is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Wolven die een man redden in de sneeuw, sleeënde vogels: spectaculaire beelden op sociale media zijn maar al te vaak nep. Zo vertekenen ze ons beeld van de natuur.
Het zijn sprookjesachtige beelden: elf wolven uitgelaten achter elkaar aan dribbelend en spelend door een nevelig sneeuwlandschap. Ze werden afgelopen week gretig gedeeld op sociale (en andere) media.
Nee, dit was niet Siberië. Dit was onze eigen Zuid-Veluwe, waar de roedel van twee ouderwolven en hun nageslacht al jaren bivakkeert. Weldoorvoed, het ontbreekt ze zo te zien aan niets.
Daar meldde de tech-collega van deze krant zich: ‘Ik vertrouw niets meer. Dit is AI, toch?’
Hij was niet de enige: op sociale media waren sommige argwanenden ook stellig: ‘Die laatste paar wolven hebben alle drie dezelfde zwarte punt aan hun staart’ – het moest dus wel knip- en plakwerk zijn.
In werkelijkheid waren het zeer echte beelden van een wildcamera van Natuurmonumenten, zoals ook verspreid door boswachter Frank Theunissen, een door en door betrouwbare bron die met regelmaat prachtige beelden van de wolven in ‘zijn’ gebied deelt. Niets aan de hand dus.
De ZW-Veluwe roedel bij een prachtige winterse zonsondergang.Voor zover ik er zicht op heb bestaat ze uit 2 ouderdieren, 2 jaarlingen en 7 “welpen”. ( 2 welpen zijn in de herfst verongelukt op de N224) Zo nu en dan ook een een enkele doortrekker op camera.
[image or embed]
Zelfde dag: een vriendin op Instagram, met een bericht over een wandelaar die (in een onbekend land) dagen in de sneeuw was blijven steken. Hij was in leven gehouden door twee wolven, die hem warm hielden door gebroederlijk tegen hem aan te gaan liggen, aldus het bericht. Een foto van het drietal, tegen elkaar aan geschurkt in de sneeuw, was het bewijs.
Duidelijk nep. Wie had die foto (van boven) genomen? Waarom ontbreekt elke locatie, is dit geval nergens gemeld en heeft geen enkel serieus journalistiek medium erover bericht? En hoe onwaarschijnlijk is het verhaal wel niet? Maakt niet uit: gezien de reacties trappen velen erin als onschuldige lammetjes.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Nog een voorbeeldje van afgelopen week: een filmpje van een ekster die op een balkon met zijn snavel een plankje neerlegt op een hoopje sneeuw en er vrolijk een stukje mee naar beneden glijdt – om daarna weer opnieuw te beginnen. Op YouTube vond ik een soortgelijk filmpje van een bonte kraai die op een besneeuwd schuin dak grote pret lijkt te hebben door er op een grote plastic dop van af te sleeën. Echt waar? Geen idee.
Zo gaat het steeds vaker. Dankzij het algoritme staan op mijn ‘Insta-feed’ tussen de flamencogitaristen, Ricky Gervais-fragmentjes en Chinese pottenbakkers vele spectaculair gekleurde vogels uit alle windstreken. De een nog mooier dan de ander, geniaal gekiekt. Dat kan, want de vogelwereld kent zo’n elfduizend soorten van zeer diverse pluimage. Maar wat is echt? Je weet het niet meer.
Zo sta je op sociale (natuur)media steeds vaker oog in oog met het ongelooflijke. De natuur was altijd al een wondere wereld vol raadsels en mysteries waaraan je je kon vergapen. Op deze manier is de lol er snel af.
Dat vond ook natuurfotograaf Chiara van @Chiaratalia_birds (ruim 40 duizend volgers op Instagram). Deze week gaf ze er de brui aan: Instagram verslechtert de kwaliteit van natuurfotografie door enkel spectaculaire beelden te promoveren, schreef ze. Het gevolg: eenheidsworst en torenhoge drempels die de werkelijkheid overstijgen. Zo vertekenen sociale media steeds meer ons beeld van natuur. Dan kan de werkelijkheid alleen nog maar tegenvallen.
Om dat te toetsen, wandelde ik afgelopen week vanuit huis naar het strand. In de branding liep een wat op drift geraakte tureluur. Op een strandje bij de havenhoofden lagen drie zeehonden te luieren, in het water zwom een moederzeehond met jong.
Te mooi om waar te zijn: het bestaat echt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns