Bij de massale opstand tegen hun theocratische leiders zijn al zeker tweeduizend Iraanse burgers gedood. Volgens mensenrechtenorganisaties ligt het werkelijke aantal slachtoffers vele malen hoger. De Volkskrant portretteert enkelen van hen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De wereld houdt de adem in terwijl Iraanse burgers nog altijd massaal de straat opgaan om te demonstreren. Dit gebeurt vaak in het donker en tijdens een internet-black-out, opgelegd door het regime in de hoop de werkelijke omvang van het geweld te verhullen.
Ondanks deze isolatie sijpelt informatie via mensenrechtenorganisaties en ooggetuigen naar buiten. Hoewel Iraniërs de afgelopen decennia veel vaker in het verzet kwamen, tekent zich een duidelijk beeld af: zo omvangrijk als nu zijn de demonstraties zelden geweest.
Een echte politiek activist was Erfan Soltani naar verluidt niet. Toch voelde de 26-jarige eigenaar van een kledingwinkel het als zijn plicht om de straat op te gaan tegen het regime. Hij voegde zich donderdag, tijdens het hoogtepunt van de protesten tot dusver, bij de mensenmassa in Fardis bij Teheran, waar het regime de afgelopen dagen met harde hand toesloeg. Soltani werd opgepakt en moet de roep om een seculier Iran zeer waarschijnlijk met de dood bekopen.
Na zijn arrestatie hoorde zijn familie niets van de autoriteiten, tot een paar dagen later het bericht kwam dat Soltani vanwege zijn deelname aan de protesten geëxecuteerd zal worden. ‘Na een extreem snel proces van twee dagen sprak de rechtbank de doodstraf uit’, citeert de BBC een familielid van de Iraniër. Ze zouden tien minuten krijgen om afscheid te nemen, de executie zou deze woensdag plaatsvinden. Het is onduidelijk of dat is gebeurd.
De twintiger kreeg geen advocaat, van een eerlijk proces is volgens de Iraans-Koerdische mensenrechtenorganisatie Hengaw geen sprake. Die gang van zaken vormt geen uitzondering: ook tijdens de ‘Vrouw, Leven, Vrijheid’-protesten van 2022 werden demonstranten bruut geëxecuteerd door het regime.
Het gebruikt daarvoor ‘snelrecht’, waarbij zaken in soms slechts 15 minuten worden afgedaan. Maar die tijd zou Soltani niet eens hebben gekregen. Zelden zag Hengaw een zaak zo snel worden ‘behandeld’. De zaken van demonstranten zullen met prioriteit worden ‘afgedaan’, dreigde het hoofd van de rechterlijke macht deze week al, doelend op meer executies.
Als zijn doodstraf wordt uitgevoerd, is Soltani mogelijk de eerste demonstrant die vanwege deze protestgolf door het regime is geëxecuteerd. Zijn familie is in shock, vertelde een nicht aan CNN. ‘Hij wilde gewoon dat mensen in de basis een vrij leven kunnen leiden.’
De 23-jarige Rubina Aminian studeerde mode en textiel in Teheran. Het liefst wilde ze kleding ontwerpen en naar Milaan. Donderdag werd de jonge Koerdische vrouw bij een protest in de hoofdstad doodgeschoten. Ze werd vanaf korte afstand in haar achterhoofd geraakt, wist mensenrechtenorganisatie Iran Human Rights dankzij ooggetuigen te achterhalen.
Aminians nabestaanden moesten honderden kilometers afleggen, van de stad Kermanshah naar Teheran, om het lichaam van de jonge vrouw te identificeren. Bij aankomst wachtte hun de aanblik van honderden lijkzakken met de lichamen van overwegend jonge mensen, velen tussen 18 en 22 jaar oud. Volgens mensenrechtenorganisaties eisen de autoriteiten bedragen tot wel duizenden euro’s voor het vrijgeven van de lichamen aan nabestaanden.
Rubina Aminians familie wilde haar lichaam terugbrengen naar Kermanshah, maar van een waardig afscheid kwam het niet. Aminian zou langs de kant van de weg zijn begraven. Het organiseren van een herdenkingsdienst is ten strengste verboden, een tactiek die het regime vaker toepast bij gedode demonstranten. Ook de familie van Jina Mahsa Amini, de jonge vrouw die uitgroeide tot het symbool van de vorige grote protestbeweging, werd onder druk gezet.
‘Rubina kon je niet beteugelen of sturen’, zei haar oom Nezar Minouei tegen CNN. ‘Ze streed voor datgene waarin ze geloofde, en ze streed met hart en ziel.’
Masoud ‘Mehdi’ Zatparvar was, in tegenstelling tot wat zijn bodybuilder-uiterlijk suggereerde, geen stereotiepe machoman met bijbehorende ideologie. Integendeel. Te midden van de onrust in Iran zei hij begin januari op Instagram: ‘Een 14-jarig meisje kan een echte held zijn, terwijl een grote man met een dikke snor, die altijd over karakter, mannelijkheid en heldendom praat, misschien wel niets van die heldengeest heeft meegekregen.’
De Iraniër (39) was een maatschappelijk betrokken bodybuilder en coach. Volgens mensenrechtenorganisatie Hengaw werd hij op vrijdag 9 januari doodgeschoten bij een protest in zijn thuisstad Rasht.
Mehdi was de zoon van Majid Zatparvar, die eveneens kampioen en later coach in krachtsporten was. De jongere Zatparvar trainde al vanaf jonge leeftijd in de sportschool van zijn vader en begon op zijn 13de met bodybuilden.
Hij won tussen 2011 en 2014 nationale en internationale prijzen in bodybuilden en maakte zelfs deel uit van het Iraanse nationale team. Daarna werd hij coach en richtte hij in 2023 een eigen sportschool op in Teheran: Physique Pro.
Op Instagram deelde Zatparvar geregeld filmpjes waarin hij sprak over uiteenlopende onderwerpen. Hij hield zich bezig met maatschappelijke thema’s en zelfontwikkeling. Ook plaatste hij beelden van cliënten die bodybuildwedstrijden wonnen en fitnesstransformaties ondergingen.
De dag voor zijn dood schreef hij: ‘Ik ben hier zodat ik morgen niet in de spiegel hoef te kijken en tegen mezelf moet zeggen dat ik geen ruggengraat had, dat ik eerloos was. Ik ben overeind gebleven, en wat de prijs ook is, die betaal ik. Ik, Masoud Zatparvar, sta vandaag op straat. Ik heb geen angst en geen zorgen. Ik wil mijn recht.’
Met medewerking van Mina Etemad.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant