Effectenbeurs Voor het eerst sinds koersen op de AEX in euro’s luiden, bereikt de index de duizend punten. De mijlpaal is vooral bereikt door goede resultaten van enkele techbedrijven die zwaar drukken op deze graadmeter.
De AEX bestond nog uit inmiddels lang verdwenen namen als automatiseerder Baan, uitgever VNU en platenmaatschappij Polygram, toen de belangrijkste Nederlandse beursindex in augustus 1997 voor het eerst de grens van 1.000 punten doorbrak.
Een jaar later zou de groep van 25 bedrijven die samen de Amsterdamse hoofdindex bepalen zelfs de 1.300 punten overschrijden. Maar toen aandelenkoersen vanaf 4 januari 1999 niet langer in guldens luidden, maar – alvast – in euro’s werden weergegeven, liet dat de AEX in één klap met meer dan de helft dalen.
Ongeveer 27 jaar heeft de beursindex erover gedaan om ook in het eurotijdperk een stand van vier cijfers te bereiken, maar donderdag 15 januari 2026 is het zo ver. En kan Hans Oudshoorn, beleggingstrainer bij Saxo Bank, het petje inzetten dat hij begin oktober al in handen gedrukt kreeg van een beleggersvereniging toen de AEX ook al dichtbij de kunstmatige grens was. ‘We gaan naar de duizend’, staat erop.
„Mensen hebben het erover op verjaardagen, merk ik. Het leeft. Bekenden appen me: ik wil toch starten met beleggen, wat moet ik doen?”, vertelt Oudshoorn, schrijver van het boek Beleggen voor Dummies. „Terwijl het eigenlijk niets meer is dan een getal. Er hangt niks aan vast. Maar reken maar dat, nu het zover is, het in het achtuurjournaal wordt genoemd.”
Iets meer dan twee jaar geleden stond de AEX nog rond de 714 punten. En in april van 2025 zakte de stand nog naar 819 punten door wereldwijde spanningen als gevolg van de door Donald Trump ontketende handelsoorlog. Ook nu is het allesbehalve rustig op het wereldtoneel. Hoe kan het dat de index in onzekere tijden toch zulke sprongen maakt?
De Amsterdam Exchange Index (AEX) is een verzameling van de dertig grootste en meest verhandelde bedrijven aan Euronext Amsterdam. Niet elke onderneming is even groot, dus bedrijven hebben een, variabel, wegingspercentage – tot maximaal 15 procent van de index – meegekregen. Om tot een indexcijfer te komen vermenigvuldig je de koers van één bedrijf met het wegingspercentage dat die onderneming vertegenwoordigt in het geheel. Dit wordt gedaan voor alle dertig bedrijven en vervolgens gedeeld door 100.
Omdat het een gewogen cijfer is, wordt de koers weergegeven in punten. AEX-voorloper EOE (Europeans Options Exchange) begon in 1983 op 100 punten.
De weg naar boven werd ingezet toen de wereld in 2021 en 2022 van het slot ging na lange Covid-lockdowns. Consumenten hadden geld opgepot en konden dat gaan uitgeven, overheden pompten miljarden in de economie om die te stimuleren. „Zie het als een economie die een comeback maakt”, zegt Oudshoorn. „En inmiddels is er dan de AI-hype die het stokje heeft overgenomen.”
De opmars naar de 1.000 punten kreeg eind 2022 met de lancering van ChatGPT door het Amerikaanse OpenAI een flinke duw in de rug. Een van de eerste bedrijven die daarvan profiteerde, was Nvidia – dat chips maakt voor AI-toepassingen. Deze Amerikaanse onderneming meldde in de zomer van 2023 dat de kwartaalomzet naar 13,5 miljard dollar (12,5 miljard euro) was gegroeid, dubbel zoveel als een jaar eerder.
