Energietransitie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Of de lijn doorzet is nog onzeker, maar 2025 bracht toch echt positief klimaatnieuws: voor het eerst werd er wereldwijd meer elektriciteit opgewekt uit hernieuwbare bronnen dan uit steenkool. Vooral zonnepanelen maakten een indrukwekkende opmars.
De wereldwijd opgewekte hoeveelheid zonne-energie nam in de eerste helft van het jaar toe met maar liefst 31 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Van deze groei, berekend door de internationale energiedenktank Ember, kwam ruim de helft, 55 procent, uit China. Ook windenergie groeide, met 8 procent wereldwijd.
Het resultaat: inclusief waterkracht, bio-energie en geothermie werd er in dat half jaar ruim 5.000 Terawattuur (Twh) aan hernieuwbare elektriciteit gewonnen, meer dan de 4.900 Twh aan elektriciteit uit steenkool, de belangrijkste fossiele energiebron.
Belangrijker dan deze groei is dat de vraag naar steenkool daalde, met een heel voorzichtige 0,6 procent. Deze daling is waar het werkelijk om gaat: het bestrijden van klimaatverandering draait in de kern niet om meer hernieuwbare energie, maar om minder CO2-uitstoot en dus minder gebruik van fossiele bronnen.
Tot nu toe groeide ‘fossiel’ rustig mee met de almaar stijgende vraag naar elektriciteit voor datacentra, elektrische auto’s en de algemeen stijgende welvaart. China, de grootste uitstoter ter wereld, plaveide woestijnen met zonnepanelen maar bleef tegelijkertijd nieuwe kolencentrales openen, waardoor het zowel het groenste als het vuilste land was. Nu is het steenkoolgebruik er gedaald.
In de Europese Unie stéég het gebruik van stroom uit fossiele bronnen juist. Dat was niet direct een gevolg van beleid, maar kwam doordat het minder waaide in de eerste maanden van het jaar en ook waterkrachtcentrales minder energie opwekten. Ook in de Verenigde Staten, waar de president het klimaatbeleid in rap tempo afbreekt, werd meer steenkolenstroom gebruikt.
Nu is er dus wereldwijd een lichte kentering, maar bezien moet worden of dit het begin is van een trend, of dat het fossiele gebruik op een plateau blijft steken. Een tweede vraag is of een daling snel genoeg doorzet om de opwarming enigszins te beperken. Want 2025 was ook het jaar waarin de wereld onder ogen moest zien dat de limiet van 1,5 graad buiten beeld is geraakt.
Feit is dat China door zijn massaproductie en koersvaste beleid de wereld nu van goedkope zonnepanelen voorziet. Van Pakistan tot Brazilië, in tal van landen stijgt het aandeel zonne-energie sterk. Betaalbaarheid is daarbij een belangrijke prikkel, naast de wens om minder afhankelijk te zijn van andere landen, zoals van Rusland voor gas.
Ook met windenergie zet China grote stappen. Zo loopt het voorop met de ontwikkeling van drijvende windturbines, waardoor windparken op zee ook buiten de kust gebouwd kunnen worden, op plaatsen waar het water te diep is voor gewone modellen.
Het is teleurstellend dat Nederland het afgelopen jaar juist achteruit heeft bewogen op het gebied van windenergie. Hier stelde het kabinet de veiling van twee windparken uit en schroefde het de doelstelling om in 2040 voor 50 Gigawatt (GW) aan windmolens op de Noordzee te hebben staan terug naar 30 GW. Achterblijvende vraag vanuit de industrie en tegenvallende belangstelling van energiebedrijven spelen hier op elkaar in.
Het is aan het nieuwe kabinet om de ambities op dit vlak te vernieuwen. De toekomst is immers aan hernieuwbare energie, laten ook deze cijfers zien.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC