang geeft, zeker als de kijker weet dat al deze foto’s te maken hebben met Tata Steel IJmuiden, oftewel de voormalige Koninklijke Hoogovens.
Tata Steel IJmuiden was het laatste decennium vrijwel voortdurend in het nieuws. Aan actualiteit geen gebrek – voor Van de Poel was de directe aanleiding voor dit project de nabijheid van het onderwerp. Jarenlang werkte hij vanuit zijn atelier in het Witte Theater, direct aan het kanaal naast de fabriek. Behalve dat hij het complex elke dag zag liggen, ervoer hij ook zelf dagelijks de overlast ervan. Hij raakte gewend aan de rottende stanklucht bij een noordelijke wind en aan het staalstof dat hij vaak op zijn kozijnen en zijn – witte – auto aantrof.
Werknemer Maurice
De naam van het project ontleende hij aan de lokale benaming voor de grafietregens van koolstofstof en ertsdeeltjes, ‘zwarte sneeuw’. In Black Snow wil de fotograaf zo veel mogelijk kanten van Tata Steel IJmuiden belichten en zo veel mogelijk aspecten ervan aan bod laten komen: de economische afhankelijkheid van het complex, de trots van de werknemers, de zorgen van de omwonenden en de altijd sluimerende dreiging van gezondheidsschade.
Kooks- en Gasfabriek 2
Omwonende Marianne
Staalslakken
Visroker Mateusz
Van de Poel maakte zowel landschappen, stillevens als portretten van betrokkenen: van werknemers, oud-werknemers en omwonenden tot huisartsen, vakbondsleiders, activisten en politici, zowel voor- als tegenstanders van de fabriek. Voor alle beelden gebruikte hij een analoge 4x5-grootformaatcamera. Het was het ‘trage, analoge proces’, stelt de fotograaf, dat voor reflectie zorgde en richting gaf aan zijn onderzoek.
Extinction Rebellion bij provinciehuis in Haarlem
Rob (voormalig werknemer Hoogovens)
Hans Korver (belangenbehartiger vakbond De Unie)
Gerda Sonnevelt (voorvechter vrouwenrechten binnen Hoogovens)
De mannen van de industriële reinigingsdienst
In de gelijknamige expositie Black Snow, die tot en met 28 juni te zien is in het Verwey Museum in Haarlem, worden de foto’s aangevuld met audio- en videomateriaal van (oud-)werknemers, omwonenden en beleidsmakers, en met archiefmateriaal over de geschiedenis van de Koninklijke Hoogovens.
Harm van de Poel: Black Snow. Uitgeverij Lecturis; € 35,00. Verschijnt in juni.
De terugkeer van de wolf in het Nederlandse landschap roept veel meningen en emoties op. Maar, vroeg fotograaf Robin van der Hijden zich af: hoe zou de wolf zijn nieuwe leefomgeving beleven? Wat zou hij zien?
De terugkeer van de Taliban in 2021 legde het openbare leven van Afghaanse vrouwen vrijwel stil. Fotograaf Sandra Calligaro laat in haar project ‘From Kabul with Love’ het leven zien dat zich achter de gesloten deuren afspeelt.
Fotograaf Jeremy Suyker werd met open armen ontvangen in Orania, een kleine witte enclave in Zuid-Afrika. Maar was hij ook zo hartelijk ontvangen als hij zwart was geweest?
Source: Volkskrant