De koers van Nvidia spoot omhoog en dat versterkte toch al optimistische verwachtingen over de toepassing van kunstmatige intelligentie door bedrijven – en bijbehorende winstbeloftes. Zo zou AI tot nieuwe producten kunnen leiden en hogere arbeidsproductiviteit, waardoor bedrijven zouden kunnen besparen op personeelskosten. Die door analisten toegedichte potentie van AI is terug te zien in allerlei grote investeringsbeloften die de afgelopen tijd zijn gedaan.
Afgelopen najaar kondigde Nvidia aan 100 miljard dollar te investeren in OpenAI, dat op zijn beurt beloofde 300 miljard dollar te investeren in dataservices van Oracle waardoor ChatGPT voldoende rekenkracht houdt. Ook volgde een bestelling van OpenAI ter waarde van tientallen miljarden bij Nvidia-concurrent AMD. Anthropic, met chatbot Claude, sloot daarnaast een contract ter waarde van tientallen miljarden voor het mogen gebruiken van AI-chips uit datacentra van Google.
Alleen al in 2025 investeerden bedrijven naar schatting meer dan 400 miljard dollar in datacenters. Dat levert nog zelden klinkende munt op, maar wekt wel verwachtingen. Simon Wiersma, beleggingsstrateeg bij ING Investment Office: „Beleggers kijken naar kansen: bedrijven die goed kunnen blijven groeien door een onderliggende trend. In dit geval zijn dat de ontwikkelingen op AI-gebied.”
Er lijkt inmiddels sprake van een parallelle wereld: die op het geopolitieke toneel met Trumps handelsoorlog, de Amerikaanse inval in Venezuela en spanningen in onder meer Oekraïne en het Midden-Oosten ten spijt en die op de beurzen. Toch is het minder tegenstrijdig dan het lijkt. Ondanks alles blijven economieën draaien, en boeken bedrijven, met name in de techhoek, goede resultaten door de verwachtingen rondom AI.
En dat is eigenlijk de beurs in een notendop: het draait om de toekomst. Beurskoersen lopen vaak vooruit op daadwerkelijk behaalde resultaten. Speculanten stappen in wanneer ze denken dat een bedrijf of de economie het goed gaat doen, om hun effecten na realisatie van koerswinst te verkopen.
In november twijfelden beleggers of de AI-rally nog veel langer kon worden volgehouden. „Beleggers keken eind vorig jaar naar de ontwikkelingen, zagen bedrijven vooral in elkaar investeren en dachten: wacht eens even, is dit geen kaartenhuis?”, zegt Jean-Paul van Oudheusden, marktanalist bij beleggingsplatform eToro. „Maar de betrokken bedrijven zeggen: dat is niet zo. En analisten verwachten dat de investeringen niet alleen in 2026 maar ook in 2027 zullen doorgaan. Kortom: het langetermijnverhaal blijft intact.”
Ook speelt mee dat de beurs in november al op een flinke jaarwinst stond, stellen de analisten. Fondsmanagers, bij wie bonussen kunnen afhangen van het betaalde rendement, namen niet al te veel risico’s meer. „Het klinkt misschien gek maar het kalenderblaadje is omgeslagen en voor dit jaar staan ze qua rendement weer op nul dus worden er weer meer risico’s genomen”, zegt Van Oudheusden.
Hoe profiteren Nederlandse bedrijven en hun koersen van de investeringen van voornamelijk Amerikaanse bedrijven? De uitgaven van belangrijke AI-bedrijven werk betekenen voor Nederlandse toeleveranciers. De infrastructuur voor AI-toepassingen, zoals datacentra, kan niet zonder de chipmachines van bijvoorbeeld ASML.
Dat is goed nieuws voor Euronext in Amsterdam, waar redelijk wat techbedrijven genoteerd staan. De Nederlandse beurs is wat vatbaarder voor ontwikkelingen op dat gebied op de Amerikaanse markt, concludeert Van Oudheusden. „En die willen gewoon hard doorgaan. Niet alleen blijkt er behoefte aan datacentra maar ook aan geheugenchips om al die datamodellen op te slaan. Dat is gunstig voor de Nederlandse chipindustrie.”
