Goede voornemens Een heel werkjaar overzien is ingewikkeld. De kunst is om jaarlijks te leren en te groeien zonder meer uren te maken. Hierbij een paar simpele methodes die je helpen plannen.
Dertig jaar geleden werd ik zelfstandige zonder baas. Sindsdien maak ik jaarlijks een werkplan. Terugkerende vragen: wat blijft hetzelfde, wat moet anders, waar wil ik mee stoppen? Hier zijn een paar eenvoudige methodes die mij helpen om al te domme voornemens te voorkomen.
Een heel werkjaar overzien is ingewikkeld. Maar ik kan je wel vertellen wanneer ik een acceptabele week heb gehad. Daar begin ik dan ook graag mee: het beschrijven van een goede week.
Welke ingrediënten bevat zo’n week in mijn geval? Een dag zonder onderbrekingen werken aan deze column. Een paar dagen de deur uit om een college of seminar te verzorgen. Dat soort dingen.
Mijn weken worden ook leuker wanneer ik vaste tijdblokken plan voor to-do’s. Met elke werkdag een uur voor onverwachte taken.
Na het beschrijven van een goede week kijk ik naar de jaarkalender. Welke weken werk ik eigenlijk dit jaar? En welke drukke periodes kunnen wel een paar vrije dagen gebruiken?
Na de vorige stap weet ik hoeveel uren ik ongeveer ga werken in het komende jaar. Maar wat ik in die tijd ga doen, heb ik nog niet besloten. Vaak lijkt het op het werk van vorig jaar, met een beetje bijsturing. Maar soms is er een flinke reset nodig.
Een beetje bijsturen. Ik heb de neiging om mijn activiteiten telkens wat verder uit te breiden en te verfraaien. Tegelijk wil ik eigenlijk liever minder dan meer werken. Dus ga ik jaarlijks met de stofkam door mijn werkzame leven. Welke recente toevoeging was waardevol en mag blijven? Welke activiteit dient geen zinnig doel meer en kan weg? De kunst is om jaarlijks te leren en te groeien, zonder meer uren te maken.
Een flinke reset. Soms weet ik dat kleine ingrepen onvoldoende zijn. Dan stel ik me voor dat ik gedwongen word om helemaal opnieuw te beginnen. Een nieuwe baan. Een nieuw bedrijf. Hoe zou dat eruitzien? Ik ga letterlijk met een wit blaadje achter mijn bureau zitten en probeer een nieuwe versie van mezelf te verzinnen.
De vorige stap kun je eigenlijk alleen maar zetten, als je vooraf hebt nagedacht over drie vragen. Ik heb ze – jaren geleden, voor een boek dat ik schreef – losjes gebaseerd op de Theory of Planned Behavior van psycholoog Icek Ajzen. Ze helpen mij om telkens weer te ontdekken wat mij op de iets langere termijn motiveert. Dit zijn ze.
1. Waar geloof ik in? Welke waarden zijn belangrijk voor mij? Wat is voor mij het Schone, het Ware en het Goede? Waarvoor wil ik proberen te leven?
2. Wat zijn mijn sterke punten? Waar ben ik goed in en wat geeft me energie? Op welke momenten vergeet ik de tijd? Aan welke activiteiten zou ik meer aandacht willen geven?
3. Wat waarderen mijn dierbaren? Wie zijn dat eigenlijk, mijn dierbaren? Wiens mening telt echt voor mij? En wat zien deze mensen mij graag doen?
Deze drie vragen stel ik mezelf niet ieder jaar. Maar de antwoorden schrijf ik wel steeds opnieuw op. En het regelmatig herlezen van deze uitgangspunten helpt mij om de waan van de dag het hoofd te bieden. Een beetje.
Het maakt uit waar en hoe je aan je plan werkt. Het helpt bijvoorbeeld om je plannen met diverse mensen te bespreken.
Je eigen gedachten ken je op een gegeven moment wel. Langer peinzen in je eentje levert dan niets meer op. Maar een gesprek met een oude vriend of een nieuwe bekende doet dat wel. Bovendien helpt het, zoals ik al noemde, wanneer je plannen gesteund worden door je partner en andere dierbaren. En daarvoor is het nodig om ze tijdig erbij te betrekken.
Het helpt ook om na te denken op verschillende plaatsen. Dat klinkt misschien gek, maar je privé-omgeving triggert andere gevoelens en gedachten dan je werkomgeving. Een simpel voorbeeld. Als ik op vakantie nadenk over mijn werk, dan wil ik liefst vroeg met pensioen. Maar op een goede werkdag moet ik er niet aan denken om voor mijn 77ste te stoppen.
En. Helpt dit? Helpt het om doelen te stellen en plannen te maken? Een beetje.
Ik kan een heel betoog beginnen over Goal Setting Theory, maar houd het vandaag bij anekdotisch bewijs.
Tijdens de kerstdagen ontdekte onze kleinzoon in de spelletjeskast een kruisboog. Een speelgoedversie met zuignappijltjes. Onweerstaanbaar als je vier bent. Eerst vlogen de pijlen ons om de oren. Maar toen ik op het keukenraam een vierkantje maakte met wit plakband, leidde dat niet alleen bij hem tot fanatiek doelgericht schietgedrag, maar konden ook veel volwassenen niet wachten om een poging te wagen.
Doelen en plannen doen iets met ons. Ze helpen ons om onze energie te richten en bij te sturen. Hoelang? Tja. Het plakband werkte een klein uurtje. Mijn jaarplannen helpen meestal een paar maanden. Dan worden ze doorkruist door de plannen van anderen. Maar dertig jaar telkens een paar maanden volgens plan werken, dat vind ik eigenlijk helemaal niet zo’n slecht resultaat.
Stukken die je helpen om je leven fijner en je carrière beter te maken