Wikipedia viert vandaag haar 25-jarige bestaan. De website heeft maandelijks meer dan een miljard bezoekers. Toch zijn er zorgen over het voortbestaan, onder meer omdat de online-encyclopedie steeds nauwer samenwerkt met big tech.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wikipedia draait sinds zijn oprichting op 15 januari 2001 op het werk van vrijwillige redacteuren, ook wel Wikipedians genoemd. Iedereen kan een Wikipediapagina beginnen en die van een ander aanvullen of corrigeren als informatie niet blijkt te kloppen. Dat heeft geleid tot 65 miljoen artikelen.
Oprichter Jimmy Wales noemt Wikipedia dan ook ‘de ruggengraat van de kennis op het internet’. ‘Wikipedia laat 25 jaar menselijkheid op zijn best zien en bewijst dat als mensen samenwerken ze het onmogelijke waar kunnen maken.’
Maar de encyclopedie krijgt ook kritiek, onder andere omdat vrouwelijke auteurs ondervertegenwoordigd zijn op het platform. Ook zijn er veel minder artikelen gewijd aan vrouwen. Het leidde in 2014 tot de beweging Women in Red, die zich inzet voor meer artikelen over vrouwen.
Sommige gebruikers en analisten zijn bezorgd over de toekomst van het onafhankelijke platform. Niet in de laatste plaats omdat AI-bedrijven gebruik maken van de data van Wikipedia. De 65 miljoen artikelen zijn voor bedrijven als Perplexity en Meta van groot belang om hun AI-tools te voeden met informatie om ze ‘slimmer’ te maken.
Inmiddels bestaat een derde van het totaal aantal Wikipedia-bezoekers uit AI-chatbots die informatie ‘stelen’ van de encyclopedie. Als gevolg daarvan daalt het aantal menselijke bezoekers. Het gevolg daarvan is weer dat het aantal donaties mogelijk daalt: Wikipedia is vooral afhankelijk van giften.
Wikipedia heeft de afgelopen jaren verschillende contracten gesloten met techbedrijven, waaronder Google. Op die manier wil de encyclopedie verdienen aan de data die worden weggeplukt van de website.
Wikipedia kondigde donderdag nieuwe samenwerkingen aan met onder meer Microsoft, Meta en Amazon. Tim Frank, vicepresident van Microsoft: ‘Toegang tot hoogwaardige en betrouwbare informatie staat centraal in hoe we nadenken over de toekomst van AI.’
Die hoogwaardige informatie zegt Wikipedia te bieden door Wikipedians te vragen ‘neutraal’ te blijven in de berichtgeving. Dat blijkt in werkelijkheid moeilijk, juist omdat iedereen elkaars artikelen kan wijzigen en het verschil tussen feiten en meningen niet altijd even duidelijk is.
Zo verscheen kort na de tweede inauguratie van president Trump op de Wikipedia-pagina van Elon Musk de tekst ‘tijdens een bijeenkomst na de tweede inauguratie van Trump leek Musk een Hitlergroet te brengen’. Een paar minuten later verwijderde een gebruiker de tekst weer, waarna tientallen bewerkingen volgden over de vraag of Musk nou wel of geen Hitlergroet had gebracht.
Het leidde tot grote frustratie bij Musk, die Wikipedia ‘een verlengstuk van de propaganda van de gevestigde media’ noemde. Ook hekelde Musk ‘de linkse vooringenomenheid’ van de encyclopedie. Uiteindelijk richtte Musk ‘Grokipedia’ op, een door AI gedreven concurrent.
Mede vanwege die ontwikkelingen zei Sandra Rientjes, de oud-directeur van Wikimedia Nederland, onlangs tegen de Volkskrant dat Wikipedia verzeild is geraakt in ‘een cultuuroorlog’.
Oprichter Wales lijkt zich daarover geen zorgen te maken. Hij zei in oktober tegen The Guardian over Musk: ‘Hij heeft een grote publieke persoonlijkheid en die is anders dan de privépersoon Musk. Die is volgens mij meer bedachtzaam.’
Ook om AI zegt Wales zich niet druk te maken. ‘Er zijn zeker bedreigingen voor het web, maar die komen niet per se van AI. Ik denk dat de grootste bedreiging de opkomst van autoritarisme is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant