President Trump knijpt de adem van Cuba steeds verder af. Na sancties in zijn eerste termijn heeft hij nu een einde gemaakt aan Venezolaanse olieleveranties. Zijn doel: de val van het regime. Ondertussen lijden de gewone Cubanen.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
‘We zijn een stuurloos schip’, zegt de Cubaanse Marina in de Spaanstalige krant El País. De inwoner van het oude centrum van Havana ziet steeds meer afval op haar straathoek. ‘Het duurt dagen voor het wordt opgehaald. Ze zeggen dat het ligt aan het benzinetekort.’
Odalis Reyes (56), een andere inwoner van de Cubaanse hoofdstad, vertelt aan The New York Times dat de stroom dagelijks 14 tot 15 uur uitvalt. ‘We vrezen dat het eten, dat al zo moeilijk te krijgen is, ook nog eens bederft.’
Het Amerikaanse persbureau Reuters citeert de 57-jarige Deyanira González die buiten Havana op het platteland leeft. Bij gebrek aan elektriciteit en gas kookt ze op houtskool. ‘Als Donald Trump geen brandstof meer toelaat, dan zitten we straks met onze kinderen in het donker’, verzucht ze.
Cuba maakt een van zijn ergste crises mee sinds Fidel Castro in 1959 met zijn guerrillaleger dictator Fulgencio Batista verdreef van het eiland. De staatswinkels zijn vrijwel leeg. Ziekenhuizen ontbreekt het aan medicijnen. Cubanen kunnen intekenen op een digitale wachtlijst voor benzine: de wachttijd loopt op tot meerdere maanden. De verouderde elektriciteitscentrales kampen met chronisch achterstallig onderhoud en een tekort aan brandstof.
Een deel van de misère is toe te schrijven aan wanbeleid van het centralistische regime. ‘Wij moeten ons verantwoordelijk gaan voelen voor alles wat niet goed functioneert’, gaf president Miguel Díaz-Canel op 5 januari toe in een toespraak. Voortaan moet de partij eerst naar zichzelf kijken wanneer er dingen fout gaan, stelde hij in een zeldzaam moment van zelfreflectie.
De Cubaanse malaise is ook, en misschien zelfs vooral, het gevolg van doelbewust beleid uit Washington. Bijna zo oud als de Cubaanse Revolutie is het Amerikaanse handelsembargo dat de Cubaanse economie afsnijdt van het grootste deel van de wereld en Cuba dwingt tot handel met een handjevol bondgenoten. Trump heeft besloten ook het laatste beetje Cubaanse adem af te knijpen.
In zijn eerste termijn (2017-2021) draaide hij de duimschroeven al aan met extra sancties die zowel de regering in Havana als de economie raakten. In zijn tweede termijn voert de Amerikaanse president de druk op het eiland nog verder op.
Sinds het Amerikaanse leger in december een blokkade afkondigde op Venezolaanse olietankers, is de toevoer van Venezolaanse olie naar Cuba opgedroogd. Met Trumps militaire ingrijpen in Venezuela raakte Cuba zijn belangrijkste bondgenoot in de regio kwijt.
Trump en diens buitenlandminister Marco Rubio (een havik uit de conservatieve Cubaanse migrantengemeenschap in Florida) maken er geen geheim van: Venezuela was de eerste dominosteen, Cuba moet de volgende zijn. Waar Trump in Venezuela de president met geweld ontvoerde, is zijn strategie voor Cuba een andere: die van uithongering.
‘Er gaat geen olie of geld meer naar Cuba’, schreef Trump zondag in kapitalen op sociale media. De regering in Havana moet een ‘deal sluiten’, dreigde hij. ‘Voor het te laat is.’ Cuba deed er goed aan de inval in Venezuela ter harte te nemen, stelde Rubio de dag na de bombardementen op hoofdstad Caracas.
Trump gaf geen verdere details over de ‘deal’ die hij verwacht van Havana, maar inmiddels is duidelijk dat de Amerikaanse president onderhandelt als een soort maffiabaas.
Militair ingrijpen in Cuba is waarschijnlijk niet nodig, zegt hij, de regering valt uit zichzelf wel. Maar een mogelijke Cubaanse implosie gaat allerminst vanzelf. In officiële uitingen richt het Witte Huis zich met sancties tegen het autoritaire regime van Cuba en niet tegen de bevolking. In de praktijk lijden de Cubanen hevig onder hun steeds groter wordende isolement.
Op de sancties van Trumps eerste termijn volgde de coronapandemie, die het toerisme een ongekende klap gaf. In 2018 bezochten 4,7 miljoen mensen het eiland, vorig jaar waren dat er 3 miljoen minder. Ook hier speelt Trump een rol: Europeanen die een vakantie naar Cuba boeken, komen met bezoekersvisum Esta de VS niet meer in.
Tegelijkertijd kozen Cubanen massaal voor een vlucht naar het buitenland. Officiële cijfers ontbreken, maar experts schatten dat sinds de pandemie 1 tot 2 miljoen (vooral jonge) Cubanen het eiland hebben verlaten. Een groot deel van hen moet nu in de VS vrezen voor de hardvochtige migratiepolitiek van Trump. De Cubaanse diaspora worstelt met hetzelfde dilemma als de Venezolaanse: is Amerika de verlosser of onderdrukker?
Voor hun familieleden in Cuba geldt vooralsnog dat laatste. Venezuela was tot december Cuba’s grootste olieleverancier. Het land stuurde vorig jaar gemiddeld 26 duizend vaten olie per dag, zo meldt Reuters op basis van cijfers van het Venezolaanse staatsoliebedrijf Pdvsa. Totdat de VS daar een einde aan maakten.
De linkse regering van Mexico levert dagelijks nog zo’n vijfduizend vaten. Dat is bij lange na niet genoeg om in de Cubaanse behoefte te voorzien. Tegelijkertijd staat ook president Claudia Sheinbaum onder hevige druk vanuit Washington. In haar partij worden al vraagtekens geplaatst bij de Mexicaanse olieleveranties aan Cuba.
Zodoende bevindt de Cubaanse president Díaz-Canel, die in 2019 Raúl Castro opvolgde, zich in dezelfde positie als de Venezolaan Nicolás Maduro voor zijn arrestatie: belegerd en alleen. En net als Maduro slaat Díaz-Canel vooralsnog daadkrachtige woorden uit. ‘Cuba is een vrije, onafhankelijke en soevereine natie’, schreef hij afgelopen weekend op X. Cuba zal zich verdedigen, stelde hij. ‘Tot de laatste druppel bloed.’
Trump heeft ondertussen al een vervanger in gedachten voor Díaz-Canel. Vorige week herplaatste hij een bericht van een X-gebruiker die buitenlandminister Rubio opperde als volgende president van Cuba. ‘Klinkt goed’, schreef Trump.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant