Orgaandonatie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De verandering in de Donorwet die sinds vijfeneenhalf jaar geldt, blijkt goed uit te pakken. Het aantal mensen dat daadwerkelijk een orgaan afstaat is, met 20 procent, fors gestegen tot 308 vorig jaar. En klachten van nabestaanden lijken er niet te zijn.
Dat was de vrees toen de wet werd voorbereid; dat ‘de overheid’, ofwel artsen in dit geval, net-gestorven patiënten te makkelijk zouden ontdoen van goede organen om andere patiënten een nieuwe kans te geven. Of dat ze nabestaanden na bijvoorbeeld een verkeersongeluk zouden overrompelen met het verzoek en zelfs overrulen als die bezwaar maakten tegen donatie.
Dat lijkt niet te gebeuren. Mensen die niet willen doneren, hebben zich massaal aangemeld (30 procent van de bevolking) als níet-donor. De rest is sinds de nieuwe wet impliciet wel donor. Wie van mening verandert, kan dat alsnog laten vastleggen in het Donorregister. Voorheen was niemand donor tenzij hij zich had gemeld als donor. Nu is iedereen in principe donor, tenzij hij heeft gemeld dat niet te willen zijn.
Omdat de overheid een recht kreeg dat zij daarvoor niet had, door de instemmingsvoorwaarde om te draaien, was de wetswijziging controversieel. Religieuze groeperingen en partijen, maar ook bijvoorbeeld oud-VVD-leider Frits Bolkestein, verzetten zich ertegen. Zij beriepen zich op de integriteit van het lichaam en het zelfbeschikkingsrecht. Ook NRC vond, in een commentaar in 2018, dat de overheid niet zomaar kon toestaan dat transplantatie-artsen organen gingen weghalen bij iedereen die zich niet had geregistreerd als bezwaarhebbende.
Maar in de praktijk gaan betrokkenen er zorgvuldig mee om, blijkt uit een evaluatie van NRC: als de nabestaanden bezwaar maken tegen donatie, ook al deed de overledene dat bij leven niet expliciet, dan gaat de donatie niet door. De helft van de mensen die met ‘geen bezwaar’ in het register staat, wordt zo alsnog een ‘nee’ doordat de familie niet wil. Voorheen ging dat om zeventig procent van de niet-geregistreerden.
Goed is dat mensen ook beter over orgaandonatie lijken na te denken dan voorheen. In twee brieven die bij iedereen op de mat vielen, wees de overheid er nadrukkelijk op: maak een keuze. Sinds de nieuwe wet heeft 34 procent van de volwassenen actief toestemming gegeven voor donatie, staat 24 procent ‘automatisch’ geregistreerd, geeft 31 procent geen toestemming en laat 11 procent de beslissing over aan een naaste.
Voor de patiënt die lang wacht op een nieuwe nier of ander orgaan, is deze wet een geschenk. Het is tegelijk belangrijk dat de overheid mensen blijft voorlichten over hun opties. Elke tien jaar weer zo’n brief aan iedereen sturen, zou geen overbodige luxe zijn.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC