Groenland Nederland stuurt twee militairen naar Groenland, net als andere Europese landen. Het kan de opmaat zijn voor een daadwerkelijke militaire missie, hoewel nog onduidelijk is wat de Europese NAVO-landen er precies kunnen doen.
Een Deens marineschip voor de kust van Groenland.
Er werd nogal lacherig over gedaan. Nederland, zo maakte demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans (VVD) donderdag bekend, stuurt een marine-officier naar Groenland als verkenner voor een oefening van Europese NAVO-landen – als signaal aan de regering-Trump dat het arctische eiland niet zomaar mag worden ingelijfd.
„Één militair naar Groenland sturen is geen signaal van betrokkenheid, maar van besluiteloosheid”, twitterde buitenlandwoordvoerder Henk Vermeer (BBB). De podcast Europa Draait Door maakte een lollig filmpje voor Instagram waarin presentator Tim de Wit buitenlandexpert Arend Jan Boekestijn in een kogelvrij vest hijst: „Hier heeft Trump niet van terug.”
Die reacties waren voorbarig. De Nederlandse verkenning , zo maakte Brekelmans vrijdag voor aanvang van de ministerraad duidelijk, is bedoeld als de opmaat voor méér. „Bij een verkenning ga je niet 3.000 man sturen”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Defensie, die laat weten dat er inmiddels een tweede verkenner op pad is gestuurd. Ook andere landen (behalve Denemarken onder meer Zweden, Noorwegen, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk) hebben vooralsnog alleen enkele kwartiermakers uitgezonden.
De omvang van de aanstaande oefening was niet het enige dat verwarring opriep. In antwoord op de Amerikaanse claim dat Denemarken te weinig doet voor de verdediging van het Poolgebied lanceerde NAVO-sg Mark Rutte het voorstel voor een nieuwe missie: Arctic Sentry. De Europese kwartiermakers op Groenland werken echter aan iets anders: een militaire oefening op initiatief en onder leiding van Denemarken. Een woordvoerder van het Defensie wilde nog niet vooruitlopen op de vraag hoe groot de oefening wordt en wat Nederland zou kunnen bijdragen.
De Nederlandse krijgsmacht beschikt over capaciteiten om de Denen bij te staan. Het Korps Mariniers traint sinds jaar en dag in Noord-Noorwegen op het opereren in arctische omstandigheden. De jaarlijkse oefening begint meestal in januari, zo vertelt Jaime Karremann van Marineschepen.nl. Als Kopenhagen boots in the snow wil op Groenland, dan ligt het sturen van mariniers voor de hand.
Dat wil niet zeggen dat een trip richting Noordpool een eenvoudige klus is. De omstandigheden op Groenland, zo zegt Karremann, zijn loodzwaar. „In Noorwegen zijn bossen en wegen en is het minder koud. Groenland is een arctische woestijn. En als je moet oefenen bij een temperatuur van -30 is het de vraag hoe lang je het vol kan houden.” Niet voor niets opereren Deense special forces op Groenland met hondensleden – iets waar Trump zich meermalen laatdunkend over uitliet.
Oefenen op zee is nauwelijks eenvoudiger. Al bij Zuid-Groenland krijgen marineschepen te maken met drijfijs, dat een groot risico vormt. Verder naar het noorden is de zee bijna het hele jaar dichtgevroren. De meeste marineschepen – zowel van Nederland als van andere NAVO-landen – hebben een te dunne scheepshuid om in deze gevaarlijke omstandigheden te opereren. Ondanks de opwarming van het klimaat blijkt het Poolgebied nog slecht begaanbaar – en zijn er, in tegenstelling tot wat Trump beweert, maar weinig Russische en Chinese oppervlakteschepen in de buurt van Groenland. „Als we het hebben over Russische activiteiten dan praten we over onderzeeboten en misschien een enkele ijsbreker”, zegt Karremann. „Eigenlijk is er op dit moment geen dreiging tegen Groenland.”
Dat wil niet zeggen dat het versterken van de NAVO-aanwezigheid in het verre noorden onzinnig zou zijn. De Deense militaire presentie in het gebied is met enkele licht bewapende patrouilleboten minimaal. En het NAVO-smaldeel dat de zeeën moet bewaken, de Standing NATO Maritime Group One (SNMG1), bestaat dankzij het gebrek aan bijdragen van de bondgenoten slechts uit één of twee schepen – voor een gebied dat zich uitstrekt van de Canarische Eilanden tot Spitsbergen. In 2024 kondigde Denemarken aan dat het zijn vloot zou uitbreiden en de presentie rond Groenland zou versterken, maar die plannen zijn nog niet gerealiseerd.
Ook de oefening op Groenland is niet binnen een paar dagen georganiseerd – al waren Kopenhagen en zijn bondgenoten slagvaardig in het aankondigen ervan, in het licht van Trumps dreigementen. „Het is begrijpelijk dat ze snel ter plaatse wilden zijn”, zegt Karremann, „Maar het plannen van zo’n grote oefening neemt normaal gesproken zomaar een jaar in beslag. Denk alleen al maar aan de logistiek. Al die militairen moeten ergens eten en slapen.” Dat geldt ook voor het schrijven van de oefenscenario’s en bijbehorende draaiboeken. Karremann: „In Noorwegen is het eenvoudig: de Russen vallen aan. Maar waar ga je in Groenland op oefenen?”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC