Olympisch Kwalificatietoernooi Drama en verrassingen kenmerkten het Olympisch Kwalificatietoernooi van de schaatsers. „Een bewuste keuze” van de schaatsbond, want: wie het OKT overleeft, is nóg beter op de Spelen.
Joy Beune is vol ongeloof na het mislopen van een olympisch ticket op de 1.500 meter, haar favoriete afstand.
„Ik ben gewoon een beetje gebroken.” Als een klein vogeltje stond Joy Beune dinsdagavond in de catacomben van Thialf de pers te woord. Dunne stem, betraande ogen. Ze was er niet in geslaagd zich te plaatsen voor de olympische 5.000 meter. Vervelend. Maar wat veel meer pijn deed, was wat er een dag eerder was gebeurd: tot ieders verrassing was ze vierde geworden op de 1.500 meter, waardoor ze straks in Milaan niet kan starten op de afstand waarop ze al twee seizoenen onverslaanbaar is.
Ergens, zei Beune, dacht ze „nog steeds dat het een grap is.” Ze had er zó naar uitgekeken om voor goud te schaatsen op de 1.500 meter in Milaan. Toch ging het mis. Eerst frunnikte ze aan haar pak, daarna maakte ze een misslag. Toen ze over de finish reed, wist ze dat het gedaan was. Het mislopen van haar startbewijs, zei Beune, voelt een beetje als een gebroken hart. „Ik denk dat het even tijd nodig heeft.”
Het olympisch kwalificatietoernooi (OKT) voor langebaanschaatsers bevestigde maar weer zijn reputatie: vrijwel iedere afstand bracht drama en verrassingen. Vijf dagen lang zag je in Thialf een dichtheid aan emoties die je op geen enkel ander toernooi ziet. Op het OKT is het alles of niets: naar de Spelen, de grootste ambitie van iedere schaatser, of over anderhalve maand thuis op de bank – de grootste nachtmerrie. Zoals Jenning de Boo, debutant op het OKT en straks in Milaan medaillekandidaat op twee afstanden, het verwoordde: ,,In aanloop naar het OKT is schaatsen helemaal niet leuk meer. Voorafgaand aan races als deze ga ik het liefst naar huis en stop ik met schaatsen.”
De afgelopen vijf dagen lieten zien wat die ongezonde spanning met topsporters kan doen. Ook schaatsers die al jarenlang op het hoogste niveau presteren, bezweken onder de druk. Marrit Fledderus had op de 500 meter twee keer een valse start – weg olympische droom. Jutta Leerdam, een schaatser die zelden valt, ging onderuit in de tweede bocht van haar 1.000 meter. Kjeld Nuis, de olympisch kampioen op de 1.500 meter, wist zich niet voor zijn afstand te plaatsen. En dan Beune, tot aan dit OKT de beoogd ‘koningin van de Spelen’ met kans op drie gouden medailles, die door haar misser op de 1.500 meter straks maar op één individuele afstand van start gaat.
Schaatsers die weinig druk voelden, zorgden juist voor verrassingen. Zoals de onbekende Stijn van de Bunt (21) uit Lopik, die met overmacht de 5.000 en 10.000 meter won. En wat te denken van sprinter Femke Kok? Winnaar van zowel de 500 als 1.000 meter, waarna ze, als extraatje, een poging waagde op de 1.500 meter – een afstand die ze vrijwel nooit rijdt. Ze werd tweede en mag straks ook op die afstand starten in Milaan.
Er was nog een derde categorie: schaatsers die onder grote druk hun zenuwen wél onder controle konden houden. Joep Wennemars bijvoorbeeld, de wereldkampioen op de 1.000 meter die in de weken voor het OKT worstelde met een liesblessure: geplaatst voor drie afstanden. Jorrit Bergsma, 39 jaar oud, die tweede werd op de 10.000 meter door tot op tienden van een seconde de vereiste rondetijden te rijden. En dan was er nog Antoinette Rijpma-de Jong. Het hele seizoen al matig in vorm, een sof op de 1.000 meter (zevende), daarna afgezegd voor de 3.000 meter om zich te concentreren op haar laatste kans: de 1.500 meter. Die ze won – „met het mes op de keel”, in haar eigen woorden.
Iedere vier jaar leidt het OKT weer tot discussie in de Nederlandse schaatswereld. Is zo’n hard meetmoment – uniek in het internationale schaatsen – de beste manier om ‘s lands olympische medaillekansen te optimaliseren? Moeten de toppers niet gewoon van tevoren aangewezen worden?
Kjeld Nuis vindt dat laatste – en zag zijn gelijk over de „belachelijke kutregels” bevestigd door wat zijn vriendin Joy Beune op de 1.500 meter overkwam. Maar volgens technisch directeur Remy de Wit van schaatsbond KNSB is de grote druk op het OKT ”een bewuste keuze”, zo zei hij eerder tegen NRC. „Het is belangrijk dat je leert presteren op het juiste moment.” Anders gezegd: wie het OKT overleeft, is nóg beter op de Spelen.
Na vijf dagen OKT is de selectievolgorde ingevuld, maar de definitieve afvaardiging naar Milaan nog niet beklonken. De komende dagen mag bondscoach Rintje Ritsma zijn ideale opstelling voor de ploegenachtervolging en de massastart bepleiten bij de KNSB, daarna maakt een commissie van de schaatsbond de definitieve selectie van negen mannen en negen vrouwen bekend. Daarbij kunnen ze gebruik maken van aanwijsplekken – drie stuks per sekse – voor schaatsers die zich de afgelopen dagen niet op eigen kracht gekwalificeerd hebben.
De openlijke lobby van schaatsers is al tijdens het OKT begonnen. Chris Huizinga bepleitte dat zijn maatje Beau Snellink, die tegenviel op de lange afstanden, een ,,sleutelrijder” is voor de ploegenachtervolging. Twee dagen later bood hij zichzelf ook aan voor de massastart. Stijn van de Bunt zei na zijn zeges op de vijf en tien kilometer dat hij voor zowel de massastart als de ploegenachtervolging beschikbaar is. ,,Laat de bondscoach maar bellen.”
Jutta Leerdam hoopt na haar val op de 1.000 meter alsnog aangewezen te worden op haar favoriete afstand. ,,Ik vind dat ik daar thuishoor op de Spelen.” In haar voordeel spreekt dat ze op de 500 meter wel zelfstandig een olympisch ticket wist te bemachtigen. Bovendien kan haar val als een ‘calamiteit’ bestempeld worden – iets wat niet geldt voor de misslag van Beune.
Het uitgangspunt, zo zei De Wit van de KNSB voorafgaand aan het OKT, is zo min mogelijk gebruik te maken van aanwijsplekken. Snellink lijkt kansloos, en ook Beune gaat geen plek op de 1.500 meter krijgen. Maar om Van de Bunt kan de schaatsbond na diens prestaties voor de ploegenachtervolging nauwelijks meer heen, en ook Leerdam lijkt een goede kans te maken.
Over minder dan een week, op 5 januari, staat de officiële presentatie van de Nederlandse olympische equipe gepland. In Thialf. Dan moet de selectiecommissie eruit zijn.
Femke Kok juicht nadat ze zich ook op de 1.500 meter heeft weten te plaatsen voor de Spelen.
Source: NRC