Misdaadfilm In ‘Vie Privée’ speelt Jodie Foster een Freudiaanse psychiater. Regisseur Rebecca Zlotowski haalt in het speelse moordmysterie veel overhoop.
Vie Privée. Regie: Rebecca Zlotowski. Met: Jodie Foster, Daniel Auteuil, Virginie Efira, Mathieu Amalric. Lengte: 103 min.
Psychiater Lilian Steiner (een Franssprekende Jodie Foster) belt bezorgd haar patiënt Paula op met de vraag waar zij blijft. Even later blijkt dat Paula (Virginie Efira) is overleden. Maar is zij wel op natuurlijke wijze gestorven? Was het zelfmoord of is zij vermoord? En wat is de rol van Paula’s echtgenoot (Mathieu Amalric)? Een geïntrigeerde Lilian gaat op onderzoek uit, bijgestaan door haar ex-man (Daniel Auteuil).
Bovenstaande vat weliswaar de plot van het Franse Vie privée samen maar is absoluut geen adequate beschrijving van Rebecca Zlotowski’s film. Op fascinerende wijze haalt zij veel overhoop, zoals de overeenkomsten en verschillen tussen psychoanalyse, hypnose en dromen. Net als bij een gedegen psychoanalyse is er een diepere laag, over erfenissen uit het verleden en antisemitisme – evenals Zlotowski zijn Paula en Lilian Joods. Om de dibboek, een kwaadaardige geest uit de joodse folklore, tegen te houden is de spiegel bedekt in het huis waar Paula ligt opgebaard. En als een dibboek achtervolgt Paula op haar beurt de rationele Lilian, die haar eigen verleden en tekortkomingen onder ogen moet zien.
Daarnaast hangt de geest van de filmgeschiedenis boven Zlotowski’s speelse film. Zo wordt Lilians eigen therapeut gespeeld door de befaamde Amerikaanse documentairemaker Frederick Wiseman. De gestileerde droomsequenties refereren aan Hitchcocks Spellbound (1945), waarvoor Salvador Dalí de droomscènes vormgaf. De naam Paula komt uit de psychologische thriller Gaslight (1944; waarin Ingrid Bergman langzaam gek wordt gemaakt door haar echtgenoot) en de chemie tussen het duo Foster en Auteuil doet denken aan de kibbelende koppels uit de screwball comedies van de jaren dertig en veertig. Je kunt bovendien een queer-interpretatie op de film loslaten met Paula en Lilian als geliefden, waarbij het psychoanalytische begrip ‘overdracht’ om de hoek komt kijken: de gedachte dat een patiënt een speciale band krijgt met de therapeut.
Als moordmysterie stelt Vie privée teleur, maar als beschouwing over het verband tussen hypnose, psychoanalyse en cinema is hij boeiend. De boodschap dat we beter moeten luisteren kan ook geen kwaad.
Source: NRC