De apps die Nederlandse gemeenten bij verkiezingen gebruiken ter ondersteuning van stembureauleden en telprocessen, kunnen in theorie invloed hebben op het telproces. Dat staat in een onderzoek dat het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft laten uitvoeren. Gemeenten zouden stembureauleden daarover meer moeten voorlichten. Er zijn momenteel geen signalen dat dit proces misgaat.
Dat is een van de conclusies uit een rapport dat Purasec opstelde in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het onderzoek keek naar de software die gemeenten gebruiken bij verkiezingen. Het gaat dan alleen om software die ondersteunend kan worden ingezet op stembureaus. Hoewel Nederland stemt met potlood en papier, wordt er in het hele verkiezingsproces wel software ingezet. De belangrijkste daarvan is de Ondersteunende Software Verkiezingen, die door de Kiesraad wordt beheerd en die bijvoorbeeld wordt gebruikt om stemresultaten op gemeenteniveau samen te voegen en om de kiesdeler te bepalen. Tweakers schreef over OSV eerder een achtergrondartikel.
Het Purasec-onderzoek keek echter niet naar OSV, maar naar andere software. Gemeenten kunnen zelf bepalen of ze ondersteunende software willen gebruiken en kiezen vaak daarvoor. Het gaat dan om uiteenlopende programma's of apps. Zo kunnen gemeenten tools gebruiken die dieetwensen van stembureauleden registreren of die inventarissen kunnen bevatten voor attributen op stembureaus.
Er bestaan ook apps die invloed kunnen hebben op het stemproces zelf. De meestgebruikte daarvan in Nederland is een iPad-app waarmee stembureauleden kunnen controleren of een stempas in het Register Ongeldige Stembiljetten staat. Die controle kan ook handmatig, maar dat is vaak tijdrovend, dus gebruiken veel stembureaus een ROS-controle-app.
In theorie zouden zulke apps invloed kunnen hebben op bijvoorbeeld het telproces, waarschuwt het rapport. "Tijdens het onderzoek is naar voren gekomen dat met de introductie van stembureauapps de scheiding tussen het papieren stemproces en een digitaal stemproces minder duidelijk wordt", staat daarin. Wel benadrukken de onderzoekers dat er op dit moment geen signalen zijn dat die invloed er ook is.
Toch geven de onderzoekers enkele aanbevelingen aan gemeenten om hiermee om te gaan. "Vergroot het bewustzijn bij gemeenten en stembureauleden dat gegevens die worden vastgelegd in deze diensten niet gebruikt mogen worden voor het uitvoeren van formele tellingen", schrijven de onderzoekers. Ook zouden gemeenten advies moeten krijgen 'op welke wijze zij kunnen voorkomen dat de inzet van stempasscanners tot een verhoogd risico leidt'. Verder zouden gemeenten zich bewust moeten zijn van het uitvoeren van privacyimpactonderzoeken bij dergelijke applicaties.
Source: Tweakers.net