Demonstraties Iran De protesten hebben zich verspreid naar alle 31 provincies van Iran. Sinds donderdag hebben de autoriteiten het internet en de telefoonlijnen grotendeels afgesloten.
De Iraanse staatstelevisie verspreidde vrijdag deze beelden van brandende voertuigen in de hoofdstad Teheran, waar de hele nacht felle protesten waren.
Ayatollah Ali Khamenei, de opperste leider van Iran, heeft vrijdagochtend op de protesten gereageerd die zijn land voor de dertiende dag op rij in hun greep houden. In een korte toespraak op de Iraanse staatstelevisie, de eerste sinds 3 januari, zwoer hij dat zijn regering „niet zal terugdeinzen” tegenover de demonstranten.
De mensen op straat zijn volgens de ayatollah vandalen die „hun eigen straten verpesten, om de president van een ander land te behagen”. Daarmee refereerde hij aan de Amerikaanse president Donald Trump, die zegt de demonstranten te steunen en meermaals heeft gedreigd met militair ingrijpen.
De protesten in Iran zijn sinds 28 december gaande . Deze begonnen met winkeliers in hoofdstad Teheran, die hun winkels sloten uit protest tegen de inflatie in het land. Dit groeide uit tot een landelijke protestgolf, met openlijke oproepen tot de val van het theocratische regime van opperste leider Khamenei.
Ook vrijdagochtend vonden protesten plaats in Teheran en op andere plekken in het land, melden verschillende media. Donderdag kon The Guardian bevestigen dat de protesten zich hadden verspreid naar alle 31 Iraanse provincies.
Het is moeilijk een goed beeld van de situatie in Iran te krijgen. De Iraanse autoriteiten hebben het internet en de telefoonlijnen sinds donderdag grotendeels afgesloten. „Dat maakt dit een heel gevaarlijk moment voor demonstranten,” zegt Sanham Vakil, Iran-expert van denktank Chatham House tegen de BBC.
Zonder internet is het voor demonstranten lastiger om zich te organiseren. Een bijkomend voordeel voor het regime is dat de rest van de wereld niet kan meekijken wanneer het nog harder optreedt tegen de betogers. De Iraanse autoriteiten nemen de dreigementen van Trump om in te grijpen serieus, zegt Iran-deskundige Vali Nasr vrijdag tegen NRC. De Amerikaanse president dreigt in te grijpen als de veiligheidsdiensten „beginnen met het doden van mensen”.
Ayatollah Khamenei tijdens een toespraak op 3 januari.
„Het Iraanse leiderschap houdt daarnaast rekening met de mogelijkheid dat Israël zijn voordeel uit de situatie probeert te halen”, aldus Nasr. De Israëlische regering heeft volgens hem nooit al haar strategische doelen behaald tijdens de Twaalfdaagse Oorlog met Iran, afgelopen juni. Trump gaf Israël toen publiekelijk opdracht de oorlog te beëindigen, waar de Israëlische premier Benjamin Netanyahu met tegenzin gehoor aan gaf. Nu Trump het idee van een interventie weer opwerpt, ziet de Israëlische premier wellicht zijn kans schoon de oorlog weer op te starten.
Volgens mensenrechtenorganisaties proberen de autoriteiten op verschillende plekken de protesten met geweld neer te slaan. Zeker 42 Iraniërs zijn bij de demonstratie om het leven gekomen, meldde mensenrechtenorganisatie HRANA donderdag. Ook zijn er volgens de in de Verenigde Staten gevestigde organisatie minstens 2.277 demonstranten gearresteerd.
Ondanks de grootschalige internetuitval verschijnen er online vele tientallen filmpjes van demonstrerende menigtes. In een daarvan, geverifieerd door The New York Times, is te zien hoe duizenden demonstranten zich verzamelen in de buurt van het Kaj Plein in Teheran, waar grote vuren zijn aangestoken.
Op andere video’s is te zien hoe door het hele land overheidsgebouwen in brand staan. Ook in de heilige sjiitische plaats Mashhad, de thuisstad van Khamenei en vanouds een belangrijk bolwerk van het regime, vinden protesten plaats.
Trumps bewering op sociale media, vrijdagochtend vroeg Nederlandse tijd, dat Mashhad „onder controle staat van de demonstranten” lijkt ongefundeerd. Op een door Reuters gedeelde video is echter wel te zien hoe demonstranten een gigantische vlag van de mast trekken en verscheuren. NRC identificeerde de locatie van de vlaggenmast als Mashhad.
De in de VS woonachtige Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah, probeert bij de protesten de leiderschapsrol op zich te nemen. In een video moedigde hij Iraniërs aan om op donderdag en vrijdag om 20.00 uur ’s avonds hun steun aan hem te betuigen.
Het is niet duidelijk hoeveel steun Pahlavi werkelijk geniet onder de Iraanse bevolking. Online wordt de 64-jarige kroonprins in ballingschap vaak beschimpt. Toch is het duidelijk dat sommige demonstranten wel degelijk aan zijn oproep gehoor hebben gegeven, aldus Nasr. In een deel van video’s die de afgelopen dagen online verschenen, scandeerden demonstranten daarnaast ook hun steun voor Pahlavi.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC