Delen van Kyiv wankelen op de rand van bewoonbaar en onbewoonbaar. In de wijk Trojesjtsjyna is de verwarming nauwelijks aan geweest sinds Rusland begin januari het energienet ontwrichtte. ‘Laat ze ons maar bombarderen, wij geven ons niet over.’
Door Tom Vennink
Fotografie Daniel Rosenthal
Het Russische leger is er vooralsnog niet in geslaagd om de 62-jarige Svitlana te laten doodvriezen, maar heeft wel iets anders bewerkstelligd in haar appartement. Roma, Svitlana’s 37-jarige papegaai en enige huisgenoot sinds het overlijden van haar man, is gestopt met praten. ‘Hij heeft het koud’, zegt Svitlana.
In de lichtstraal van een zaklamp staart ze naar haar maatje, met wie ze gewoonlijk de hele dag babbelt. De Afrikaanse vogel beweegt nauwelijks meer. ‘Ik kan hem nergens heen brengen’, zegt Svitlana, gehuld in vijf lagen kleding, een badjas en dikke pantoffels met ijsbeersnuiten. ‘De kou is overal.’
Svitlana met haar papegaai Roma.
Delen van Kyiv wankelen op het randje tussen bewoonbaar en onbewoonbaar. De belangrijkste warmtebronnen van de inwoners zijn door Rusland vernietigd met drones en raketten. Ondertussen is er geen zicht op het einde van de strengste winter sinds 2014, het jaar waarin Rusland voor het eerst binnenviel.
Volgens de weersvoorspellingen gaat het de komende dagen opnieuw 20 graden vriezen. Voor het eerst in jaren zijn de rivier door de stad en de Kyiv Zee, een waterreservoir net buiten Kyiv, dichtgevroren.
De lokale bevolking recreëert op de Kyiv Zee, die voor het eerst in jaren bevroren is.
Svitlana’s flatgebouw staat aan de Honoré de Balzacstraat, midden in de noordoostelijke wijk Trojesjtsjyna, een van de zwaarst getroffen delen van Kyiv. De honderden Sovjet-woontorens van de wijk zijn zonder verlichting nauwelijks nog zichtbaar na zonsondergang.
Erger: binnen is de verwarming nauwelijks aan geweest sinds begin januari, toen Rusland het energienet ontwrichtte met een massale luchtaanval. De temperatuur daalt in huizen richting het vriespunt.
En de bewoners moeten er rekening mee houden dat de radiatoren de rest van de winter koud blijven, zo hebben Svitlana en haar buren te horen gekregen van medewerkers van de nooddiensten. Hun uitleg: warmtekrachtcentrale nummer 6 is te zwaar beschadigd door de Russen om snel te kunnen repareren. Officiële mededelingen over de omvang van de schade hebben de autoriteiten niet gedaan.
Boven in het gebouw, op de elfde verdieping, hebben Joeri en Natasja Tsymbal de verwoesting van de centrale de afgelopen weken gadegeslagen. Telkens als ze na schokgolven uit hun schuilplek – de badkamer – tevoorschijn kwamen, zagen ze door hun keukenraam nieuwe rookpluimen boven de centrale opstijgen.
Joeri en Natasja Tsymbal.
Hun enige bron van warmte is een baksteen die ze verhitten met een gasbrander. Doorzettingsvermogen putten ze uit geloof in de overwinning. ‘Dit is een fase waar we doorheen moeten’, zegt Natasja in haar badjas. ‘Uiteindelijk zullen de Russen sterven.’
Maar veel van hun buren hebben zich aangesloten bij de 600 duizend inwoners van Kyiv die de stad deze winter hebben verlaten. Sommigen zijn naar datsja’s met houtkachels gevlucht, anderen naar familie in minder toegetakelde steden. Een bewoner van de twaalfde verdieping is dichterbij gebleven: hij woont nu in zijn auto op de parkeerplaats.
Een bewoner uit de flat woont nu in zijn auto op de parkeerplaats om de kou en het donker te ontvluchten.
Voor hen is het flatgebouw te koud en donker geworden. En ook: te onveilig. Want nu de liften niet meer werken, is er geen tijd om te vluchten als het luchtalarm weer begint te loeien. Het trappenhuis afdalen kost meer minuten dan een ballistische raket nodig heeft om van Rusland naar Kyiv te vliegen.
Toch is het gebouw van zestien etages, net als de rest van de stad, nog niet veranderd in de levenloze leegte waar de Russen op uit zijn. Achterblijvers houden stand tegen de kou met accu’s, gasbranders en waxinelichtjes. Als ze naar buiten gaan, sluiten ze zo snel mogelijk hun deuren om de laatste restjes warmte binnen te houden.
Desondanks blijft de temperatuur in de appartementen dalen. In de keuken van Valeri Oedovenko geeft de thermometer 7,4 graden Celsius aan. ‘We houden wedstrijdjes met de buren’, lacht de 39-jarige chauffeur. ‘Wie vestigt het record van de laagste temperatuur?’
In de keuken van Valeri Oedovenko geeft de thermometer 7,4 graden Celsius aan. Bewoners proberen zich warm te houden met dikke lagen kleding en badjassen.
Oedovenko houdt zich naar eigen zeggen warm met optimisme. ‘In de eerste weken van de oorlog waren er nog veel minder mensen in het gebouw’, zegt hij. ‘De stilte die hier toen hing, was vreselijk.’ Nu klinken er door de betonnen plafonds en muren nog voetstappen en huisdieren. Op de negende verdieping huilt een baby.
Anderen zeggen te vertrouwen op opperwezens. ‘God zal mij beschermen’, zegt de 80-jarige Ljoebov Vitalevna op de tweede etage. Naar de kelder gaat ze niet als de bommen inslaan, ook al boorde er onlangs nog een Shahed-drone in een nabijgelegen woontoren. Voor warmte in haar woning brandt ze kaarsen onder omgedraaide pannen.
Hoe langer de uitval van stroom en verwarming duurt, des te groter de gevaren in het gebouw. Deze maand kreeg een oude bewoonster boven in het gebouw een hartaanval. Bij gebrek aan een werkende lift tilden buren de vrouw meer dan tien etages naar beneden door het pikdonkere trappenhuis. Volgens familieleden van de vrouw bereikte ze maar net op tijd het ziekenhuis.
Bij gebrek aan een werkende lift moeten bewoners via het pikdonkere trappenhuis hun woning bereiken.
De autoriteiten, die in de hele stad tenten hebben opgezet, nemen extra maatregelen in de wijk. Tussen de woontorens zet het leger nog meer tenten op die verwarmd worden met generatoren. In gebouwen van scholen, die in heel Kyiv tot nader bericht zijn gesloten, klappen reddingswerkers bedden uit voor mensen die het niet meer aandurven om thuis te slapen.
Tussen de woontorens heeft het leger tenten opgezet die verwarmd worden met generatoren om de lokale bevolking op te vangen.
‘Laat ze ons maar bombarderen, wij geven ons niet over’, zegt Tetjana van de vierde verdieping. ‘Maar met wat elektriciteit zou het makkelijker zijn.’
Tom Vennink is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Kyiv.
Daniel Rosenthal werkt sinds 2003 als fotograaf voor de Volkskrant. Hij is gespecialiseerd in reportage- en documentairefotografie waarbij hij zich richt op de mens. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne reist hij geregeld naar het oorlogsgebied.
Na recente Russische luchtaanvallen is Kyiv duisterder en kouder dan ooit. Volgens de burgemeester beleeft de hoofdstad van Oekraïne de zwaarste winter sinds het begin van de grootschalige invasie in februari 2022. Inwoners van Kyiv moeten letterlijk zoeken naar lichtpuntjes.
Verslaggever Iris Koppe communiceert met de Oekraïense Elena (70), bij wie ze studeerde in Kyiv. Elena zat eerst ondergedoken, vluchtte enkele keren naar Hongarije en keerde terug naar Kyiv. De berichten zijn vertaald vanuit het Russisch.
Waar lopen de correspondenten van de Volkskrant tegen aan in hun dagelijkse leven? Vandaag: Arnout le Clercq krijgt post van de Poolse overheid en vraagt zich af of het toch tijd wordt voor een noodpakket.
Source: Volkskrant