Kijk je naar de jongste stijging van de AEX-index, dan zie je dat die eigenlijk van slechts een paar bedrijven afkomt. Neem ASML, ASMI, Besi en ING. De koers van ASML steeg sinds begin september met bijna 75 procent, die ASMI met bijna 50 procent en Besi kreeg er dik 30 procent bij. ING deed het met een stijging van bijna 25 procent eveneens goed.
Techinvesteerder Prosus, sinds kort eigenaar van maaltijdbezorger Just Eat Takeaway, profiteert dan weer van de goede prestaties van Tencent. Dit Chinese techbedrijf zit door de AI-boom eveneens in de lift, en Prosus heeft er een belang in van rond de 20 procent.
Dat slechts enkele bedrijven de AEX omhoogtillen, komt door hun relatief grote gewicht in de index. De beursindex kent dertig deelnemers en niet elk bedrijf weegt even zwaar in de indexstand. Bepalend is de marktwaarde die de beleggers elk AEX-bedrijf toekennen. Zo is het hooggewaardeerde ASML goed voor ruim 16 procent van de AEX-stand, Prosus voor bijna 8 procent, ING voor 7 procent.
Het werkt ook andersom. Zo verloor Randstad sinds begin september 17 procent van zijn beurswaarde, maar bleef het effect op de gehele AEX beperkt omdat Randstad er voor minder dan een half procent in meeweegt. Van Oudheusden: „Het jaar kun je ook een handvol bedrijven noemen waarvan de koers met 10 tot 30 procent gedaald is. Denk, naast Randstad, aan chemiebedrijf IMCD [ook goed voor een weging van 0,5 procent in de AEX, red]. Het is niet alleen hosanna. Dat ze de AEX niet al te zeer naar beneden trekken, heeft alles met weging te maken.”
De vraag is in hoeverre de AEX de komende tijd nog kan stijgen. Van Oudheusden: „Het is in de afgelopen week weer heel hard gegaan. Zo’n tempo is alleen vol te houden als het ondersteund wordt door uitstekende bedrijfscijfers. In de komende weken presenteren beursgenoteerde bedrijven cijfers over het vierde kwartaal en blikken vooruit naar 2026. Als daar voldoende positieve berichten uit voortkomen, dan is de rek er nog niet uit.”
Beleggers aanvaarden nu een hoge koers-winstverhouding. Dit is een maatstaf voor hoe duur aandelen zijn: de koers wordt daarbij gedeeld door de winst per aandeel. Een alternatief is de Shiller PE-ratio, waarbij het gemiddelde van de bedrijfswinsten over de afgelopen tien jaar wordt genomen. Kijk je naar de waardevolste Amerikaanse aandelen, samengebracht in de S&P 500-index, dan bedraagt de Shiller PE-ratio momenteel dik 40. Ter vergelijking: toen de internetzeepbel begin deze eeuw barste, was dit getal 44.
De grootste aanjager van de enorme AI-investeringen, OpenAI, behaalde in de eerste helft van dit jaar voor 13 miljard dollar aan inkomsten, maar leed een operationeel verlies van ongeveer 8 miljard dollar. De vraag is of het bedrijf de toegedichte waarde ook om gaat zetten in tastbare winst. „Je kunt je afvragen of sommige bedrijfswaarderingen niet wat te hoog zijn opgelopen”, zegt Wiersma. „Als je alle aangekondigde investeringen van OpenAI optelt, zit je op meer dan 1.000 miljard dollar. Dat bedrag zal niet volledig in winsten worden omgezet.”
Ook tegen die achtergrond is het behalen van de 1.000-puntengrens voor de AEX-index van betrekkelijke waarde. Beleggingstrainer Hans Oudshoorn: „Of we nog veel verder groeien, hangt van veel factoren af. Een correctie van de koers van ASML kan de hele index zomaar een stuk terugzetten. Maar ook dan hebben heel wat techbeleggers de afgelopen tijd in ieder geval een goede rit gehad.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC