Vanaf dinsdag staat de 66-jarige Abderrahim El M. uit Rotterdam voor de rechter. Deze oud-medewerker van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) wordt verdacht van het jarenlang lekken van staatsinformatie naar de Marokkaanse overheid. Vijf vragen over de opvallende 'spionnenzaak'.
El M. was al jarenlang werkzaam als tolk en analist voor de NCTV, toen hij op 26 oktober 2023 werd opgepakt op Schiphol. Hij was toen op weg naar Marokko, met 120 vertrouwelijke documenten op verschillende USB-sticks op zak. Daarvan waren er 65 staatsgeheim.
Die informatie was "heel gevoelig", reageerde minister van Justitie David van Weel destijds. "U moet denken aan bijvoorbeeld inlichtingen over terrorismeonderzoeken. Als die in verkeerde handen vallen, kan dat bronnen in het nauw brengen."
Op dezelfde dag werd ook een vrouw uit Gouda opgepakt. Zij werkte bij de politie en werd eveneens verdacht van het doorspelen van informatie. El M. had haar om hulp gevraagd bij het printen, nadat hij een andere functie had gekregen waarin hij geen printbevoegdheid meer had. De vrouw zit niet langer vast.
De eerste signalen dat er iets speelde, verschenen op 10 oktober 2023. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) wees het Openbaar Ministerie (OM) er toen op dat El M. veel geheime documenten had uitgeprint op zijn werk.
Uit onderzoek kwam een patroon aan het licht. Beelden tonen aan dat de man uitgeprinte documenten in zijn tas stopte. Thuis scande hij ze vervolgens in en plaatste ze op een USB-stick, bleek later.
Bij het doorzoeken van zijn huis vonden de autoriteiten duizenden geclassificeerde documenten, waarvan een groot deel de status van staatsgeheim had. Daarvoor had hij geen toestemming, meldde de Volkskrant eerder.
De verdachte stond volgens het OM in contact met vier medewerkers van de Marokkaanse inlichtingendienst DGED, meldde de Volkskrant eerder. "Hij was een agent van de DGED", zei een van de officieren van justitie tijdens een voorbereidende zitting. "Of, in jip-en-janneketaal: hij was een spion."
Hij had met een van hen contact tijdens een reis naar Marokko. In een appgesprek zei hij: "Ik ben in Rabat, heeft u tijd om af te spreken? Anders geef ik het medicijn aan meneer X", aldus het OM.
Het OM vermoedt dat de verdachte al sinds 1995 in contact staat met de Marokkaanse inlichtingendienst.
De verdachte heeft de beschuldigingen altijd ontkend. "Ik heb op geen enkele wijze staatsgeheime informatie overhandigd, aan wie dan ook", zei hij tijdens een eerdere zitting. Verder heeft hij voornamelijk gezwegen.
De advocaat van El M., Bart Nooitgedagt, zegt dat zijn zwijgen te maken had met de geheimhoudingsplicht die hij als NCTV-medewerker heeft. El M. heeft zelf eerder aangegeven dat hij wel een verklaring wil afleggen bij de rechter-commissaris of in de rechtbank zelf, maar achter gesloten deuren. "Ik ben graag bereid om te verklaren, om mij te verantwoorden. Ik geef u een verklaring die helder en onderscheidelijk is."
Nooitgedagt zei ook over zijn cliënt: "Hij is een ongekend loyale dienaar van de Nederlandse staat en de staatsveiligheid, en dat is hij ook altijd geweest."
Na de aanhouding van El M. kreeg de Auditdienst Rijk (ADR), de accountantdienst van de Rijksoverheid, de opdracht te onderzoeken hoe de NCTV en de politie met dergelijke "bijzondere informatie" omgaan. Daaruit kwam de aanbeveling dat zowel de NCTV als de politie beter voorbereid en bedacht moet zijn op misbruik van gevoelige gegevens.
De gebreken in beveiliging zijn de hele organisatie aan te rekenen, zei Van Weel eerder. "Soms zitten procedures in de weg, dus dan denk je: goh, als ik het nou net iets makkelijker doe. Soms kenden medewerkers de juiste procedures niet of ontbraken die zelfs."
Die cultuur moet volgens de minister volledig anders. "Dat geldt niet alleen voor de hoogste leidinggevende, maar voor de hele organisatie. Er zijn stappen gezet, maar er moet nog meer gebeuren."
De rechter eiste dat demissionair premier Dick Schoof zou getuigen in de zaak. Schoof stond tussen 2013 en 2018 aan het hoofd van de NCTV. Ook het huidige hoofd van de NCTV, Pieter-Jaap Aalbersberg, is gehoord. Beide verhoren vonden achter gesloten deuren plaats. De rechtbank zal deze resultaten wel bespreken tijdens de zaak.
De inhoudelijke zittingen vinden dinsdag, woensdag en vrijdag plaats in de rechtbank Rotterdam. De uitspraak volgt vermoedelijk twee weken daarna. NU.nl houdt je op de hoogte van de zaak.
Source: Nu.nl algemeen